فرهنگ مصادیق:چرا در دین اسلام سلام مستحب و جواب آن واجب است؟

چرا در دین اسلام سلام مستحب و جواب آن واجب است؟

چرا در دین اسلام سلام مستحب و جواب آن واجب است؟

سلام دادن در حقیقت اعلام امنیت از تعدی و ظلم از ناحیه سلام دهنده به شخصی است که به وی سلام می‌دهد.
شخص سلام دهنده به سلام گیرنده اعلام می‌کند که تو از ناحیه من در امانی و هیچ گونه ظلم و تجاوزی از من نسبت به خودت نخواهی دید، و آزادی فطری را که خدا به تو مرحمت کرده از ناحیه من صدمه نخواهد دید. بنابراین علاوه بر ابراز احترام که در نوع جوامع با علائمی چون تکان دادن سر، بر داشتن کلاه، دست به سینه بردن و امثال این‌ها ابراز می‌شود، دین اسلام یک گام فرا تر نهاده التزام سلام دهنده به قانون و امنیت را نیز گنجانده است.
این همان سلامی است که خدای متعال آن را در بین مسلمانان سنت قرار داد، تا هر فردی به دیگری برخورد کند قبل از هر چیز سلام بدهد، یعنی طرف مقابل را از هر خطر و آزار و تجاوز خود امنیت دهد.
آن چه تاکنون در مورد سلام، این سنت اسلامی گفته شد در ارتباط با آداب معاشرت و برخورد زندگی اجتماعی دنیوی بود، ولی همین سنت زیبا و امنیت آفرین اسلامی افزون بر ویژگی‌های اطمینان بخش امنیتی در زندگی اجتماعی، فوائد و آثار اخروی یعنی ثواب و پاداش آخرتی نیز دارد که امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: «کسی که (هنگام سلام) السلام علیکم، بگوید، ده حسنه، و کسی که السلام علیکم و رحمة الله، بگوید بیست حسنه، و کسی که السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، بگوید سی حسنه برای او نوشته می‌شود».
و همچنین در مبارزه با رذائل اخلاقی و زدودن صفات زشت حیوانی و ایجاد و تقویت فضائل اخلاقی و صفات پسندیده انسانی، نقش تأثیرگذار و بسزایی دارد، چنان که رسول مکرم اسلام فرمود: «همانا بخیل‌ترین مردم کسی است که در سلام دادن بخل بورزد».
و نیز امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «از نشانه تواضع است که به هر کسی (مسلمانی) که ملاقات کردی، سلام کنی».
بر اساس این ویژگی‌های ارزشمند سلام است که خداوند می‌فرماید: «چون به شما تحیت و درود گویند، در پاسخ درودی بهتر از آن گویید و یا حداقل همان را باز گویید که خدا بر هر چیز برای حساب گری ناظر است».
لازم به ذکر است که فقهاء دلیل وجوب جواب سلام را از آیه قرآن استنباط کرده‌اند که در آن خداوند متعال به مؤمنین امر فرموده است (فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا...) و از آنجا که اطاعت امر خداوند واجب است، جواب سلام نیز واجب دانسته شده است.
شاید حکمت وجوب جواب سلام این باشد که شخص سلام دهنده با اعلام دوستی و صلح و صفا و سلامتی و امنیت، حقی بر سلام گیرنده پیدا می‌کند، و ادای حق هم واجب است و آن حق واجب در صورتی ادا می‌شود که جواب بهتر از سلام و یا حداقل همان سلام را بازگو کند، روی این جهت جواب سلام واجب است، هر چند احکام الهی تعبّدی است و ما علت و فلسفه حقیقی بسیاری از احکام خدا را نمی‌دانیم و وظیفه هم نداریم بدانیم.

منبع

نرم افزار پاسخ - مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

پانویس

منبع: رهروان ولایت - تاریخ برداشت: 95/03/19

بازگشت به جواب سلام