فرهنگ مصادیق:پرتوی از اسرار نماز؛ نگاهی به سلام

پرتوی اسرار نماز

نگاهی به سلام

سلام، غیر از نماز، در برخوردهای مسلمانان در جامعه اسلامی، یکی از آداب معاشرت و ادب و اخلاق بشمار می‌آید، که هم جلب محبّت و دوستی می‌کند، هم نشان تواضع و فروتنی است، و هم پاداش بسیار دارد.
خداوند، بر اهل بهشت، سلام می‌فرستد. و به پیامبر، دستور می‌دهد که در برخورد با مؤمنان، به آنان سلام بدهد.
فرشتگان نیز به رستگاران، سلام می‌دهند.
بهشتیان نیز در برخوردها، به یکدیگر سلام می‌گویند: «تَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ»
این‌ها، گوشه‌ای از آیاتی بود که مسئله «سلام» در آنها مطرح است.
امّا در روایات:
احادیث بسیار فراوانی، دربارهٔ سلام و پاداش آن و کیفیّت آن وارد شده که در کتب حدیثی می‌توان ملاحظه کرد. در اینجا تنها به چند نمونه، که حاوی نکاتی دربارهٔ «سلام» است، اکتفا می‌کنیم:
«اَبْخَلُ النّاسِ مَنْ بَخِلَ بالسَّلام»
بخیل‌ترین افراد، کسی است که در سلام دادن بخیل باشد.
امام صادق علیه السلام سلام کردن به هر کس را، یکی از نشانه‌های تواضع، و نداشتن غرور و تکبّر می‌شمارد.
گاهی سلام دادن، وسیله تشویق است و سلام ندادن، نوعی توبیخ و نهی از منکر به حساب می‌آید.
پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله فرمود: بر افراد، مست، مجسّمه ساز، قمار باز و... سلام نکنید.
و در حدیث است: نزدیک‌ترین افراد به اخلاق پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و لطف خداوند، کسی است که ابتدا سلام کند.
امام رضا علیه السلام می‌فرماید: هر کس در سلام کردن (یا جواب سلام دادن) میان فقیر وغنی فرق بگذارد، خداوند در قیامت بر او غضب می‌کند.
گرچه سلام کردن مستحب است، ولی پاسخ آن واجب است و بهتر است که جواب سلام، گرمتر و با تحیّت بیشتر نسبت به اصل سلام باشد. قرآن می‌فرماید:
«وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا»
هر گاه مورد تحیّت و لطف قرار گرفتید (و به شما سلام دادند) شما جواب بهتر، یا همانند آن بدهید و احترام کنید.
سلام کردن، نه تنها سبب کوچک شدن نیست، بلکه عزّت و محبوبیّت می‌آورد. رسول خدا صلی الله علیه وآله به همه، حتّی به کودکان سلام می‌کرد و به این کار، افتخار می‌نمود.
در حدیث است: برای یک سلام، هفتاد ثواب است که ۶۹ ثواب به سلام دهنده است و یک اجر، برای پاسخ دهنده می‌باشد.
قرآن دستور می‌دهد: وقتی وارد خانه‌ها می‌شوید، بر خود سلام کنید، سلام و تحیّتی از سوی خداوند که مبارک و پاک است. امام باقر علیه السلام در تفسیر آن می‌فرماید: منظور، سلام کردن فرد به اهل خانه است. چرا که همسر و فرزندان، چون جان انسانند و اینگونه برخورد، از نظر قرآن پاک و مبارک است و نشان محبّت و صفای زندگی و از بین برنده خستگی‌هاست.
گرچه سلام کردن، موجب افتخار است، نه عار، ولی بهتر است که کوچک بر بزرگتر، رونده بر ایستاده، گروه کم بر گروه زیاد سلام کنند.
پایان بخش سلام را، روایتی از امیر مؤمنان قرار دهیم.
فرمود: رسولخدا صلی الله علیه وآله بر زنان و مردان سلام می‌کرد.
امّا خود علی علیه السلام، بر زنان جوان سلام نمی‌کرد، و می‌فرمود: می‌ترسم جواب نرم آنان در من اثر بگذارد، و پیش از آنکه به پاداش سلام برسم، به دام وسوسه بیفتم.
علامه مجلسی در توضیح این حدیث می‌نویسد:
آن حضرت که چنین می‌کرد و چنین می‌گفت: برای یاد دادن به امّت بوده تا مردم، تماس با زنان جوان را کم کنند. وگرنه امام معصوم، هرگز دچار وسوسه نمی‌گردد.

پانویس

منبع: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن - تاریخ برداشت: 95/03/19

بازگشت به جواب سلام