فرهنگ مصادیق:عده زنی که شوهرش مرده (عده وفات)

عده زنی که شوهرش مرده (عده وفات)

مقدمه

(مسأله ۲۵۱۷) زنی که شوهرش مرده [۱] اگر آبستن نباشد[2]، باید تا چهار ماه [3] و ده روز عدّه نگه دارد (یعنی از شوهر کردن خودداری نماید[4]) اگر چه یائسه یا صیغه باشد[5]، یا شوهرش با او نزدیکی نکرده باشد[6]، و اگر آبستن باشد، باید تا موقع زاییدن عدّه نگه دارد[7]، ولی اگر پیش از گذشتن چهارماه و ده روز، بچه اش به دنیا آید[8]، باید تا چهار ماه و ده ورز از مرگ شوهرش صبر کند و این عدّه را «عدّه وفات» می‌گویند.
۱- خوئی، تبریزی: در صورتی که آزاد است...
۲- [عبارت «اگر آبستن نباشد» در رساله آیت الله بهجت نیست] ۳- سیستانی: چهارماه قمری...
۴- عبارت داخل پرانتز در رساله آیت الله سبحانی نیست.
بهجت: یا نه سالش تمام نشده باشد...
خوئی: اگر چه یائسه یا صغیره باشد...
۵- اراکی، فاضل: اگر چه صغیره و یا یائسه یا صیغه باشد...
سیستانی: اگر چه صغیره یا یائسه یا متعه یا کافره یا مطلّقه رجعیّه در حال عدّه باشد...
۶- سیستانی: حتی اگر شوهر، طفل یا دیوانه باشد...
زنجانی: اگر چه صیغه باشد یا از زنهایی باشد که عدّه ندارند.
مکارم: زنی که همسرش از دنیا رفته، باید چهار ماه و ده روز عدّه نگه دارد، خواه ازدواج دائم باشد یا موقّت، شوهرش با او نزدیکی کرده باشد یا نه، حتی زن یائسه نیز باید عدّه وفات نگه دارد...
وحید: از شوهر کردن خودداری نماید چه شوهرش با او نزدیکی کرده باشد یا نه، صغیره باشد یا کبیره ، یائسه باشد یا نه، عقدش دائم باشد یا موقت...
۷-زنجانی:اگرآبستن باشد باید تا موقع زایمان یا سقط شدن کودک عده نگه دارد...
۸-زنجانی:یا سقط شود...
(مسأله ۲۵۱۸) زنی که در عده وفات می‌باشد، حرام است لباس الوان^[۱] بپوشد[۱] و سرمه بکشد و همچنین کارهای دیگری که زینت حساب شود بر او حرام می‌باشد[2].
۱- فاضل، سیستانی: حرام است لباسهای زینتی بپوشد...
سبحانی: حرام است لباسی که در عرف زینت حساب می‌شود بپوشد ...
مظاهری: و کارهای دیگری که زینت حساب شود نیز بر او حرام می‌باشد...
۲- سیستانی: ولی بیرون رفتن از خانه حرام نیست.

مکارم: مسأله- زن در مدّت عدّه وفات باید از پوشیدن لباسهای زینتی و کشیدن سرمه در چشم و کارهای دیگری که زینت حساب می‌شود خودداری کند.
زنجانی: مسأله- زن در مدت عدّه وفات باید از زینت کردن یا پوشیدن لباسهای زینتی یا کشیدن سرمه در چشم یا کارهای دیگر خودداری کند.
وحید: مسأله- بر زن آزادی که در عدّه وفات می‌باشد زینت در بدن و لباس حرام است ـ مانند سرمه کشیدن و استعمال عطریات و پوشیدن لباس رنگین ـ و این حکم از صغیره و دیوانه مرفوع است ، و تکلیف ولیّ هم به منع آنها ثابت نیست ، و در زنی که متعه شده و مدت آن دو روز یا کمتر است زینت کردن حرام نیست.
(مسأله ۲۵۱۹) اگر زن یقین کند که شوهرش مرده و بعد از تمام شدن عدّه وفات، شوهر کند[۱]، چنانچه معلوم شود شوهر او بعداً مرده است[2]، باید ازشوهر دوم جدا شود[3] و در صورتی که آبستن باشد[4]، به مقداری که در عدّه طلاق گفته شد[5]، برای شوهر دوم عدّه طلاق[6]، و بعد برای شوهر اوّل عدّه وفات[7] نگهدارد و اگر آبستن نباشد، برای شوهر اوّل عدّه وفات و بعد برای شوهر دوم عدّه طلاق نگه دارد[8].
۱- زنجانی: چنانچه معلوم شود شوهر او در موقع یقین زن به مرگ وی، هنوز زنده بوده و بعداً مرده است، باید از شوهر دوم جدا شود و برای شوهر اوّل عدّه وفات نگهدارد که ابتدای آن زمانی است که خبر درست مرگ وی به او می‌رسد و برای شوهر دوم- اگر با وی نزدیکی کرده باشد- عدّه وطی شبهه که مانند عدّه طلاق است، نگهدارد. ظاهراً عدّه وفات و عدّه وطی شبهه در یکدیگر تداخل نموده و لازم نیست دو عده مستقل بگیرد، بلکه با هر کدام از آنها که دیرتر به پایان می‌رسد عده زن بطور کامل سپری می‌گردد.
۲- اراکی: و عقد ازدواج با شوهر دوم در ایام عده واقع شده ...
سیستانی: و عقد دوم در زمان حیات شوهر اوّل یا عده وفات واقعی او بوده است، باید از شوهر دوم جدا شود و بنابراحتیاط واجب دو عدّه نگهدارد، پس در صورتی که از شوهر دوم آبستن باشد تا مقدار زاییدن برای شوهر دوم عدّه وطی شبهه (که مانند عده طلاق است) و بعد برای شوهر اوّل عدّه وفات نگهدارد یا عدّه سابق را تکمیل نماید،واگر آبستن نباشد اگر مرگ شوهر اوّل قبل از نزدیکی شوهر دوم بوده است ابتداء عدّه وفات نگهدارد و سپس عده وطی شبهه، و اگر نزدیکی قبل از وفات بوده است عدّه آن مقدّم است.
۳- وحید: و در صورتی که آبستن باشد بنابر احتیاط واجب تا زاییدن که مقدار عدّه طلاق است برای شوهر دوم عدّه نگه دارد ، و بعد برای شوهر اوّل عدّه وفات نگه دارد ، و اگر آبستن نباشد برای شوهر اول عدّه وفات و بعد برای شوهر دوم عدّه وطی به شبهه ـ که مانند عدّه طلاق است ـ نگه دارد.
مظاهری: و برای شوهر اوّل عدّه وفات و بعد برای شوهر دوّم عدّه طلاق نگهدارد.
۴- مکارم: باید از شوهر دوم جدا شود و احتیاط واجب آن است که در صورتی که آبستن باشد...
۵- گلپایگانی، صافی: یعنی تا موقع زاییدن...
سبحانی: مسأله 2512...
۶- اراکی: در صورتی که از شوهر دوم آبستن باشد باید تا وضع حمل برای شوهر دوم عدّه نگه دارد...
خوئی، تبریزی: بنابراحتیاط در صورتی که آبستن باشد تا مقدار زاییدن برای شوهر دوم عدّه طلاق...
۷- مکارم: چهار ماه و ده روز عدّه وفات...
۸- گلپایگانی، صافی: و ابتدای عدّه وفات را از موقعی که خبر صحیح وفات شوهر به او رسیده قرار دهد.
فاضل: رجوع کنید به مسائل اختصاصی ۲۵۸۷- ۲۵۸۳ بعد از مسأله ۲۴۶۳ متن اصلی.
(مسأله ۲۵۲۰) ابتدای عدّه وفات۱ از موقعی است که زن از مرگ شوهر مطلع شود2.
۱- خوئی، فاضل، تبریزی، سیستانی: در صورتی که شوهر زن، غایب یا در حکم غائب باشد...
مکارم: در صورتی که شوهر غائب باشد و فوت کند...
۲- سیستانی: نه اززمان مرگ شوهر؛ ولی این حکم در زنی که به سن بلوغ نرسیده و یا دیوانه می‌باشد محلّ اشکال است و رعایت احتیاط، واجب است.
(مسأله ۲۵۲۱) اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده، با دو شرط از او قبول می‌شود: اول: آن که مورد تهمت نباشد[۱]، دوم: از طلاق یا مردن شوهرش به قدری گذشته باشد که در آن مدّت، تمام شدن عدّه ممکن باشد.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
۱- خوئی، فاضل، تبریزی: بنابراحتیاط ...

مکارم: مسأله- هرگاه زن بگوید عدّه من تمام شده، از او قبول می‌شود به شرط آن که مورد اتهام نباشد، بلکه احتیاط واجب آن است که مورد وثوق باشد.
زنجانی: مسأله- اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده، چنانچه اطمینان برخلاف گفته وی نباشد، قول او پذیرفته می‌شود.
سیستانی: مسأله- اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده، از او قبول می‌شود مگر آن که مورد تهمت باشد که در این صورت بنابراحتیاط واجب قبول نمی‌شود، مثلاً اگر ادّعا کند که در یک ماه سه مرتبه خون دیده ادّعای او تصدیق نمی‌شود، مگر آن که نزدیکانش از زنان تصدیق کنند که عادت زنانه او این چنین بوده است.
وحید: مسأله- اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده از او قبول می‌شود به شرط آن که از طلاق یا مردن شوهر به قدری گذشته باشد که در آن مدّت تمام شدن عدّه ممکن باشد.