این مسئله یک فریضه معطلی در کشور است
بیانات نماینده مقام معظم رهبری و امام جمعه کاشان حضرت آیت الله نمازی در جمع روسای دانشگاههای کاشان در باب امر به معروف و نهی از منکر - پانزدهم شهریورماه ۱۳۹۴ هجری شمسی
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و الصلاه و السلام علی سیدنا و نبینا أبی القاسم المصطفی محمد صلی الله علیه و آله و علی آله الطیبین الطاهرین.
اما در خصوص امر به معروف و نهی از منکر باید بیان کنیم که این مسئله یک فریضه معطلی در کشور است، امروز قرار بود در محضر اساتید باشیم به مسئول رایانه دفتر گفتم مصوبات مجلس را که اخیراً در مورد امر به معروف تصویب کردند برای ما آماده بفرمایید. اما آن مصوبات با آن چیزی که نگاه ما هست خیلی فاصله دارد چون اعضای شورای عالی امر به معروف و نهی از منکر تعدادی از مقامات هستند که خود این مقامات گاهی ممکن است مشکل پیدا کنند. امر به معروف و نهی از منکر یک سازمان مستقلی باید باشد، نه وابسته به دولت باشد نه وابسته به قوه مقننه و نه وابسته به قوه قضائیه چون گاهی این مقامات و زیر مجموعه آنها تخلف دارند. الان این بحثهای اقتصادی را که داریم اختلاسهایی که هست، اینها از کجا انجام میشود؟ اینها در دولت است، توسط بانکها انجام میشود، توسط سفارش مقامات انجام میشود، لذا از قدیم که بحث امر به معروف و نهی از منکر مطرح میشد و ما تهران بودیم، به دوستان پیشنهاد کردم که باید سازمان امر به معروف و نهی از منکر مسئولش یک دبیر کل داشته باشد که دبیر کل مستقیم وابسته به رهبری باشد. زیر نظر هیچ کدام از قوای سه گانه نباشد، زیر اگر چنین باشد تخلفات در این سه مجموعه است. سازمان امر به معروف و نهی از منکر باید یک سازمان جدا و مستقل از سه قوه باشد و رئیس آن دبیر کلی باشد که منصوب مقام معظم رهبری باشد و هیچ نهادی روی آن نفوذ نداشته باشد. لذا باید در جای خود بحث کرد.
در ارتباط با برگزاری همایش برای امر به معروف و نهی از منکر به نظر میرسد اگر بنا باشد اساتید دانشگاه یا دانشجویان در مورد امر به معروف و نهی از منکر مطلب بنویسند باید از یک جایی پشتیبانی محتوایی شوند چون بحث امر به معروف و نهی از منکر کاملاً یک بحث تخصصی و فقهی است، یک بحث اجتهادی است، کسی که میخواهد در مورد امر به معروف و نهی از منکر اظهار رأی کند، کتاب بنویسد، باید درباره موضوع مجتهد باشد، آیاتی که درباره امر به معروف و نهی از منکر در قرآن آمده باید بتواند تحلیل و تفسیر کند. روایاتی که در این زمینه رسیده است، آثار مثبت امر به معروف و نهی از منکر در جامعه، اصلاً جایگاه حقوقی امر به معروف و نهی از منکر در جامعه چیست. چرا در اسلام یک چیزی تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر تصویب شده است؟ دلیلش چیست؟ دلیل ما در برابر دنیا برای مشروعیت امر به معروف و نهی از منکر چیست؟ دفاع ما چیست؟ کسانی که در خیابان میگویند چرا مزاحم مردم میشوید، این بحث حقوقی دارد، کسی که میخواهد کتاب بنویسد، مقاله بنویسد، باید بتواند بعد حقوقی امر به معروف و نهی از منکر و شأن آن و عامل به معروف و ناهی از منکر را بتواند تفسیر کند. در حقیقت امر کردن و نهی کردن باید از مقام عالیتر به مقام دانیتر باشد، از یک مقام عالی به مقام پایین و الا امر معنا ندارد، خواهش میشود. امر کردن جایگاه حقوقی نیاز دارد. مثلاً در دانشگاه رئیس دانشگاه حق دارد فرمان بدهد حال یا به استاد یا به دانشجو اما یک دانشجو نمیتواند به دانشجوی دیگر فرمان بدهد، چون در عرض هم هستند، همطراز هم هستند، هم سطح هم هستند. حال جایگاه امر به معروف و نهی از منکر از نظر حقوقی و اجتماعی چیست تا ما بتوانیم با دنیا حرف بزنیم. فرمان فرماندار از موضع برتری است و الا اگر نباشد نمیتواند امر کند. انسانها در نظام آفرینش همه در عرض هم هستند. هیچکسی حق امر کردن به دیگری ندارد. بنابراین توجیه امر به معروف و نهی از منکر از نظر حقوقی و از نظر جایگاه اجتماعی چسیت. این باید تفسیر شود و باید بیان شود. کسی در خیابان به دیگری امر کرده یا نهی میکند، میگوید به شما ربطی ندارد، اصلاً شما چه کسی هستید، شما چکاره هستید که به من امر کنید. این را نمیفهمد که در اسلام حق حاکمیت از آن خداست. اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ، ولایت برای خداست. خداوند این ولایت خود را واگذار کرده به پیامبر؛ النَّبِیُّ أَوْلَی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ، پیامبر هم این ولایت و جایگاه فرماندهی را واگذر کرده به ائمه و در عصرغیبت به امام زمان علیه السلام و در عصر غیبت که امام علیه السلام غایب هستند و دسترسی به او نیست، این منصب ولایت و فرماندهی را واگذار کرده به فقهای عدول جامع شرایط. آن وقت در مسائل اجتماعی چون امر به معروف و نهی از منکر یک امر اجتماعی است که ما به آن نظارت عمومی میگوییم که افراد و آحاد برای سلامت و حفظ امنیت جامعه در دنیا آحاد مردم این حق را دارند که به همدیگر توصیه کنند. همانطور که فرض کنید اگر شما در اتوبان در حال حرکت هستید و با سرعت حرکت میکنید یک مرتبه میبینید خوردو جلو آتش گرفت، شما بیخیال و بی تفاوت از کنار آن عبور نمیکنید و فوراً ترمز میکنید. این همان مسئولیت اجتماعی است. تمام ماشینها میایستند تا اگر کاری هست انجام دهند زنگ به اورژانس، آتش نشانی زده و این همان نظارت عمومی است که برای سلامت و امنیت جامعه خداوند امر به معروف و نهی از منکر را تشریع کرده که انسانها هوای هم را داشته باشند، همانطور که فرض کنید اگر یک طفل نمیدانست به سمت و سوی بخاری برود، مشتعل است، حرارت دارد، این بچه نمیداند و اگر به سمت آن برو شما حضور داشته باشید فوراً او را بغل میکنید برای نجات. در مورد منکرات هم همین است وقتی میبینید یک جوان خدایی ناکرده کاری خلاف شرع میکند او خودش معرفت و آگاهی ندارد، تحصیلات را ندارد، نمیداند که آن گناه آتش است و او را میسوزاند، آن درک و حس را ندارد، این وظیفه شماست، وظیفه وجدانی است حتی اگر کسی هم به شما مأموریتی نداده باشد، وجدان شما به شما تکلیف میکند. بنابراین در بحث بیان مشروعیت و فلسفه وجودی امر به معروف و نهی از منکر باید عالمانه تفسیر کنیم. دختر جوان یا پسر جوان معرفت داشته باشد شمایی که نهی از منکر میکنید از باب دوستی است، نوع دوستی شماست، بنی آدم اعضای یکدیگرند که در آفرینش زیک گوهرند، چون آن نوع دوستی اقتضا میکند که او را نجات دهید و شما میدانید کسی که خدایی ناکرده قمار میکند و ... آتش است اما او نمیفهمد و این نیاز به بیان دارد، تفسیر دارد. رمز عزت یک امت هم امر به معروف و نهی از منکر است اگر در یک جامعه اسلامی امر به معروف و نهی از منکر منزوی شود آن جامعه متلاشی است ولو خودشان نفهمند. اقتدار امت اسلامی به حاکمیت امر به معروف و نهی از منکر است. خداوند در یک آیه میفرماید: کُنتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ؛ شما بهترین امتهایی هستید که تاکنون آمدید، از امت نوح و موسی و عیسی و زکریا و داود و سلیمان، شما بهترین امتها هستید، چرا؟ دلیلش چیست؟ ما از خودمان راضی باشیم و بگوییم بهترین امتها هستیم، اما آیه دلیلش را بیان کرده است، خیر بودن شما شرط دارد، توقف بر این است که شما در جامعه امر به معروف و نهی از منکر زنده باشد. مرده نباشد، تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ.
بنابراین اگر ما در جستجوی ساختن یک تمدن بشری هستیم ساختن یک تمدن اسلامی که هر چیزی در جای خود باشد، هیچ چیزی جابجا نشود، یک راه بیشتر ندارد و آن این است که امر به معروف و نهی از منکر در جامعه باشد. اگر نهی از منکر باشد گناه در جامعه نخواهد بود. ظلم در جامعه نخواهد بود، تعدی و تعرض به حقوق دیگران در جامعه نخواهد بود و هر چیزی سر جای خود خواهد بود. این تحلیل و تفسیر در مورد فلسفه امر به معروف و نهی از منکر کاملاً کارشناسی است و اینگونه نیست که به اساتید بگویید در مورد امر به معروف و نهی از منکر مقاله بنویسید.
بنابراین به نظر بنده این کار کاملاً تخصصی و فنی است و باید توسط یک گروه کارشناسی، ابعاد مختلف امر به معروف و نهی از منکر بیان شود. آقا امام سجاد علیه السلام میفرمایند: ان الامر با المعروف و النهی عن المنکر فریضتان عظیمتان بهما تقام الفرایض؛ امر به معروف و نهی از منکر دو فریضه بزرگ هستند و احیای ارزشها در گرو امر به معروف و نهی از منکر است. تمام ارزشها اگر بخواهد در جامعه احیا شود لازمهاش احیای امر به معروف و نهی از منکر است و راه دیگری وجود ندارد. امنیت جادهها، امنیت شهرها، جلوگیری از سرقت و قتل، جلوگیری از طلاق، ناهنجاریهایی که در جامعه هست منشأش همین است که امر به معروف و نهی از منکر در حاشیه قرار گرفته و کسی خبر ندارد، کسی روحیه ندارد یا جرأت ندارد، یا اگر کسی جایی نهی از منکر کرد و طرف پرخاش کرد مردم بی تفاوت به او نگاه میکنند که این دو نفر با هم دعوا کردند و هیچکسی وارد ماجرا نمیشود. بنابراین خلاصه عرض میکنم که عالیترین مرتبه اخلاص خلاص، یعنی خلاص شدن و رهایی یافتن از هر قیدی غیر از قید بندگی خدا. زمانی انسان به اخلاص کامل میرسد که برای احدی در دلش حساب باز نمیکند. همه حسابها با خداست. ما روایات و کلمات قصار زیادی داریم برای دانشجویان میان دو نماز بیان کنید. پیشنهاد بنده این است که کار کارشناسی شود و جزوهای تهیه شود و روزهایی که دانشگاه فعال است و تعطیل نیست برای هر روز یک جمله تهیه شود و آقایان ائمه جماعت توجیه شوند و یک جمله بیان کنند، مشکل حل میشود.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
