فرهنگ مصادیق:وظیفه ما در قبال درگیری داخلی مسلمانان
خداوند در آیه ۹ سوره حجرات میفرماید اگر دو طایفه از مؤمنین به نزاع پرداختند (مثلا دو کشور اسلامی و یا دو گروه اسلامی) فورا میان آنها صلح و آشتی برقرار کنید.
به گزارش خبرگزاری مهر، متن زیر پیاده شده یکی از جلسات قرآنی حجت الاسلام قرائتی است که به تفسیر آیه ۹ سوره حجرات میپردازد. موضوع این آیه درگیر شدن دو گروه مسلمان با همدیگر است.
ـ خداوند در آیه ۹ سوره حجرات میفرماید اگر دو طایفه از مؤمنین به نزاع پرداختند (مثلاً دو کشور اسلامی و یا دو گروه اسلامی) فوراً میان آنها صلح و آشتی برقرار کنید. اگر یکی بر دیگری تجاوز کرد، با آن متجاوز بجنگید تا به فرمان خدا روی کند. پس اگر طایفه متجاوز دست از تجاوز کشید، بین آن دو گروه با عدالت و صلح برقرار کنید.
این آیه از آیات بسیار مهم است. همیشه در طول تاریخ جنگ وجود داشته و خداوند در این آیه وظیفه ما را در قبال این جنگها مشخص میکند. درسهایی که از این آیه میگیریم:
- ما نسبت به امت اسلامی متعهد هستیم. اگر دیدیم دو گروه با هم میجنگند، نباید بی تفاوت باشیم و باید میان آنها میانجیگیری کنیم و آشتی برقرار کنیم.
- مؤمن بودن مانع جنگیدن نیست. دو طائفه از مؤمنین هم ممکن است با هم بجنگند.
- وظیفه امت اسلامی در شرایط مختلف تفاوت میکند. در بعضی شرایط باید اصلاح کنیم. در بعضی شرایط باید جنگ کنیم. در آیه هم میگوید که آشتی دهید و هم میگوید که اگر کسی گردن کلفتی کرد، سرکوبش کنید.
- اصلاح باید فوری باشد. نباید معطل کنید. تا جنگ آغاز شد، اصلاح را آغاز کنید.
- در جامعه اسلامی نباید به یاغی فرصت و مهلت داد. اگر دیدید یکی از آن دو گروه مسلمانان بر دیگری زور میگوید، به او فرصت ندهید. این نشان میدهد که مسلمانان باید دارای حکومت و انسجام و قدرت مانور و بسیج باشند وگرنه بدون اینها نمیتوان یاغیها را سرکوب کرد. اگر حکومت اسلامی نباشد به خیلی از آیات قرآن نمیتوان عمل کرد. وقتی حکومت و قدرت نباشد، نمیشود یاغی را سرجایش نشاند.
- قیام مسلمانان با هدف مقدس انجام میشود. آیه نمیفرماید برای انتقام و یا قدرت نمایی بجنگید. بلکه میفرماید جنگ برای این است که طرف مقابل به فرمان خدا برگردد. اگر برگشت دیگر کاری با او نداشته باشید. جنگها برای این است که مردم به خواست خدا تن دهند نه به خواست ما.
- در اسلام برای مبارزه زمان مطرح نیست، بلکه هدف مطرح است. نمیگوید جنگ ۲ ساله یا ۴ ساله. زمان جنگ وقتی به پایان میرسد که طرف مقابل به فرمان خدا برگردد.
- برقراری و حفظ امنیت و عدالت مهمتر از جان مؤمن است. میفرماید اگر مؤمنانی دست به طغیان زدند، خون آنها را بریزید تا امنیت برقرار شود. قرآن میگوید اگر با نصیحت کار درست نمیشود، همه مسلمانان علیه زورگو متحد شوند تا او را سرجای خود بنشانند: خشونت در برابر خشونت.
- برای آتش بس آغاز به بازگشت کافی است. یعنی همین که یاغی به سمت حق برمی گردد، دست از سر او بردارید. لازم نیست که طرف مقابل یک مؤمن دوآتشه شود. همین که دست از یاغی گری اش برداشت، بس است.
- در سرکوب یاغی کاری به زن و بچه اش نداشته باشید. فقط آن کسی که یاغی گری میکند را سرکوب کنید. امیرالمؤمنین «ع» وقتی افرادی را به جبهه میفرستاد می فرمود حتی درختان آنها را قطع نکنید. چون منبع غذایی آنهاست. ابن ملجم به فرق حضرت ضربت زده بود، اما وقتی برای ایشان شیر آوردند، فرمود به ابن ملجم هم شیر بدهید. نان او را نباید قطع کرد. حتی وقتی میخواهید حیوان را بکشید، قبلش به او آب بدهید.
- اصلاحی ارزش دارد که حق به صاحبش برسد. میفرماید آشتی ای بدهید که عادلانه باشد. این سکوت مرگبار است. نمیفرماید به هر قیمتی آشتی بدهید. میفرماید در چارچوب عدالت آشتی بدهید.
- حدیثی داریم که برادر دینی خودت را یاری کن، چه ظالم باشد و چه مظلوم. اگر مظلوم است، او را در گرفتن حقش کمک کن. اگر ظالم است جلوی ظلمش را بگیر.
- در سرکوب یاغی هیچ شرطی در کار نیست. هرکه بود، خودی یا آشنا باید سرکوب شود.
- در اصلاح باید خسارت جنگ پرداخت شود. کسی که خرابی ایجاد کرد، باید خسارت بدهد. چون خداوند میفرماید که آشتی در چارچوب عدالت.
- در مرحله درگیری معلوم نیست متجاوز کیست. اینجا فقط باید تلاش شود تا درگیری تمام شود. بعد از آن در چارچوب عدالت باید تلاش کنیم حق به حقدار برسد.
