فرهنگ مصادیق:مجازات حقوقی افشای اسرار دیگران
برابر قانون مجازات اسلامی پزشکان، جراحان، ماماها و داروفروشان و کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه شان محرم اسرار میشوند هرگاه در غیر موارد قانونی اسرار مردم را افشا کنند به ۳ ماه و یک روز تا یک سال حبس یا به جزای نقدی یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۶ میلیون ریال محکوم میشوند.
به گزارش فارس، از نظر اخلاقی افشای اسرار دیگران امری زشت و نکوهیده است به ویژه از سوی اشخاصی که جامعه برای شغل و مقام اجتماعی شان حرمت خاصی قائل است، مانند پزشکان، وکلا و .... لهذا طرح بحث را با یک سؤال فرضی آغاز میکنیم.
فرض کنید شخصی نزد پزشک یا وکیل میرود و در مورد بیماری یا مشکل خانوادگی اش مسائلی را با او در میان میگذارد که در این حالت پزشک یا وکیل اخلاقاً موظف به حفظ گفتهها و اسرار اوست.
در کشور ما قانونگذار افشای اسرار مردم را از سوی اشخاصی که به مناسب شغل و حرفه شان اسرار مردم را به دست میآورند جرم میداند و مرتکب را قابل تعقیب و مجازات میشناسد. چون در این مشاغل مردم به واسطه نیازشان به این افراد مراجعه میکنند و باید به این افراد اطمینان داشته باشند و بر مبنای همین اطمینان راز و اسرار خود را بیان کنند تا از راهنماییهای آنان در جهت حل مشکل خود برخورد شوند و اگر قرار باشد پزشک یا هر شخص دیگری که از اسرار مردم آگاه میشود آن را به دیگران بازگو کند موجب بی اعتمادی مردم میشود.
برابر قانون مجازات اسلامی پزشکان، جراحان، ماماها و داروفروشان و کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه شان محرم اسرار میشوند هرگاه در غیر موارد قانونی اسرار مردم را افشا کنند به ۳ ماه و یک روز تا یک سال حبس یا به جزای نقدی یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۶ میلیون ریال محکوم میشوند.
اگر بخواهیم اشخاصی را که به موجب قانون محرم اسرار مردم میشوند دسته بندی کنیم عبارتند از:
- وکلای دادگستری: برابر ماده ۳۰ قانون وکالت، وکیل باید اسراری را که به واسطه وکالت از طرف موکل مطلع میشود و نیز اسرار مربوط به شرافت و اعتبار موکل را حفظ کند و در صورت افشای اسرار موکل به دیگران در غیر موارد قانونی علاوه بر مجازات، از حیث شغلی نیز دچار محرومیت خواهد شد.
پرسش: در چه مواردی وکیل باید اسرار موکل خود را افشاء کند؟
پاسخ: اصولاً چه وکیل و چه هر شخص دیگری که به موجب قانون حافظ اسرار مردم شناخته میشود حق ندارد اسرار آنان را افشا کند و چنان چه وکیل یا هر شخص دیگری که حافظ اسرار است به حکم قانون افشای سر نکند مرتکب تخلف میشود. برای مثال اگر متهم نوشتههای خود را که مؤثر در کشف جرم است به وکیل خود سپرده باشد و با درخواست بازپرس، وکیل از ارائه آنها خودداری کند به مجازات مقرر برای خلاصی متهم از محاکمه، محکوم میشود.
- کارگزاران بورس و اوراق بهادار: کارگزاران مکلف به حفظ اسرار دستور دهندگان میباشند و حق افشای دستورهای رسیده را ندارند و در صورت تخلف به مجازات افشای سر محکوم میشوند.
- مرکز آمار: ایرانیان مقیم داخل و خارج کشور و نیز خارجیان مقیم ایران به پرسشهای مربوط به سرشماریها و آمارگیری که توسط مرکز آمار ایران صورت میگیرد باید پاسخ صحیح بدهند. آمار و اطلاعاتی که ضمن آمارگیری توسط این مؤسسه از مردم به دست میآید محرمانه بوده و جز در تهیه آمارهای عمومی و کلی نباید مورد استفاده قرار گیرد و نمیتوان از این اطلاعات در مراجع قضایی و اداری و مالیاتی و نظایر آن استفاده کرد.
- مطبوعات: مطبوعات حق ندارند مذاکرات غیر علنی مجلس شورای اسلامی و مذاکرات غیر علنی محاکم دادگستری یا تحقیقات مراجع اطلاعاتی و قضایی را که طبق قانون، افشای آنها مجاز نیست افشا کنند.
پرسش: اگر کسی در زمان دارا بودن شغل یا حرفه، رازی را بدست بیاورد و پس از دست دادن آن شغل، راز را فاش کند باز هم مرتکب جرم شده است؟
پاسخ: فرقی نمیکند که افشای راز در زمان اشتغال باشد یا بعد از آن، در هر دو حالت حق ندارد آن را افشاء کند.
پرسش: آیا کارمندان شرکت مخابرات یا پست حافظ اسرار مردم هستند؟
پاسخ: بله و هرگاه مراسلات یا مکالمات تلفنی اشخاص را در غیر مواردی که قانون اجازه داده، مفتوح یا توقیف یا معدوم یا بازرسی یا ضبط یا استراق سمع کنند یا بدون اجازه صاحبان آنها مطالب آن را افشا کنند به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم میشوند.
