فرهنگ مصادیق:چرا نمازهای یومیه ۱۷ رکعت است؟
سوال
چرا نماز صبح ۲ رکعت و نماز ظهر و عصر ۸ رکعت و نماز مغرب و عشاء ۷ رکعت است؟
سرّ تفاوت رکعات نمازهای یومیه از اموری است که تاکنون اندیشههای بشری، نتوانسته به آن پی ببرد و در متون دینی نیز به این موضوع پرداخته نشده است؛ مگر دو، سه روایت که تنها اشارهای گذرا داشتهاند. در این گونه موارد توجه به چند نکته لازم است :
۱- آنچه که برای ما روشن میباشد، این است که روح نماز، عبودیت و تسلیم در برابر خداوند متعال است و تسلیم بودن در برابر حق، یعنی این که بنده دستورات خدا را بدون چون و چرا انجام دهد و... اختلاف تعداد رکعات نماز و هم چنین تعیین اوقات و سایر جزئیات عبادات - علاوه بر اسرار و رموزی که در آنها نهفته و ما از آنها اطلاعی نداریم - روحیه تسلیم در برابر خدا و دستورات پیامبر را در ما تقویت و استوار میکند.
۲_ سعید بن مسیّب گوید: از امام سجاد (ع) پرسیدم: از چه هنگامی نمازها به این صورتی که امروز هست واجب شد؟ حضرت فرمود: «از هنگامی که اسلام قدرت یافت و جهاد بر مسلمین واجب گشت، رسول خدا (ص) هفت رکعت به نمازها افزود؛ ولی نماز صبح را به حال خود باقی گذاشت؛ زیرا وقت آن تنگ بود و چون ملائکه شب در حال عروج به آسمان و ملائکه روز نیز در حال نزول بر زمین هستند، برای این که هر دو گروه از ملائکه در هنگام نماز حضور داشته باشند، نماز صبح را به حال اول خود باقی گذاشت و قرآن کریم نیز میفرماید: «و قرآن الفجر ان قرآن الفجر کان مشهودا»، }(همان، ج ۳، ص ۳۶، ح ۱۹){. از این روایت دو مطلب استفاده میشود: اول این که، افزایش هفت رکعت به نمازها، هم زمان با اوج و گسترش اسلام، برای بالا بردن روحیه ایمان و عبودیت در مسلمانان، لازم و ضروری بود و دوم این که نماز صبح برای این که مورد شهود همه ملائکه قرار گیرد به حالت اولیه خود باقی گذاشته شد و از روایت دیگری نیز استفاده میشود که نمازهای یومیه هر کدام مناسب اوقات خاص خود تعیین شدهاند بدین صورت که : صبحگاهان وقتی که انسان از خواب برمی خیزد، روی مصالحی از جمله این که انسان هنوز با مسائل دنیا و زندگی درگیر نشده، نماز دو رکعتی خوانده میشود و در وسط روز به جهت اشتغال به امور مادی و زندگی نیاز بیشتری برای راز و نیاز و عبادت وجود دارد؛ بلکه انسان از یاد خدا غافل نشود و او را فراموش نکند. یکی از فلسفههای عبادت، اظهار خضوع و تسلیم در مقابل امر پروردگار و ایجاد روح عبودیت و بندگی در انسان است ؛ چنان چه امام سجاد (ع ) میفرماید: }»الهی کفی بی فخرا ان اکون لک عبدا ؛ خدایا! همین افتخارم بس که بنده تو هستم «{. و گاهی بعضی از دستورات برای آزمودن روح تسلیم و بندگی است . فرمان خدا به حضرت ابراهیم (ع ) برای قربانی کردن اسماعیل، نمونهای از آن است . در دستورهای عبادی و احکام الهی، گاهی هدف تسلیم و پذیرش دستور و تمرین برای جلب رضایت خداوند و اطاعت محض از آفریدگار است و گاهی تمرین برای متابعت از سنت و روش پیامبر(ص ) است
