فرهنگ مصادیق:مساجد و جهاد فرهنگی
محمود مهدی پور
فرهنگ کوثر - شماره 82
محتویات
مقدمه
تا کفر و شرک و نفاق در جهان وجود دارد و ظلم و فریب و جهل و اختلاف در جهان یکّه تازی میکند، «جهاد فرهنگی» در زندگی بشر ضرورتی اجتناب ناپذیر است.
«قرآن» و «مسجد» و «عالمان دین» مثلت نجات بشریت از فقر و فساد و بیداد هستند.
قرآن، کتاب جهاد فرهنگی؛ مسجد، مدرسه جهاد فرهنگی؛ و عالمان دین، استادان و فرماندهان جهاد فرهنگی هستند.
امروز که هجوم فرهنگی بیگانگان، به ایمان و اخلاق و آداب و رفتار مسلمانی بیش از همیشه و با شدت تمام در جریان است، قرآن و ادیان آسمانی عموماً مورد هجوم شیطان بزرگ قرار گرفته است.
عقاید آسمانی و ارزشهای مشترک ادیان توحیدی و قوانین فطری و عقلی و فرامذهبی، مورد تحقیر و توهین و تمسخر جبهه شیاطین قرار دارد. جهاد فرهنگی و سازماندهی و آموزش نیروهای مؤمن و اصول گرا ؛ یعنی پاسداران فرهنگ پیامبران، آب حیات جامعه هاست. در جوامع اسلامی مهمترین راهکار دفاع و جهاد فرهنگی، ساماندهی فعالیتها بر سه محور «قرآن»، «مساجد» و «عترت نبوی(ص)» است. محور قرار دادن عالمان دین و آشنایان به فرهنگ نبوی، شرط موفقیت در دفاع و جهاد فرهنگی است.
اصولاً این مثلث، مثلث نجات بشریت است. قرآن، حبل الله است، عترت و عالمان دین، کشتی نجات بشریت اند و مسجد، کشتی نوح امت اسلامی است.
رسول گرامی(ص) فرموده است:
«يَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلَاثَةٌ يَشْكُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْمُصْحَفُ وَ الْمَسْجِدُ وَ الْعِتْرَةُ يَقُولُ الْمُصْحَفُ يَا رَبِّ حَرَّقُونِي وَ مَزَّقُونِي وَ يَقُولُ الْمَسْجِدُ يَا رَبِّ عَطَّلُونِي وَ ضَيَّعُونِي وَ تَقُولُ الْعِتْرَةُ يَا رَبِّ قَتَلُونَا وَ طَرَدُونَا وَ شَرَّدُونَا فَأُجْثُوا لِلرُّكْبَتَيْنِ لِلْخُصُومَةِ فَيَقُولُ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ لِي أَنَا أَوْلَى بِذَلِكَ.؛[۱]
روز قیامت سه چیز به شکایت بر میخیزند:
قرآن، مسجد و عترت.
قرآن میگوید: پروردگارا! مرا سوزانیدند و پاره پاره کردند.
مسجد میگوید: بارالها! مرا معطل گذاشتند و تباه کردند.
و عترت میگوید: خداوندا! ما را کشتند و راندند و آواره کردند.
پس برای داوری و حل و فصل شکایت [در روز قیامت] آماده باشید.
در این هنگام، خداوند به من میفرماید: من شایسته ترم که از حق این سه دفاع کنم».
رسول گرامی(ص) وضو گرفتن در هوای سرد را کفاره گناهان و رفت و آمد فراوان به سوی مساجد را نوعی مرزبانی و جهاد میشمارد و واژه «رابطوا» در قرآن (آل عمران/۲۰۰) را بر این گونه «مرزبانی» حمل کرده است.
امام صادق(ع) نیز فرموده است:
« ثَلَاثَةٌ يَشْكُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَسْجِدٌ خَرَابٌ لَا يُصَلِّي فِيهِ أَهْلُهُ وَ عَالِمٌ بَيْنَ جُهَّالٍ وَ مُصْحَفٌ مُعَلَّقٌ قَدْ وَقَعَ عَلَيْهِ غُبَارٌ لَا يُقْرَأُ فِيهِ.؛ سه چیز به سوی خدای عزوجل شکوه میبرند:
مسجدی که ویران باشد و در آن نماز نخوانند.
عالمی که بین جاهلان باشد.
و قرآنی که غبار روی آن را گرفته و خوانده نشود».[۲]
امام صادق(ع) از رسول اعظم(ص) نقل کرده است:
«مَنْ كَانَ الْقُرْآنُ حَدِيثَهُ وَ الْمَسْجِدُ بَيْتَهُ بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتاً فِي الْجَنَّة؛[۳] کسی که سخنش قرآن و خانه اش مسجد باشد، خداوند برای او در بهشت خانهای بنا میکند».
ارتباط قرآن، مسجد و عالمان دین، پیوندی ناگسستنی و همچون پیوند کتاب، مدرسه و معلم است که مسیر پیشرفت فرهنگی از دل این مثلث حیات بخش میگذرد.
قرآن، کتاب فلاح و رهایی بشریت از حاکمیت زر و زور و تزویر است.
مسجد، مدرسه بزرگ و دانشگاه مطلوب و محبوب الهی است.
پیامبران و امامان و عالمان دین نیز استادان و معلمان و آموزگاران نظام آموزشی برگزیده خداوند متعال هستند.
تعطیل و تخریب و اخلال در نظام تربیتی و آموزشی خدا، بزرگترین ستم بر بشریت و بزرگترین جنایت فرهنگی و تلاش همیشگی جبهه استکبار و کفر و شرک جهانی است.
مساجد؛ پایگاه مقاومت فرهنگی
تخریب مساجد در جمهوری آذربایجان، آتش زدن مساجد در پاکستان، تخریب مسجد بابری در هندوستان، تخریب و تعطیل مساجد شیعه در عربستان، انفجار مساجد در عراق و... همه و همه، یک هدف را دنبال میکند، و از یک انگیزه شیطانی ریشه میگیرد. همه و همه، در پی قطع ارتباط انسان و خدایند. حقیقت این است که خدا، بزرگترین مشکل صهیونیسم و کفر و استکبار جهانی است و چون خدا را نمیتوانند از نظام آفرینش حذف کنند، به قلع و قمع و تخریب و توهین و تعطیل و رقیب تراشی برای آیات الهی، پیامبران الهی، کتب الهی، مساجد الهی، شخصیتهای الهی و آمران به معروف و ناهیان از منکر میاندیشند و هر کجا به گونهای اقدام میکنند.
به این آیات قرآنی دقت کنید:
(وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ )؛[۴]
«و کیست ظالم تر از آنکه از یاد خدا در مساجد جلوگیری کند و در تخریب آن بکوشد؟ آنان حق ورود به مساجد جز در حال ترس و وحشت نداشتهاند. بهره ایشان در دنیا، خواری و بی آبرویی و در آخرت، عذاب بزرگ است».
امروزه آمریکا و انگلیس و حکومتهای وابسته و گروهکهای پرورده آنها با همه امکانات به جنگ سخت افزاری و نرم افزاری با فرهنگ مساجد و عقاید پیامبران و هویت آنان میپردازند.
اقدامات زیر، نمادهای این تلاشهای شیطانی است:
۱. برگزاری مسابقه کاریکاتور در توهین به پیامبر بزرگ اسلام، توسط خبرگزاریهای غربی.
۲. برگزاری جشنواره جوک علیه ادیان و مذاهب.
۳. انفجار در مسیر کاروانهای زیارتی.
۴. انفجار مسجد دیسی در یوسف خیل (ولایت پک تیای افغانستان).
۵. انفجار مسجد براثا در بغداد، با ۷۷ شهید و ۱۳۰ زخمی.
۶. انفجار مسجد جامع زاهدان، با ۲۸ شهید و حدود سیصد زخمی.
۷. تخریب مساجد صعده، توسط جنگندههای آمریکایی.
۸. ممنوعیت ساختن مناره برای مساجد در سوئیس.
۹. اختلاف افکنی در میان فرزندان مساجد در بلاد گوناگون.
این اقدامات، احساس خطر اردوگاه شیطان از بیداری و اتحاد و همکاری فرزندان مساجد دنیای اسلام را نشان میدهد.
نقش مساجد
مساجد نقاط برگزیده خدای متعال برای هدایت جامعه بشری است.
مساجد، کانون بیداری، روشن فکری و تبادل عواطف و آگاهی در فضای ملکوتی است.
مساجد، خانه نیایش و عبادت خداست.
مساجد، مؤثرترین پایگاههای پیشگیری از جرم و جنایت است.
مساجد، پشتوانه محبّت، اخوّت، صلح و همزیستی بشریت است.
مساجد، مرکز پرورش پارسایان و دانشوران و مجاهدان تاریخ است.
مساجد، کانون هدایت فرهنگی و تقویت بنیه و توان روحی مجاهدان است.
مساجد، کلاس درس ایمان، اخلاق، مهرورزی و همفکری و همکاری است.
مساجد، دفاتر تشکل «حزب الله» در سراسر جهان است.
مساجد، خانه امن «آمران به معروف و ناهیان از منکر» است.
مساجد، مرکز نشر سخنان پیامبر اعظم(ص) و مرکز گسترش تفکر اهل بیت: است.
مساجد، باغ و بوستان دل پذیر نسل جوان و مهمان سرای پرجاذبه خدای رحیم و رحمان است.
مساجد، کانون تأثیرگذار در نهضتهای اسلامی در سراسر تاریخ است. در انقلاب سربداران سبزوار، نهضت مشروطه، در انقلاب اسلامی و در همه نهضتهای اسلامی، «مساجد» کانون بیداری و فداکاری بوده است.
مساجد، رسانههای صادق، مطمئن، زنده و مؤثر در زندگی امت اسلامی هستند.
مساجد، پایگاه تدریس و تحصیل بصیرت سیاسی و اجتماعی است.
مساجد در شناخت ارزشها، ایمان به ارزشها، گسترش ارزشها و تداوم و نهادینه شدن ارزشهای الهی، نقشی برجسته دارد.
مساجد در گسترش عدالت، تمرین عدالت و حمایت از عدالت، برجستهترین نقش را ایفا میکند.
مساجد، در تعالی اخلاقی، تقویت روح عرفانی، و در ارضای حسّ معنویت گرایی انسان، نقش نخست را دارد.
مساجد، پایگاه انذار و تبشیر پیامبران و امامان و صالحان و معلمان و عالمان دین در طول تاریخ است.
مساجد، کانون اصلاح اندیشه، اخلاق، رفتار و روابط اجتماعی هستند.
مساجد، خانه پیامبران، امامان، پارسایان، مجاهدان ، دانشوران و پاکیزگان در سراسر جهان است.
مساجد، بهترین سنگر مقاومت فرهنگی، دفاع سیاسی، دفاع از آزادی و استقلال و حقوق محرومان گیتی است.
مساجد، پارلمانهای بی هزینه و پرفایده برای هر منطقه و محله و خیابان و کوچه دنیای اسلام است.
مساجد، کانون امید، خودباوری، اتحاد، حق شناسی، ظلم ستیزی، آگاهی دانشوری، مشاوره و تعاون فرزندان اسلام و قرآن است.
مساجد، دارالقرآنهای راستین تمام مناطق و محلات بلاد اسلامی است.
مساجد، دارالحدیث راستین فرزندان اسلام است.
مساجد، دارالشوری امت اسلامی است.
مساجد، کانون مسابقات ایمانی و اخلاقی و علمی و خدمات اجتماعی و راه رهایی از مسابقات بیهوده ورزشی است.
مسجد و امامت
مساجد اگر با «قرآن و عترت» همراه باشد، بالاترین نقش را در جامعه اسلامی ایفا میکند. فهرستی از آثار و کارکردهای مساجد در جامعه اسلامی بدین شرح است:
مساجد، کانون آموزش عقاید اسلامی است؛ ولی عالمان عامل باید محور فعالیت مسجد باشند.
مساجد، کانون همفکری مسلمین است؛ ولی مردان خدا باید راهنمایی فرزندان مسجد را بر عهده گیرند.
مساجد، مرکز خنثی سازی توطئههای دشمنان امت اسلامی است؛ ولی عالمان زمان شناس، توطئهها را میشناسند.
مساجد، پایگاه تربیت مجاهدان و شهیدان امت اسلامی است؛ اگر عالمان پارسا، استاد و مربی اخلاق شهیدان و مجاهدان گرانقدر باشند.
مساجد، مرکز تربیت اخلاقی مسلمانان است و جز وارستگان کسی نمیتواند مسجد و منبر را اداره کند.
مساجد، پایگاه پرورش اجتماعی مؤمنان است و مهمترین اصل در پرورش اجتماعی، هماهنگی امت با امام است.
مساجد، نماد مقاومت در برابر شیطانهای پیدا و پنهان است؛ اگر شیطان در دل امام و یا مأموم لانه نساخته باشد.
مساجد، پناه مؤمنان در حوادث غم انگیز زندگی است؛ اگر احساس مسئولیت اجتماعی در فرزندان مسجد پرورش یافته باشد.
مساجد، سنگر مؤمنان در برابر هجوم شیاطین انسی و جنّی است؛ اگر اهل جهاد و جبهه، کار مسجد را در دست داشته باشند.
مساجد، پایگاه مقابله با انحرافات فکری و سیاسی است؛ اگر عالمان قرآنی و حدیثی در آن امامت کنند.
مساجد، بهترین پایگاه برای بهره گیری از اوقات فراغت نسل جوان است؛ اگر سیاست گزاران ورزشی و توپ پرستان عصر ما، مساجد را هم قربانی ورزش نکنند.
مساجد، آموزشگاه همیشگی قرآن و علوم قرآنی است؛ اگر کارشناسان مخلص قرآنی و والدین گرامی نسل جوان را به این آموزشگاههای نور راهنمایی کنند.
مساجد، مقدسترین پایگاههای اجتماع انسان هاست؛ اگر پارکها، فرهنگ سراها، گردش گاهها و... فرصتی بگذارند.
مساجد، کانون فریاد توحید و عدالت در دنیای شرک و بیداد است؛ اگر فرهنگ محمّدی و سیره علوی در آن حاکم باشد.
مساجد، جایگاهی برای رفع نیازهای شخصی و اجتماعی مسلمانان است؛ اگر پیوند مسجد و بازار به خوبی برقرار شود.
مساجد، مادر انقلاب اسلامی، فرزند انقلاب اسلامی و یار و یاور انقلاب اسلامی و بزرگترین پشتوانه رهبری و زادگاه حوزه و بسیج و سپاه و مدرسه و دانشگاههای اسلامی است.
رهبر بزرگوار انقلاب اسلامی، دربارهٔ نقش کارساز مسجد چنین میفرماید:
اجتماع در مساجد را همچنان باید نگاه داشت، جوانها مسجد را کلاس درس و صحنه رزم بدانند. به مساجد رو کنند. مساجد، خانه خداست و خانه بندگان خداست.
مساجد، کلاس دین، و درس سیاست و درس رزمندگی با دشمنان دین است.
مساجد را گرم بدارید، محافل مذهبی را مانند دوران اختناق رژیم همچنان گرم نگاه دارید.
وظیفه ما در برابر مساجد
مساجد، نقش خویش را تا کنون به خوبی ایفا کردهاند ولی آیا ما هم نسبت به مساجد به مسئولیتهای خویش عمل کردهایم؟
اولین گام در تأسیس جامعه اسلامی، پایه گذاری مسجد است. رسول اعظم(ص) در مدینه در اولین روزهای اقامتش دو مسجد قبا و مسجد النبی(ص) را پایه گذاری کرد. حال آیا یکصدم آنچه برای ورزش هزینه مالی و تبلیغاتی میکنیم، برای مساجد هزینه کردهایم؟
آیا ورزش که تمام شبکههای تلویزیونی در خدمت آن است، بهتر از مساجد ایمان و اخلاق و دانش و بصیرت جامعه را پاسداری کرده است.
به راستی آیا ورزش با مربی و مشاور و بازیکنان خارجی و با هدایت و رهبری جهانی آنان و با بودجه و بیت المال مسلمانان، مشروع است؟
ما وظایفی سنگین ولی ارزشمند و حیات آفرین در زمینه مساجد بر عهده داریم که فهرست وار به آن اشاره میشود:
۱. تربیت امامان جماعت شایسته، چند برابر ائمه جماعات کنونی برای توسعه مساجد کشور و تأمین نیازهای فرهنگی مساجد.
۲. ساختن بیش از صدهزار مسجد، که هم اکنون با وجود حدود شصت هزار مسجد، کمبود فضای عبادی و فرهنگی در هر کوچه و خیابان به خوبی محسوس است.
۳. مرمت و بازسازی بیش از یک سوم مساجد موجود کشور، که به دلایل گوناگون قابل استفاده مطلوب نیست.
۴. تجهیز و ت-أمین لوازم ( روشنایی و گرمایشی و سرمایشی و فرش) و امکانات بهره برداری بهتر از مساجد.
۵. تربیت کادر فرهنگی مورد نیاز مسجد و حمایت از نیروهای داوطلب موجود.
۶. تأسیس مرکز هماهنگی و رسیدگی به امور مساجد در سراسر کشور، تحت نظر رهبری بزرگوار انقلاب اسلامی و مراجع بزرگوار و حل و فصل مسائل تولیت، هیئت امناء، ائمه جماعات و کانونهای فرهنگی و دیگر امور انسانی مساجد، و ایجاد ارتباط نزدیک بین مساجد سراسر کشور به صورت شعبههای یک نهاد ولایی و حوزوی.
۷. نجات و رهایی مساجد از تعدد و تزاحم مدیریتهای احتمالی.
هم اکنون در تعدادی از مساجد، متولی و هیئت امناء، در بعضی اوقاف، در بعضی کانونهای وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در برخی سازمان تبلیغات اسلامی و در برخی خود امامان جماعت نقش اصلی را ایفا میکنند.
تدوین اساسنامه و آیین نامه و مقررات و تفکیک مسئولیتها و توجیه دست اندرکاران مساجد، از اولویتهای فرهنگی کشور است.
۸. برگزاری همایشهایی در سطح بخش، شهر، شهرستان و در سطح مناطق و نواحی و محلات گوناگون کلان شهرها برای تبادل تجارب بین امامان جماعت، متولیان، هیئت امنای مساجد از مهمترین نیازهای امروز است. این کار با مشاوره و حسن نیت و استمداد از معتمدان مساجد و بدون تبلیغات و تشریفات و به تدریج امکان پذیر است.
آری خدمت به مسجد، خدمت به بشریت و خدمت به فرهنگ اسلامی و همکاری با حضرت ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام و مریم مقدس است. امیدواریم، این بازگشت عمومی نظام و مردم به سوی مساجد، طلیعه اداره جهان بر اساس توحید و مسجد و عدالت باشد. ان شاء الله.
