فرهنگ مصادیق:وظیفه ما نسبت به اهل بیت و معصومین

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
وظیفه ما نسبت به اهل بیت و معصومین

مقدمه

غیر از مودت اهل بیت که در قرآن هم آمده است، در روایات فراوانی حقوق آنان بر عهده ما و وظیفه ما در برابر اهل بیت بیان شده است و ابواب متعددی از احادیث درباره ولایت، محبت، مودت و نصرت اهل بیت وجوددارد[۱].که فهرستی از آن حقوق و وظایف، چنین است:

مودت و محبت

در زیارت جامعه است:
«بموالاتکم تقبل الطاعه المفترضه و لکم الموده الواجبه».
به سبب ولایت شما طاعت واجب پذیرفته می شود و «مودت واجب» برای شماست.
پیامبر خدا صلی الله علیه وآله در حدیثی مفصل، خطاب به سلمان و ابوذر و مقداد از جمله فرموده است:
«ان موده اهل بیتی مفروضه واجبه علی کل مؤمن ومؤمنه...»[۲].
مودت اهل بیت من بر هر مرد و زن با ایمان، فرض و واجب است.
امام علی علیه السلام فرمود: «علیکم بحب آل نبیکم فانه حق الله علیکم»[۳]
بر شما باد محبت دودمان پیامبرتان، که این حق خدا بر گردن شماست.

تمسک و چنگ زدن به آستان آنان

پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «من تمسک بعترتی من بعدی کان من الفائزین».[۴]
هر کس پس از من به خاندانم چنگ بزند و تمسک جوید، از رستگاران خواهد بود.

ولایت و پذیرش رهبری آنان

علی علیه السلام فرمود: «لنا علی الناس حق الطاعه والولایه».[۵]
برای ما بر عهده مردم حق اطاعت و ولایت است.

مقدم داشتن آنان بر دیگران

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «اهل بیتی نجوم لاهل الارض، فلا تتقدموهم و قدموهم فهم الولاه بعدی»[۶]
خاندان من ستارگانی برای اهل زمین اند، پس از آنان جلو نیفتید، بلکه آنان را جلو اندازید، که آنان پس از من والیان اند.

اقتدا به آنان در امور دین و دنیا

«اهل بیتی یفرقون بین الحق والباطل و هم الائمه الذین یقتدی بهم».[۷]
اهل بیت من میان حق و باطل را جدا می کنند و آنان پیشوایانی هستند که باید به آنان اقتدا کرد.

اکرام و احترام نسبت به آنان

«ایها الناس ! عظموا اهل بیتی فی حیاتی و من بعدی و اکرموهم و فضلوهم». [۸].
ای مردم، اهل بیت مرا بزرگ بدارید، چه در حال حیاتشان چه پس ازمن و آنان را احترام و اکرام کنید و آنان را بر دیگران برتری دهید.

ادای خمس اموال و درآمدها

آیه 41 انفال، خمس را برای خدا و رسول و ذوی القربی و... می داند.

نیکی کردن و پیوند داشتن با آنان و ذریه ایشان

امام صادق علیه السلام:«من لم یقدر علی صلتنا فلیصل صالحی موالینا یکتب له ثواب صلتنا».[۹]..
هر کس نتواند با ما صله و پیوند و نیکی داشته باشد با دوستان صالح ما پیوند داشته باشد، تا برای او پاداش ارتباط با ما و نیکی به ما نوشته شود.

صلوات و درود فرستادن بر آنان

پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «من صلی صلوه لم یصل فیها علی ولا علی اهل بیتی لم تقبل منه». [۱۰].
هرکس نمازی بخواند که در آن بر من و اهل بیتم صلوات نفرستد، نمازش از او پذیرفته نیست.

یاد کردن آنان و فضایلشان

امام صادق علیه السلام فرمود: «خیر الناس من بعدنا من ذاکر امرنا و دعا الی ذکرنا».[۱۱]..
بهترین مردم پس از ما کسی است که کار و فرهنگ ما را یاد کند و مردم را به یاد ما فراخواند.
امام باقرعلیه السلام فرمود: «ان ذکرنا من ذکر الله و ذکر عدونا من ذکر الشیطان».[۱۲].
یاد کرد ما از یاد خداست و یاد دشمن ما، از یاد دشمن است.

ذکر مصائب و مظلومیت آنان

امام صادق علیه السلام (درباره مجالسی به یاد عزای اهل بیت).:«ان تلک المجالس احبها فاحیوا امرنا، انه من ذکرنا او ذکرنا عنده فخرج من عینیه مثل جناح الذباب غفرالله له ذنوبه».[۱۳]
این مجالس را دوست می دارم، پس امر و فکر ما را زنده بدارید، هماناکسی که از ما یاد کند یا ما نزد او یاد شویم و از چشمانش به اندازه بال مگسی اشک آید، گناهانش آمرزیده می شود.

رفتن به زیارت قبور مطهرشان

امام رضا علیه السلام فرمود: «ان لکل امام عهدا فی عنق اولیائه و شیعته و ان من تمام الوفاء بالعهد زیاره قبورهم». [۱۴].
برای هر امامی عهد و پیمانی بر گردن دوستان و پیروان اوست و ازنشانه های وفای کامل به این عهد و پیمان، زیارت قبر امامان است.
نقش اجتماعی و تربیتی زیارت، آن قدر بسیار است که نشانه کمال حج و زیارت خانه خدا به شمار رفته است و احادیث فراوانی به زیارت اهل بیت وامامان معصوم، چه در حال حیاتشان و چه پس از وفات، سفارش کرده است. [۱۵]
امام باقرعلیه السلام فرمود: همانا مردم فرمان یافته اند که سراغ این سنگها ( ی کعبه ). آمده، آنها را طواف کنند، سپس نزد ما آیند و ولایت و همبستگی خویش را به ما خبر دهند و یاری خود را بر ما عرضه کنند.[۱۶]
این بعد اجتماعی و سیاسی حج را در زمینه «پیوند یاری» و «ارتباطولایی» با امامان حق نشان می دهد. پاداشهای عظیمی که برای زیارت روایت شده، بویژه زیارت کربلا و خراسان، زیارت اربعین و عاشورا، زیارت از دور و نزدیک، نشان اهمیت مساله است. زیارت، علاوه بر آنکه تکلیف مانسبت به امامان است، نقش محبت آفرینی هم دارد ( بعدا اشاره خواهدشد ).
رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود:«الزیاره تنبت الموده».[۱۷]..
زیارت و دیدار، مودت و دوستی به بار می آورد.

پانویس

  1. از جمله ر. ک: بحارالانوار، ج 27، ص 51 تا 254.
  2. بحارالانوار، ج 22، ص 315.
  3. غرر الحکم، حدیث 6169
  4. اهل البیت فی الکتاب والسنه، ص 369
  5. غرر الحکم.
  6. احتجاج طبرسی، ج 1، ص 198
  7. همان، ص 197
  8. احقاق الحق، ج 5، ص 42.
  9. ثواب الاعمال، ص 124.
  10. احقاق الحق، ج 18، ص 310.
  11. امالی طوسی، ص 229.
  12. الکافی، ج 2، ص 496.
  13. ثواب الاعمال، ص 223.
  14. من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 577.
  15. درباره روایات مربوط به زیارت، از جمله ر. ک: «بحارالانوار»، ج 97 تا 99، «من لایحضره الفقیه»، ج 2، «کامل الزیارات»، «عیون اخبار الرضا».
  16. وسایل الشیعه»، ج 10، «میزان الحکمه»، ج 4 و نیز «چهل حدیث زیارت»، نشر معروف،
  17. بحارالانوار، ج 71، ص 355.