فرهنگ مصادیق:تقوا و اطاعت منافقان (قرآن)
اجتناب از اطاعت منافقان
خداوند در قرآن به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلّم امر به تقوا و عدم اطاعت از منافقان و کفار کرده است.
تقوا، سبب اجتناب از اطاعت منافقان میشود:
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا.
ای پیامبر! تقوای الهی پیشه کن و از کافران و منافقان اطاعت مکن که خداوند عالم و حکیم است. [۱]
در این آیه رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم مامور شده به تقوای از خدا، و در آن زمینه چینی شده برای نهی بعدی، یعنی نهی از اطاعت کافرین و منافقین. در این سیاق، که سیاق نفی است، بین کفار و منافقین جمع شده، و هر دو را ذکر کرده، و از اطاعت هر دو نهی فرموده، از این معنا کشف میشود که کفار از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم چیزی میخواستهاند که مورد رضای خدای سبحان نبوده، منافقین هم که در صف مسلمانان بودند، کفار را تایید میکردند، و از آن جناب به اصرار میخواستند که پیشنهاد کفار را بپذیرد، و آن پیشنهاد، امری بوده که خدای سبحان به علم و حکمت خود بر خلاف آن حکم رانده بوده، و وحی الهی هم بر خلاف آن نازل شده بود.
و نیز کشف میشود که آن امر، امر مهمی بوده، که بیم آن میرفته که اسباب ظاهری بر خلاف آن مساعدت نکند، و بر عکس، بر وفق آن کمک کند، مگر آنکه خدا بخواهد جلو آن اسباب را بگیرد، لذا رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم مامور شده از اجابت کفار نسبت به خواهششان خودداری کند، و آنچه به او وحی شده متابعت نماید، و از کسی نهراسیده و بر خدا توکل کند.
با این بیان روایتی که در شأن نزول آیه وارد شده تایید میشود، چون در آن روایت آمده که عدهای از صنادید و رؤسای قریش، بعد از داستان جنگ احد به مدینه آمدند، و از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم امان خواستند، و درخواست کردند که آن جناب با ایشان و بت پرستی ایشان کاری نداشته باشد، ایشان هم با او و یکتاپرستی اش کاری نداشته باشند، این آیهها نازل شد که نباید دعوت ایشان را اجابت کنی، و رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم هم از اجابت خواسته آنان خودداری نمود. با بیانی که گذشت وجه اینکه چرا دنبال آیه فرمود: ان الله کان علیما حکیما، و نیز وجه تعقیب آیه مورد بحث به دو آیه بعد معلوم و روشن میشود. [۲]
پا نویس
