فرهنگ مصادیق:پرهیز از کم فروشی
وَأَوْفُوا الْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا[۱]
و چون با پیمانه داد و ستد کنید، پیمانه را تمام دهید و با ترازوی درست وزن کنید، که این بهتر و سرانجامش نکوتر است.
نکته ها
« قِسطاس »مرکب از دو کلمه «قسط »به معنای عدل و «طاس »به معنای کفه ترازو است.[۲]
در حدیث آمده است :امام معصوم، نمونه و مصداق «القسطاس المستقیم » در جامعه اسلامی است.[۳]
رعایت حقوق مردم در معاملات، چنان مهم است که بزرگترین آیه قرآن[۴] مربوط به آن و سورهای به نام «مطفّفین » در نکوهش کم فروشان نازل شده است. محور دعوت بعضی پیامبران، همچون حضرت شعیب نیز ترک کم فروشی بوده است. [۵]
پیامها:
۱- بازار مسلمانان باید از تقلب و کم فروشی به دور باشد: «أَوْفُوا الْكَيْلَ »؛
۲- پر کردن پیمانه، از نمونههای وفای به پیمان است که در آیه پیشین گذشت؛ زیرا معامله، نوعی معاهده است: «أَوْفُوا بِالْعَهْدِ. .. أَوْفُوا الْكَيْلَ »؛
۳- ترازو و وسایل سنجش و محاسبات تجاری، باید سالم و دقیق باشد: «وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ»؛[۶]
۴- دقت در ترازو، توزین و محاسبه، عامل خیر و برکت است، چنان که کم فروشی، خیر و برکت را میبرد :«ذَلِكَ خَيْرٌ»؛
۵- فلسفه فرمانهای الاهی، خیر خود انسان هاست نه نیاز خداوند: « اوفوا ... وزنوا ... ذلک خیر »؛
۶- درستکاری اقتصادی، برتر از کسب مال ازراه کم فروشی است. نتیجه داد و ستد درست و رعایت حقوق مردم، به خود انسان بر میگردد، چون ایجاد اعتماد میکند؛ ولی کم فروشی و نادرست بودن میزان و حساب، جامعه را به فساد مالی سلب اعتماد میکشاند. پس پایان و پیامد خوب، در گرو درستکاری است: «ذلک خیر »؛
۷- کسب صحیح، موجب خوش عاقبتی است :«احسن تأویلاً » (کم فروش گر چه به سود موقت میرسد، ولی از دست دادن اعتبار دنیوی و فراهم شدن عذاب اخروی، کار او را بد فرجام میکند).
