فرهنگ مصادیق:طول امل (آرزوهای طولانی)
عقاید
منظور از طول اَمَل (آرزوهای طولانی) چیست و شامل چه آرزوهایی میشود؟ طول امل چه عواقبی در زندگی دنیا و آخرت ما دارد؟
کسی که چشم تسلی ز آرزو دارد * علاج تشنگی از آب شور میجوید[۱]
طول امل که از مهمترین رذایل اخلاقی بوده، انسان را از خدا دور ساخته و به انواع گناهان آلوده میکند. این آرزوها مانند سراب در بیابان زندگی ظاهر میشوند و هر لحظه انسان را تشنه تر میسازند تا از شدت تشنگی هلاک سازند.
در واقع آرزو اگر از حد بگذرد و به صورت آرزوی دور و دراز درآید، بدترین عامل انحراف و بدبختی است و درست همانند آب باران است که اگر از حد گذشت مایه غرق شدن و نابودی خواهد شد.
این آرزوی کشنده همان است که قرآن کریم میفرماید: «رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ * ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ»؛ کافران (هنگامی که آثار شوم اعمال را ببینند) چه بسا آرزو میکنند مسلمان بودند! بگذار آنها بخورند و بهره گیرند و آرزوها آنان را غافل میسازد ولی به زودی خواهند فهمید.[۲]
اگر انسان در زندگی بلند پرواز بود و خواستهای بالاتر از حد امکانات و توانایی خود داشت و اصرار بر رسیدن به آن به هر قیمت و از هر راهی داشت، مجبور است همه حریمها را بشکند و به هر وسیلهای متوسل گردد تا به خواسته خود برسد؛ و طبیعی است که چنین انسانی نمیتواند در چارچوب شرع و دین و عقل حرکت کند، و اعمالش از حکم دین و عقل پیروی نمیکند، در نتیجه اعمالش زشت و ناپسند و ناگوار میگردد.
طول امل باعث قساوت قلب میشود: آرزوی طولانی انسان را از خدا غافل میکند و به دنیا حریص میسازد و آخرت او را به دست فراموشی میسپارد، و اینها همه اسباب سنگدلی و قساوت است. به همین دلیل در حدیثی آمده است که خداوند به موسی علیه السلام فرمود: «یا مُوسَی لَا تُطَوِّلْ فِی الدُّنْیا أَمَلَکَ فَیقْسُوَ قَلْبُکَ وَ الْقَاسِی الْقَلْبِ مِنِّی بَعِیدٌ»[۳]
صاحبان آرزوهای دراز ناچارند شخصیت انسانی خود را درهم شکنند و برای رسیدن به مقصود خیالی، در برابر هر کسی خضوع کنند و دست التماس به سوی این و آن دراز نمایند و به زندگی ذلت بار تن دهند.
امیرمؤمنان علی(علیه السلام) در این مورد میفرمایند: «خواری مردان در ناکامی آرزوهاست.»[۴]
