فرهنگ مصادیق:نماز بر اموات
آیت الله مکارم شیرازی(مدظله)
۱- نماز برای میتی که غرق شده
سؤال: آنچه در کتب فقهی حتّی در رسالههای عملیّه فقها از عروة الوثقی تا تحریرالوسیله جستجو شد حضرات نمازی به عنوان نماز غریق بیان نفرمودهاند حال اگر کسی در دریا یا رودخانه غرق شد و جسدش هم پیدا نشد چه باید کرد آیا نماز دارد یا ساقط است؟ بر فرض این که نماز داشته باشد چگونه باید ادا کرد؟
پاسخ: چنین کسی نماز ندارد تا جسدش پیدا شود، ولی در کلمات علما چیزی به عنوان نماز غرقی داریم و آن نماز یومیّه کسانی است که در حال غرق شدن هستند و بیش از تکبیرات و اشاراتی نمیتوانند کاری انجام دهند.
۲- نماز بر میتی که خود کشی کرده
سؤال: نماز خواندن بر جنازه شخصی که اقدام به خودکشی کرده، چه صورت دارد؟
پاسخ: اشکالی ندارد، و باید نماز خوانده شود.
۳- نماز میت بر اعدامی ها
سؤال: آیا لازم است بر اجساد مسلمانان گناهکاری که طبق حکم دادگاههای اسلامی اعدام میشوند، مانند قاچاقچیان موادّ مخدّر، محاربین، زناکاران به عنف، و مانند آنها، نماز میّت خوانده شود؟
پاسخ: آری بر هر میّت مسلمانی باید نماز میّت خوانده شود.
۴- اکتفا به تکبیرات در نماز میّت
سؤال: در نماز میّت اگر در صف دور باشد و دعای امام را نشنود و خود بلد نباشد، آیا میتواند فقط به تکبیر اکتفا کند؟
پاسخ: اشکالی ندارد ولی نماز او نماز میّت محسوب نمیشود.
۵- کیفیت غسل و کفن فردی که در اسید افتاده
سؤال: فردی در اسید افتاده و از دنیا رفته و الان فقط یک تکه استخوان سینه او و مقداری پودر باقی مانده، در چنین حالتی چه باید کرد؟
پاسخ: باید آن را در کیسهای قرار داد و سپس در پارچهای به جای کفن پیچید و اگر استخوان سینه باشد باید بر آن نماز خواند اما اگر هر استخوان دیگری بود نماز ندارد البته در این گونه حالات غسل ساقط است
۶- اجیر شدن دو نفر برای نماز میت
سؤال: اگر ۲ نفر برای خواندن نماز میتی اجیر شوند آیا میتوانند همزمان بخوانند یا باید یکی صبر کند دیگری که خواند بعد شروع کند؟
پاسخ: میتوانند همزمان بخوانند.
۷- حکم دیدن خون در جنازه در هنگام دفن
سؤال: میّتی را غسل داده و سپس بر او نماز خواندهاند، ولی در موقع دفن متوجّه شدند که از جنازه خون آمده است. آیا بعد از پاک کردن کفن و جنازه، تکرار نماز میّت واجب است؟
پاسخ: اگر نمیدانید کی خون آمده است تکرار نماز لازم نیست.
۸- عدم وجوب نماز بر بچه کمتر از شش سال
سؤال: آیا نماز میّت بر بچّهای که کمتر از شش سال دارد، واجب است؟
پاسخ: احتیاط واجب آن است که بر بچّه نابالغ نیز، اگر کمتر از شش سال نداشته باشد، نماز خوانده شود.
۹- کیفیت نماز منافق و طفل
سؤال: کیفیّت ذکر نماز میّت برای میّت منافق، مستضعف و بچه نابالغ را بیان فرمائید.
پاسخ: اگر منافق است چهار تکبیر اوّل را بگوید و تکبیر پنجم را نگوید، و اگر مجهول الحال است بعد از تکبیر چهارم بگوید: «اَللّهُمَّ اِنْ کانَ یُحِبُّ الْخَیْرَ وَ اَهْلَهُ فَاغْفِرْ لَهُ وَ ارْحَمْهُ وَ تَجاوَزْ عَنْهُ» و اگر طفل است بگوید: «اَللّهُمَّ اجْعَلْهُ لاَبَوَیْهِ وَ لَنا سَلَفاً وَ فَرَطاً وَ اَجْراً.
۱۰- غسل و نماز میت خنثی
سؤال: شخصی دارفانی را وداع کرده و معلوم نیست مرد است یا زن، وضعیّت نماز این فرد و همچنین غسلش چگونه است؟
پاسخ: اگر منظور خنثی است لازم است محارم او را غسل دهند و اگر محرمی نباشد هر یک از زن و مرد میتواند او را غسل دهد و در نماز عمل به احتیاط میکنند.
۱۱- وجود حایل میان میت و نمازگزار
سؤال: آیا وجود حایل میان تابوت و نمازگزار اشکال دارد؟
پاسخ: مانعی ندارد ولی نباید میان نمازگزار و میت دیوار یا پرده باشد.
