فرهنگ مصادیق:فلسفه اختلاف تعداد رکعت های نمازها
محتویات
فلسفه اختلاف تعداد رکعتهای نمازها چیست؟
در مورد فلسفه احکام، به طور کلّی و اختلاف در عدد رکعت نمازها، به طور خاصّ، باید به موارد ذیل، توجه شود:
۱ـ همه اَحکام الهی، دارای حکمت بوده و بر اساس مصلحت یا دفع مفسده است، ولی ممکن است برای ما مشخَّص نباشد.
۲ـ اَحکام دین، دو دستهاند: الف) فلسفه و حکمت آنها بیان شده است; مانند نماز (عنکبوت، آیه۴۵) و شراب (مائده، آیه۹۱). ب) فلسفه آن بیان نشده است; مانند اختلاف رکعت نمازها.
۳ـ این که سبب بیان نشدن علل و حکمتهای بعضی از اَحکام مانند اختلاف عدد رکعت نمازها چیست، چند احتمال وجود دارد:
الف) برای امتحان بندگان، و معلوم شدن این که آیا بدون چون و چرا، از او اطاعت میکنند یا نه، باشد; مانند عدد فرشتگان نگهبان جهنم که به تصریح قرآن برای امتحان است(مدثر، آیه۳۰و31).
ب) فواید و آثار بعضی احکام، تنها مربوط به این دنیا نیست تا ما بتوانیم به آن پی ببریم، بلکه بسیاری از آنها، در جهان آخرت تأثیر دارد و ما، تا خود وارد آن جهان نشویم، نمیتوانیم به آثار آنها دست یابیم.
ج) اگر پزشک بگوید از این قرص، صبح دو عدد، ظهر و عصر و عشا، چهار عدد و مغرب، سه عدد بخورید، آیا سبب این دستور را میپرسیم؟ سبب نپرسیدن، این است که ما، به او اعتماد داریم و میدانیم، حتماً به نفع ما دستوری را داده است; این که خداوند نماز صبح را دو رکعت و ظهر، عصر و عشاء را چهار رکعت و نماز مغرب را سه رکعت قرار داد، نیز ازهمین قبیل است.
عدم ذکرجزئیات نمازدرقرآن
چرا جزئیات نماز در قرآن کریم ذکر نشده است؟
۱.قرآن کریم کتاب هدایت و راهنمایی انسانها به سوی کمال است (بقره، آیه۲). قرآن فقط کتاب احکام یا عقاید و... نیست که به تمام جزئیات مسائل فقهی و احکام شرعی و... بپردازد.
۲. قرآن کریم، با توجّه به سخنان و روایات پیامبراکرم(صلی الله علیه وآله) و اهل بیت گرامی آن حضرت(علیهم السلام) تفسیر میشود; چنان که خداوند متعال میفرماید: (...وَ أَنزَلْنَآ إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ ); ... و ما این ذکر ]قرآن[ را بر تو نازل کردیم، تا آن چه به سوی مردم نازل شده است، برای آنها تبیین کنی، شاید اندیشه کنند.
بنابراین، تبیین جزئیات و بازگو کردن مسائل ریز عبادی و فقهی و... بر عهده پیامبر و امامان معصوم(علیهم السلام)است که فقها، دانشمندان اسلامی و کارشناسان مباحث اسلامی، با توجّه به منابع اسلامی (کتاب، سنت، عقل و اجماع) مسائل شرعی و اسلامی را استخراج میکنند مثلاً وقتی به وسیله آیات، نماز بر پیامبر واجب میشود، پیامبر(صلی الله علیه وآله) به نماز میایستند و میفرماید: ببینید من چگونه نماز میخوانم شما هم همین گونه نماز بخوانید. [۱]
نام نمازها
نام تمام نمازها را ذکر کرده و بگویید هر کدام از آنها چند رکعت است؟آیادرقرآن به آنها اشارهای شده است؟
نمازها به دو قسمِ واجب و مستحب تقسیم میشوند.
نمازهای واجب شش تا است:
۱. نماز یومیه که در مجموع ۱۷ رکعت است: نماز صبح دو رکعت، نماز ظهر چهار رکعت، نماز عصر چهار رکعت، نماز مغرب سه رکعت و نماز عشا چهار رکعت.
۲. نماز آیات: دو رکعت.
۳. نماز میت.
۴. نماز طواف واجب خانه کعبه: دو رکعت است، که بعد از طواف واجب خوانده میشود.
۵. نماز قضای پدر که بر پسر بزرگ تر واجب است. تعداد رکعات آن بستگی دارد که پسر بزرگ تر چند رکعت از نمازهای قضا شده پدر را یقین دارد که به همان مقدار بر او واجب است.
۶. نمازی که به واسطه اجاره، نذر، قسم و عهد واجب میشود; تعداد رکعات هم بستگی دارد که هنگام نذر، اجاره، قسم و یا عهد، چند رکعت در نظر گرفته شده است.
نمازهای مستحبی فراوان است، که در توضیح المسائل مراجع بزرگوار آمده است. [۲]
قرآن به نمازهای یومیه به صورت کلی اشاره کرده; از جمله درآیات: نساء، آیه۱۰۳; هود، آیه۱۱۴; اسراء، آیه۷۸ و... و در آیه ۸۴ سوره توبه به نمازمیت اشارهای شده است و نیز درباره نمازهای مستحبی در آیات: مزمل، آیه۲; طور، آیه۴۹; زمر، آیه۹; انسان، آیه۲۶ و... به نماز نافله شب اشاره کرده است که در پرسشهای دیگر تفصیل هریک خواهد آمد.
منبع
کتاب پرسمان قرآنی نماز
