فرهنگ مصادیق:فرار از جبهه جنگ از دیدگاه قرآن و ائمه

فرار از جبهه جنگ از دیدگاه قرآن و ائمه

مقدمه

بی شک یکی از گناهان بسیار بزرگ فرار از میدان جنگ در وقت نبرد و رویاروئی با دشمن اسلام و مسلمانان است.
و در این مورد روایات بسیار زیادی از شیعه و سنّی نقل گردیده است، ریشه فرار از جهاد، عدم برخورداری آدمی از ایمان و اعتقادی کامل، و پنداری غلط است که گاه در او پدید می‌آید، بنابراین یک زمنده باید قبل از هر چیز موضع خود را ارزیابی کند، که در کدامین صف است؟
با یک ملاحظه اجمالی، به خوبی می‌تواند، جبهه حق را از باطل تمیز دهد، با ارزیابی بافت نیروها و یا مقایسه سخن فرماندهانشان و با در نظرگیری هدفها و آمالهای طرفین می‌تواند به نتیجه مطلوب برسد.
نیروهای صف حق، با ایمان می‌جنگند، در گفتار فرماندهانشان سخن از انجام وظیفه الهی است و هدف کسب عزت و نابودی متجاوز و نجات مستضعفین و رفع فتنه است، اما نیروهای باطل، با زور می‌جنگند ایمان ندارند، در گفتار فرماندهانشان صحبت از مقاصد شیطانی و رسیدن به هواهای نفسانی است و هدف آنان ذلّت مردم و در بند کشیدن ایشان و سپردن آنان به بیگانه است.
و پس از این، باید انتخاب صف کرد، که در تاریخ همیشه این دو صف در برابر هم ایستاده‌اند و خواهند ایستاد:
صف هابیل در برابر قابیل
صف ابراهیم در برابر نمرود
صف موسی در برابر فرعون
صف محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) در برابر مشرکین
وسرانجام امروز انقلاب اسلامی ایران در برابر استکبار جهانی.
و فردا...
و پس از آن دیگر معنایی برای فرار وجود نخواهد داشت.
راستی فرار برای چی؟
راستی فرار برای کی؟
راستی فرار به کجا؟
مگر می‌توان با فرار از صحنه نبرد قضای الهی را تغییر داد؟ و آیا می‌توان با چنین عملی، مشیّت او را عوض نمود؟ و آیا می‌توان از سلطه خداوند گریخت؟ کجاست که او نباشد؟! و آن کدامین مکان است که تحت حاکمیّت او نباشد؟!!
بلی جابجائی تاکتیکی و ملحق شدن به نیروهای خودی برای مقابله با دشمن، غیر از فرار اصطلاحی است.
در این آیات شریفه دقت کنید:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ
«اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد هر گاه [در ميدان نبرد] به كافران برخورد كرديد كه [به سوى شما] روى مى ‏آورند به آنان پشت مكنيد».
وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ
«و هر كه در آن هنگام به آنان پشت كند مگر آنكه [هدفش] كناره‏ گيرى براى نبردى [مجدد] يا پيوستن به جمعى [ديگر از همرزمانش] باشد قطعا به خشم خدا گرفتار خواهد شد و جايگاهش دوزخ است و چه بد سرانجامى است».
به طور اجمال، اثرات فرار از صحنه نبرد چنین است:
غضب خدا
عار و ننگ همیشگی
ذلّت همیشگی
جسور شدن دشمن
وسرانجام، مستحقّ آتش جهنّم شدن
۱- عن امیرالمؤمنین(ع): «الفِرارُ مِنَ الزَّحْفِ مِنَ الْکَبائِرِ»
حضرت علی(ع) فرمود: «فرار از جهاد، از گناهان کبیره است».
۲- قال امیرالمؤمنین(ع): «... و فیهِ استیجابُ النّارِ بِالْفِرارِ مِنَ الزَّحْفِ عِنْدَ حَضْرَةِ القِتالِ...»
حضرت علی(ع) فرمود: «... و در آن سزاواری و استحقاق آتش (جهنّم) است به خاطر فرار از جهاد در وقت نبرد...».
۳- حضرت امیر(ع) در جنگ صفین خطاب به لشکریانش فرمود: «... واستَحیُوا الْفَرَّ فَاِنَّهُ عارٌ باقِ فِی الأعْقابِ وَ نارْ یَوُمَ الْحِسابِ».
«... و شرم کنید از اینکه از میدان جنگ فرار کنید، پس به درستی که فرار موجب ننگی باقی در فرزندان آینده و آتش روز قیامت خواهد شد».
۴- ... و قال امیرالمؤمنین(ع): «... و أیْمُ اللّهِ لاِنْ فَرَرْتُمْ مِن سَیْفِ العاجِلَةِ لا تَسْلَمُونَ مِن سَیْفِ الاخِرَةِ».
... و حضرت علی(ع) فرمود: «قسم به خدا، اگر شما از شمشیر دنیا فرار کنید (و از جبهه نبرد بگریزید) از شمشیر آخرت (و عذاب الهی) سالم نمی‌مانید».
۵- قال علی (ع): «... و أیْمُ اللّهِ لاِنْ فَرَرْتُمْ مِن سُیوُفِ العاجِلَةِ لا تَسْلَمُونَ مِن سُیُوفِ الاجِلَةِ».
حضرت علی(ع) فرمود: «قسم به خدا اگر از شمشیرهای دنیا فرار کنید از شمشیرهای آینده (قیامت) سالم نمی‌مانید».
۶- عن عمران بن حصین قال: «لَمّا تَفَرَّقَ النّاسُ عَن رسولِ اللّه(ص) فی یَوُمِ الاْحُدِ جاءَ عَلی(ع) مُتَقَلِّداً سَیْفَهُ حتّی قامَ بَینَ یَدیْهِ، فَرَفَعَ رَسولُ اللّه(ص) رأسَهُ فَقالَ لَهُ: ما بَالُکَ لَمْ تَفَرَّ مَعَ النّاسِ؟! فَقالَ: یا رَسُولِ اللّه أرجِعُ کافِراً بَعْدَ إسلامِی».
عمران بن حصین می‌گوید: «وقتی که مردم در روز جنگ احد (بر اثر شکست ابتدایی مسلمین از مشرکین) از اطراف پیامبر اکرم(ص) متفرق شدند، علی(ع) درحالی که شمشیرش را حمائل کرده بود، آمد تا در مقابل پیامبر ایستاد (و به دفاع از پیامبر(ص) پرداخت)، پس پیامبر خدا سرش را بلند کرد و فرمود: چگونه است که تو با مردم فرار نمی‌کنی؟ حضرت علی(ع) عرض کرد: ای رسول خدا آیا من به حالت کفر بازگردم، پس از آنکه اسلام آوردم...».
۷- قال امیرالمؤمنین(ع): «ولیعلم المنهزم بأنّه مُسخِطٌ ربّه: وموبق نفسه، و أنّ فی الفرار موجدة اللّه، و الذّلّ اللازم و العار الباقی و أن الفارّ لغیر مزید فی عمره، ولا محجوز بینه و بین قومه و لا یرضی ربه ولموت الرجل محقا قبل اتیان هذه الخصال خیر من الرضا بالتلبّس بها و الإقرار علیها...».
حضرت علی (ع) فرمود: «و کسی که (از میدان رزم و جنگ) فرار می‌کند باید بداند که خدا را به غضب آورده است، و خود را هلاک گردانیده است و همانا در فرار، خشم خدا و ذلت همیشگی و ننگ باقی خواهد بود و به درستی که بر عمر او چیزی افزوده نمی‌شود و نمی‌تواند بین خود و مرگش فاصله اندازد، و خدایش را خشنود نمی‌گرداند و همانا مرگ و نیستی قبل از یافتن این خصلت (فرار از جنگ) بهتر است از راضی شدن به فرار، و اقرار بر آن...».
۸- کتاب صفین للنصر بن مزاحم... عن زید بن وهب أن علیّاً... قال: ««و لیعلم المنهزم أنّه مُسخِطٌ لربّه: وموبق نفسه، و فی الفرار موجدة اللّه علیه، و الذّلّ اللازم و فساد العیش علیه، و أن الفارّ منه لایزید فی عمره، ولا یرضی ربه فموت الرجل محقا قبل اتیان هذه الخصال خیر من الرضا بالتلبّس بها و الإقرار علیها...»
در کتاب صفین نصر بن مزاحم... از زید بن وهب نقل می‌کند، که حضرت علی(ع) (به یاران خود در جنگ صفین) فرمود: «و باید فرار کننده (از جبهه جنگ) بداند که او خدایش را به غضب آورده است و خود را به هلاک انداخته است و در فرار خشم خدا و ذلت همیشگی و فساد زندگی بر او خواهد بود. و به درستی که فرار کننده (از جنگ) چیزی بر عمرش افزوده نمی‌گردد، و خدایش را راضی نمی‌کند، پس اگر مرد در حالت باطل بمیرد قبل از آنکه این خصلت (ننگ فرار) را بیابد (برای او) از رضایت به فرار کردن و اقرار بر آن بهتر است.»
۹- قال امیرالمؤمنین(ع): «وَ إنَّ الفَارَّ لَغَیْرُ مَزِید فی عُمرِهِ وَ لا مَحْجُوز بَیْنَهُ وَ بَیْنَ یَوُمِهِ» .
حضرت علی(ع) فرمود: و به درستی که به عمر و زندگانی فرار کننده افزوده نمی‌شود و فرار مانع از مرگش نمی‌گردد».
۱۰- قال امیرالمؤمنین(ع): «... واعلموا أنکم بعین اللّه، و مع ابن عم رسول اللّه(ص) فعاودوا الکَر، و استَحیوا من الفَرّ، فإنّه عار فِی الأعقاب، و نارٌ یَومُ الحِساب».
حضرت علی(ع) (به اصحاب خود در صفین) فرمود: «و بدانید که شما مدّ نظر خدا هستید و همراه با پسرعموی رسول خدا(ص) پس پی در پی (به دشمن حمله کنید) و از گریختن شرم نمائید، زیرا فرار ننگی برای اعقاب است (بعد از شما فرزندانتان را سرزنش خواهند کرد) و موجب آتش روز حساب و رستاخیز است (در قیامت به عذاب الهی گرفتار خواهید شد)».

پانویس

منبع: سایت تبیان - تاریخ برداشت : 95/02/25

بازگشت به استقامت در برابر دشمن