فرهنگ مصادیق:وظیفه کسی که فتوا را اشتباه نقل کند
نویسنده: مهدی یوسف وند
محتویات
مطابق نظر آیت الله خامنهای
س ۲۸: آیا جایز است کسی که اجازه از مجتهد ندارد و در بعضی از موارد مرتکب اشتباه در نقل فتوا و احکام شرعی شده است، متصدی نقل فتوای مجتهد و بیان احکام شرعی شود؟ وظیفه ما در صورتی که این شخص احکام را از روی رساله عملیه نقل میکند، چیست؟
ج: در تصدی نقل فتوای مجتهد و بیان احکام شرعی، اجازه داشتن شرط نیست، ولی کسی که دچار خطا و اشتباه میشود، جایز نیست متصدی این کار شود و اگر در موردی اشتباه کرد، چنانچه متوجه اشتباه خود شد، بر او واجب است شنونده را از آن اشتباه آگاه نماید. به هر حال، بر مستمع جایز نیست تا اطمینان به صحّت گفتار گوینده پیدا نکرده، به نقل او عمل کند. اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری .
مطابق نظر آیت الله سیستانی
مسأله ۱۱ ـ اگر کسی فتوای مجتهدی را به شخص دیگری بگوید، چنانچه فتوای آن مجتهد عوض شود، لازم نیست به او خبر دهد که فتوای آن مجتهد عوض شده است.
ولی اگر بعد از گفتن فتوا بفهمد اشتباه کرده، و گفته او موجب آن میشود که آن شخص برخلاف وظیفه شرعی اش عمل کند، باید ـ بنا بر احتیاط لازم ـ اشتباه را در صورت امکان برطرف کند. رساله آیت الله سیستانی .
مطابق نظر آیت الله مکارم شیرازی
اشتباه در نقل فتوا
مسأله ۱۵ـ هرگاه کسی در نقل فتوای مجتهدی اشتباه کرده باید بعد از اطلاع، صحیح آن را بگوید، و اگر در منبر و سخنرانی گفته باید آن را در جلسات مختلف تکرار کند تا کسانی که به اشتباه افتادهاند از اشتباه درآیند، اما اگر فتوای آن مجتهد تغییر کرده، اعلام تغییر بر او لازم نیست. رساله آیت الله مکارم شیرازی .
نقل فتوا
پرسش ۲۲ . کسی که فتوای مرجع تقلید را برای دیگران نقل کرده و سپس متوجه شده که نظر ایشان تغییر کرده، آیا لازم است که به آنان خبر دهد؟
همه مراجع (به جز فاضل): خیر، واجب نیست به آنها خبر دهد[۱].
آیه اللّه فاضل: بنابر احتیاط واجب، باید فتوای جدید مرجع تقلید را به آنان خبر دهد[۲].
پرسش ۲۳ . اگر شخص فتوای مرجع تقلید را به طور اشتباه نقل کند، تکلیف چیست؟
همه مراجع (به جز سیستانی): واجب است اشتباه خود را در صورت امکان برطرف سازد[۳].
آیه اللّه سیستانی: بنابر احتیاط واجب، باید اشتباه خود را در صورت امکان برطرف سازد[۴].
تبصره. حکم یاد شده در صورتی است که گفته او، باعث شود شنونده بر خلاف وظیفه شرعی اش عمل کند؛ وگرنه هیچ گونه الزامی در کار نیست. از این رو برخی از مراجع تقلید (سیستانی و وحید) در رساله عملیه خود به این نکته تصریح کردهاند.
پرسش ۲۴ . هرگاه دفتر استفتای مرجع تقلید، نظر او را مخالف با آنچه در رساله ایشان است نقل کنند، تکلیف چیست؟
همه مراجع: اگر رساله مرجع تقلید از اشتباه مصون باشد، بر نقل دفتر استفتا ترجیح دارد و باید به آن عمل کرد؛ وگرنه نقل دفتر (مشروط بر آنکه از آن اطمینان حاصل شود). مقدم است[۵].
تبصره. اگر دفتر استفتای مرجع تقلید، بگوید که نظر مرجع تقلید عوض شده است؛ در این صورت نقل او بر آنچه که در رساله هست، ترجیح دارد.
پرسش ۲۵ . اگر گروه دفتر استفتای مرجع تقلید، در نقل فتوای او اختلاف داشتند، نظر کدام معتبر است؟
آیات عظام امام، تبریزی، خامنهای، سیستانی، فاضل و مکارم: در فرض یاد شده، هیچ کدام اعتبار ندارد و باید از خود مرجع تقلید پرسید[۶].
آیات عظام بهجت، صافی و نوری: باید به نظر آن کس که مطمئن تر است، عمل کرد و در غیر این صورت باید از خود مرجع تقلید پرسید[۷].
تغییر فتوای مجتهد
پرسش ۲۷ . هرگاه فتوای مجتهد تغییر یابد، آیا جایز است به همان نظر ایشان عمل کرد؟ اگر بعد از عمل فهمیدیم نظر مجتهد عوض شده وظیفه چیست؟
همه مراجع: خیر باید به فتوای جدید او عمل کرد و لازم نیست عباراتی که بر طبق فتوای پیشین انجام گرفته قضا شود[۸].
تبصره. اگر فتوای پیشین مرجع تقلید موافق با احتیاط باشد، می تواند به آن عمل کند.
پانویس
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 13، وحید و نوری، توضیح المسائل، م 13.
- ↑ فاضل، تعلیقات علی العروه الوثقی، ج 1، م 58
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 13، نوری و وحید، توضیح المسائل، م 13، خامنهای، اجوبه الاستفتائات، س 28؛ فاضل، تعلیقات علی العروه، ج 1، م 48.
- ↑ توضیح المسائل، م 11
- ↑ العروه الوثقی، ج 1، م 59.
- ↑ امام، تحریرالوسیله، ج 1، م 22؛ فاضل، مکارم و سیستانی، التعلیقات علی العروه، ج 1، م 59؛ تبریزی، التعلیقه علی منهاج الصالحین، م 28 و دفتر: خامنهای.
- ↑ نوری، التعلیقات علی العروه الوثقی، م 59؛ بهجت، وسیله النجاه، ج 1، م 29؛ صافی، هدایه العباد، ج 1، م 25.
- ↑ العروه الوثقی، ج 1، م 31. (احکام تقلید و بلوغ-سید مجتبی حسینی، ص46)
