فرهنگ مصادیق:نکوهش سرزنش کردن

نکوهش سرزنش کردن

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله: مَن عَیَّرَ أخاهُ بِذَنبٍ قَد تابَ مِنهُ لَم یَمُتْ حَتّی یَعمَلَهُ
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس برادر خود را برای گناهی که از آن توبه کرده است سرزنش کند، نمیرد تا خود آن گناه را مرتکب شود.

عنه صلی الله علیه و آله: مَن أذاعَ فاحِشَةً کانَ کمُبتَدِئها، و مَن عَیَّرَ مُؤمِنا بِشَیءٍ لَم یَمُتْ حَتّی یَرکَبَهُ
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس زشت کاری و گناهی را فاش کند، مانند کسی است که آن را انجام داده است و هر که مؤمنی را به چیزی سرزنش کند، نمیرد تا خود مرتکب آن شود.

عنه صلی الله علیه و آله: لا تُظهِرِ الشَّماتَةَ لِأخیکَ؛ فیَرحَمَهُ اللّه ُ و یَبتَلِیَکَ
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: از گرفتاری برادرت اظهار شادی مکن، که خداوند به او رحم می‌کند و تو را گرفتار می‌سازد.

عنه صلی الله علیه و آله ـ لِأعرابِیٍّ سَألَهُ أن یُوصِیَهُ ـ: عَلَیکَ بِتَقوَی اللّه ِ فإنِ امرُؤٌ عَیَّرَکَ بِشَیءٍ یَعلَمُهُ فیکَ فَلا تُعَیِّرْهُ بِشَیءٍ تَعلَمُهُ فیهِ؛ یَکُنْ وَبالُهُ عَلَیهِ و أجرُهُ لَکَ
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ـ در پاسخ به درخواست عربی بیابان گرد که از آن حضرت خواهش کرد او را اندرزی دهد ـ فرمود: از خدا بترس و اگر کسی عیبی در تو دانست و به واسطه آن سرزنشت کرد، تو به واسطه عیبی که از او می دانی سرزنشش مکن تا در نتیجه، گناه این کار به گردن او باشد و پاداشش از آنِ تو.

الخضرُ علیه السلام ـ فی وَصِیَّتِهِ لِموسی علیه السلام ـ: یَا بنَ عِمرانَ، لا تُعَیِّرَنَّ أحَدا بِخَطیئَةٍ، وَ ابکِ عَلی خَطیئَتِکَ
خضر علیه السلام ـ در سفارش خود به موسی علیه السلام ـ فرمود: ای پسر عمران! هیچ کس را به واسطه گناهیْ سرزنش مکن و بر گناه خویش گریه کن.

سنن أبی داوود عن أبی جری جابِر بن سلیم: رَأیتُ رَجُلاً یَصدُرُ النّاسُ عَن رَأیِهِ، لا یَقولُ شَیئا إلاّ صَدَروا عَنهُ، قُلتُ: مَن هذا ؟ قالوا: (هذا) رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله. .. قُلتُ: اِعهَدْ إلَیَّ، قالَ: لا تَسُبَّنَّ أحَدا، قالَ: فَما سَبَبتُ بَعدَهُ حُرّا و لا عَبدا و لا بَعیرا و لا شاةً. قالَ: و لا تَحقِرَنَّ شَیئا مِنَ المَعروفِ ··· و إنِ امرُؤٌ شَتَمَکَ و عَیَّرَکَ بِما یَعلَمُ فیکَ فَلا تُعَیِّرْهُ بِما تَعلَمُ فیهِ؛ فإنَّما وَبالُ ذلکَ عَلَیهِ
سنن أبی داوود ـ به نقل از ابو جری جابر بن سلیم ـ: مردی را دیدم که مردم از سرچشمه اندیشه اش سیراب می‌شوند و هر سخنی که از دهانش خارج می‌شود، مردم آن را می‌قاپند. پرسیدم: این مرد کیست؟ گفتند: او پیامبر خدا صلی الله علیه و آله است. .. گفتم: مرا سفارشی می‌فرمایید. فرمود: به هیچ کس ناسزا مگو. از آن پس، نه آزاده‌ای را دشنام دادم نه برده‌ای را، نه شتری را و نه گوسفندی را. فرمود: هیچ کار خوبی را کوچک مشمار و دست کم مگیر··· اگر کسی به تو ناسزا گفت و به عیبی که از تو می‌داند سرزنشت کرد، تو به واسطه عیبی که از او سراغ داری سرزنشش مکن. در این صورت گناهش به گردن او خواهد بود.

صحیح مسلم عن المعرور بن سُوَیدٍ: مَرَرنا بِأبی ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ و عَلَیهِ بُردٌ و عَلی غُلامِهِ مِثلُهُ، فقُلنا: یا أبا ذَرٍّ، لَو جَمَعتَ بَینَهُما کانَت حُلّةً ! .
فقالَ: إنَّهُ کانَ بَینی و بَینَ رَجُلٍ مِن إخوانی کَلامٌ، و کانَت اُمُّه أعجَمِیَّةً، فعَیَّرتُهُ بِاُمِّهِ، فشَکانی إلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله، فلَقِیتُ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله فقالَ: یا أبا ذَرٍّ، إنَّکَ امرُؤٌ فیکَ جاهِلِیَّةٌ ! قُلتُ: یا رَسولَ اللّه ِ، مَن سَبَّ الرِّجالَ سَبُّوا أباهُ و اُمَّهُ ! قالَ: یا أبا ذَرٍّ، إنَّکَ امرُؤٌ فیکَ جاهِلِیَّةٌ، هُم إخوانُکُم، جَعَلَهُمُ اللّه ُ تَحتَ أیدیکُم، فَأطعِموهُم مِمّا تَأکُلونَ، و ألبِسوهُم مِمّا تَلبَسون، و لا تُکَلِّفوهُم ما یَغلِبُهُم، فإن کَلَّفتُموهُم فَأعینُوهُم
صحیح مسلم ـ به نقل از معرور بن سُوَید ـ: در ربذه بر ابوذر گذشتیم، دیدیم یک بُرد خودش پوشیده و بُرد دیگری، مانند آن، به تن غلام اوست. گفتیم: ای ابوذر! اگر هر دو بُرد را خودت پوشیده بودی حُلّه .حدیث بود؟

ابوذر گفت: میان من و مردی از برادرانم حرفی شد. مادر او غیر عرب بود و من [عجمی بودنِ] مادرش را به رخ او کشیدم. آن مرد نزد پیامبر صلی الله علیه و آله از من شکایت کرد. وقتی پیامبر صلی الله علیه و آله را ملاقات کردم به من فرمود: ای ابوذر! در تو خصلتی جاهلی وجود دارد! عرض کردم: ای پیامبر خدا! هر که به مردم ناسزا گوید مردم به پدر و مادر او ناسزا گویند! پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: ای ابوذر! در تو خصلتی جاهلی وجود دارد؛ آنها برادران تو هستند و خداوند ایشان را زیر دست شما قرار داده است. بنا بر این، آنچه خود می‌خورید به آنها نیز بخورانید و آنچه خود می‌پوشید به آنها هم بپوشانید و بیش از توانشان آنها را تکلیف مکنید و اگر تکلیف کردید، کمکشان کنید.

الإمامُ علیٌّ علیه السلام: مَن عَیَّرَ بِشَیءٍ بُلِیَ بِهِ
امام علی علیه السلام: هر کس به چیزی سرزنش کند، خودش به آن گرفتار شود.

الإمامُ الصّادقُ علیه السلام: مَن عَیَّرَ مُؤمِنا بِذَنبٍ لَم یَمُت حَتّی یَرکَبَهُ
امام صادق علیه السلام: هر کس مؤمنی را به گناهی سرزنش کند، نمیرد تا خودش آن گناه را مرتکب شود.

عنه علیه السلام: مَن أنَّبَ مُؤمِنا أنَّبَهُ اللّه ُ فِی الدّنیا و الآخِرَةِ
امام صادق علیه السلام: هر کس مؤمنی را سرزنش کند، خداوند او را در دنیا و آخرت سرزنش کند.

عنه علیه السلام: لا تُبدی الشَّماتَةَ لِأخیکَ فیَرحَمَهُ اللّه ُ و یُصَیِّرَها بِکَ. مَن شَمَتَ بِمُصیبَةٍ نَزَلَت بِأخیهِ لَم یَخرُجْ مِنَ الدّنیا حَتّی یُفتَتَنَ .
امام صادق علیه السلام: از گرفتاری برادرت اظهار شادی مکن که خداوند به او رحم می‌کند و آن گرفتاری را به تو می‌رساند. هر کس از گرفتاری و مصیبتی که به برادرش رسیده است شاد شود، از دنیا نرود تا خود گرفتار آن شود.

عنه علیه السلام: إنَّ اللّه َ تَبارَکَ و تَعالی ابتَلی أیّوبَ علیه السلام بِلا ذَنبٍ، فصَبَرَ حَتّی عُیِّرَ، و إنَّ الأنبیاء لا یَصبِرونَ عَلَی التَّعییرِ
امام صادق علیه السلام: خداوند تبارک و تعالی، ایّوب علیه السلام را بی هیچ گناهی مبتلا ساخت و او صبر کرد، تا زمانی که سرزنش شد؛ و البته پیامبران سرزنش را تحمّل نمی‌کنند.

پانویس

منبع: کتابخانه احادیث شیعه - تاریخ برداشت:95/08/10

بازگشت به سرزنش مسلمان