فرهنگ مصادیق:چرا قرآن کریم خوردن خون را حرام شمرده است؟
سوال
چرا قرآن کریم خوردن خون را حرام شمرده است؟
پاسخ
چنانکه گذشت فلسفه برخی احکام دقیقاً معلوم نیست اگر چه در پیشگاه الهی مصلحت واقعی و حقیقی دارد که ما از آنها خبر نداریم و به همین خاطر باید تعبداً آنها را پذیرفت،[۱]اما در برخی روایات به علت حکم تصریح شده است.[۲]نجاست و حرمت خون از این امر مستثنا نیست و نجاست و حرمت آن مبتنی بر مفاسد و پیامدهای منفی است که در خوردن خون وجود دارد. برخی زیانهای روحی و جسمی خوردن خون عبارت است از:
۱. سنگدلی و قساوت قلب؛ تأثیر خون خواری بر قساوت قلب و سنگدلی از قدیم نیز ثابت شده بود به گونهای که فرد سنگدل، بی رحم و قاتل به «خون خوار» تشبیه میشود. در روایتی از امام رضا درباره علت تحریم خون میخوانیم:
خداوند خون را مانند مردار تحریم کرده است به خاطر این که باعث فساد (و بیماری) بدن میشود، آدمی را به بیماری زردی دچار میکند، موجب بوی بد دهان میشود، آدمی را متعفن، بداخلاق، و سنگدل میکند. رحمت و مهربانی را آن چنان از دل آدمی میبرد که حتی ممکن است فرزند، پدر و مادر و همسرش را به قتل برساند.[۳]
۲. بیماری زردی و سایر بیماریها
۳. تعفن و بدبو شدن که در روایت فوق بدان اشاره شده بود و امروزه نیز ثابت شده است که خون ماده کاملا آمادهای است برای پرورش انواع میکربهایی که وارد بدن انسان میشوند و به خون حمله میکنند و آن را مرکز فعالیت خویش قرار میدهند؛ به همین دلیل، گلبولهای سفید که پاسداران و سربازان کشور تن انسانند، همواره در منطقه خون پاسداری میکنند تا میکرب به این سنگر حساس که به تمام مناطق بدن ارتباط نزدیک دارد، راه پیدا نکند؛ مخصوصاً هنگامی که خون از جریان میافتد و به اصطلاح میمیرد، گلبولهای سفید از بین میرود، به همین دلیل میکربها که میدان را خالی از حریف میبینند، به سرعت زاد و ولد کرده، گسترش مییابند، بنابراین اگر گفته شود خون هنگامی که از جریان میافتد، آلودهترین اجزای بدن انسان و حیوان است، گزاف گفته نشده (خونی که در رگها جریان نداشته باشد، خون مرده محسوب میشود و همین طور خونی که از حلق به هنگام خوردن پایین رود، خون مرده است). از سوی دیگر امروزه در علم غذاشناسی ثابت شده که غذاها از طریق تأثیر در غدهها و ایجاد هورمونها در روحیات و اخلاق انسان اثر میگذارند.[۴]
همین زیانهای اخلاقی، روانی و جسمی خون است که موجب شده اسلام به نجاست و تحریم آن حکم نماید: (اِنَّما حَرَّمَ عَلَیکُمُ المَیتَةَ و الدَّمَ و لَحمَ الخِنزیرِ ...)[۵]خداوند تنها مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را با نام غیر خدا سر بریدهاند، بر شما تحریم کرده است.
حرمت و نجاست خون از استفادههای معقول مانند تزریق خون برای نجات جان مجروحان و بیماران و مانند آن، مانع نمیشود و دلیلی بر تحریم خرید و فروش خون برای این موارد در دست نیست، چرا که استفادههای عقلایی و مشروع مورد نیاز عمومی است.[۶]
پانویس
- ↑ مرتضی مطهری، اسلام و مقتضیات زمان، ج 2، ص 27
- ↑ که بسیاری از روایاتی که فلسفه و حکمت احکام در آنها آمده در کتاب علل الشرایع گردآوری شده است
- ↑ علل الشرایع، ج 2، ص 485
- ↑ علل الشرایع، ج 2، ص 486؛ تفسیر نمونه، ج 1، ص 585
- ↑ نحل/115؛ مائده/3
- ↑ تفسیر نمونه، ج 1، ص 589 ؛ تفسیر جامع آیات الاحکام، زین العابدین قربانی لاهیجی، ج 2، ص 127 ـ 130 ؛ تحریرالوسیله، امام خمینی، ج 2، ص 625.
