فرهنگ مصادیق:طهارت و نظافت بدن
مقدمه
پس از آنکه همراه فرزندان اولین سالگرد تولد او را جشن گرفتید از خود میپرسید چه وقت او تمیز میشود. یعنی کی یاد میگیرد که تخلیهٔ مثانه و رودهٔ بزرگ خود را کنترل کند. شاید قبل از این امتحان کردهاید که او را به این راه تربیت کنید اما به ندرت به نتیجه رسیدهاید. جز این هم انتظار نمیرود چون یک کودک از سن یکسال و نیم قادر خواهد بود ماهیچههای مثانه و مقعد خود را به ارادهٔ خود در آورد.
لطفاً در مسئلهٔ تربیت برای نظافت همیشه خونسرد و خوشرو باشید. مسلم است که در فشار کار روزانه حفظ آرامش همیشه آسان نیست اما فراموش نکنید که عصبانیت، بی صبری و سخت گیری، هرگز شما و طفل را به نتیجه نمیرساند. اگر یک بار موفق شدید و طفل روی لگن کاری انجام داد او را حتماً تشویق کنید و شادمانی خود را به او نشان بدهید و اگر او را روی لگن نشاندید اما نتیجهای حاصل نشد طوری رفتار کنید انگار چیز مهمی اتفاق نیافتاده است. اگر این طور رفتار کردید طفل یاد میگیرد که اگر تمیز باشد و در لگن کار انجام بدهد میتواند شما را خوشحال سازد. این راه درست است و میتواند به نتیجه برسد نه اینکه او را مجازات کنید یا تهدید نمائید و یا بترسانید. به طور کلی در مورد هرگونه مواد زایدی که از بدن دفع میشود و نیز دربارهٔ اعضاء مربوط به آن هرگز نباید عبارات بد و تنفرآمیز به کار ببرید.
آیا هنگامی که طفلی خود را کثیف میکند باید اظهار تنفر کنیم؟
معمولاً هنگامی که طفل کوچکی که هنوز حرف نمیزند و فقط چند کلمهای میفهمد خود را کثیف میکند فوری به او میگویند: 'اوف، اه، اه' .
در حالی که طفل کوچک هنوز نفرت نمیشناسد و از کار تخلیهٔ اعضاء خود نیز نفرت ندارد و هر مادری بدون تردید تجربه کرده است که اگر مواظب نباشد طفل کوچک با مدفوع خود چه معاملهای میکند، او با آن بازی میکند، خمیر میگیرد همانطور که با خاک، آب، و یا سایر اشیاء میکند. اگر این اتفاق نیز افتاد هرگز نباید نفرت نشان بدهید و طفل را تنبیه کنید این مسئله خیلی مهم است زیرا طرز رفتار با مواد زاید دفع شدهٔ بدن و عضوهائی که این کار را به عهده دارند بعد ارتباط پیدا میکنند با اعضاء جنسی و مسائل جنسی و اگر امروز این تخلیه به عنوان یک چیز نفرت آمیز و با 'اوف، اه، اه' تلقی شود فردا طفل نمیتواند در مسایل جنسی و سکسی راه درستی پیدا کند.
تربیت برای تمیز شدن
واضح است از وقتی که طفل بتواند بنشیند، بتواند حرف ما را بفهمد و بتواند یکی دو کلمه حرف بزند. اول از اجابت مزاج شروع میکنیم. کودکانی یافت میشوند که اجابت مزاج بسیار منظمی دارند اگر شما میدانید که شکم طفل کی کار میکند در این صورت او را به موقع روی لگن بنشانید. بعضی اطفال کمی پس از غذا خوردن و قریب به اتفاق آنان بلافاصله پس از برخاستن از خواب احساس دفع میکنند. پس باید دقت نمائید بلکه باید مطیع سیستم بدنی طفل باشید. در حقیقت ساعت را اینجا کودک کوک میکند حال اگر به این ساعت توجه کردید نتیجه خواهید گرفت.
در تربیت برای تمیز شدن باید خیلی صبر داشته باشید چون مدتی طول میکشد تا نتیجهٔ کامل حاصل شود و معمولاً برای پسران بیشتر از دختران طول میکشد. طفلی که ممکن است به سن چهار سالگی رسیده باشد ولی هنوز کاملاً تمیز نشده باشد. این زمان طولانی برای مادر خیلی پر زحمت است اما دلیلی برای نگرانی وجود ندارد. دربارهٔ بیماری در آن خصوص بعداً صحبت خواهیم کرد.
همین قدر که ساعت اجابت مزاج طفل را کشف کردید سعی کنید منظم عمل کنید یعنی طفل را در روز در ساعت معینی روی لگن بنشانید و همزمان با آن یک حرف را تکرار کنید. همیشه قبل از اینکه طفل به رختخواب برود و یا قبل از بیرون رفتن از منزل او را روی لگن بنشانید. این دومی عادت بسیار مهمی برای بعدها است. این عمل کودکان بزرگ تر را از استفاده از توالت عمومی برحذر میدارد.
آیا باید برای اینکه طفل در شب تمیز بماند هنگامی که خود دیرتر به رختخواب میروید کودک را از خواب بیدار کنید و سر پا بگیرید؟
کودکان کوچک و ظریف از این عمل، بد خواب میشوند، گریه میکنند و تا مدتها به خواب نمیروند. اگر این طور است فوراً این کار را ترک کنید. بعضی دیگر برعکس به این کار عادت میکنند و حتی از خواب بیدار نمیشوند و در حال خواب کار خود را انجام میدهند. پس میبینید که در اینجا قانون کلی نمیتوان ارائه داد بلکه مطابق با خصوصیات طفل باید عمل کرد.چند توصیه در این باره:
۱. طفل را مدت زیادی روی لگن ننشانید (تقریباً ۱۰ دقیقه) چون بی تاب میشود، گریه میکند و عصبانی میشود. هنگامی که او را روی لگن مینشانید مواظب باشید که سردش نشود. گاهی او را عادت دهید که برای اجابت مزاج از توالت خانواده استفاده کند و ادرار را در فضای آزاد انجام دهد تا در هنگام ضرورت و مسافرت دچار گرفتاری نشوید، چرا که بچهها ممکن است سخت بد عادت شوند و درِ دکان خود را فقط به روی لگن باز کنند!!
۲. اگر مدتها میگذرد و طفل شما نمیخواهد تمیز شود در اینجا از خود سؤال کنید آیا در نحوهٔ تربیت شما نقصی وجود ندارد. آیا در فصل سرما او را به قدر کافی لباس گرم پوشاندهاید؟ شکم کوچک و پاهای او باید همیشه گرم نگاه داشته شوند! اگر طفلی روی زمین سردبازی میکند و میلولد، زود به زود ادار میکند. زیرا مثانهٔ او به واسطهٔ سرما تحریک میشود.
۳. مقدار نوشابه که به طفل میدهیم طبیعی است که رل مهمی بازی میکند. اگر خیلی مایعات بنوشد مقدار و تعداد دفعات ادرار زیاد میشود. و به وقع خبر کردن برای وی مشکل میگردد. اما این دلیل نمیشود که او را تشنه بگذاریم تا خود را خیس نکند. کودکان زود تشنه می شوند و اگر به آنها مایعات به قدر کافی ندهید از هر آبی که به دست آنها برسد میخورند. از آب وان حمام گرفته تا آب گودال. پس باید رعایت اعتدال را بکنیم و در اینجا فقط توصیه میشود که در شب حتی الامکان به او کمتر مایعات بدهیم.
۴. کودک را زود به زود سرپا نگیرید زیرا با این عمل مثانه او به تخلیهٔ زود به زود عادت میکند و دیگر قادر نخواهد بود مقدار زیادتری ادرار را در خود نگهدارد. از این گذشته تکرار این عمل کودک خسته را عصبانی میکند. به طور کلی در این مورد زیاد سرسختی نشان ندهید و هیچ وقت در صدد نباشید که به هر قیمتی شده در مدت کوتاهی طفل را تمیز کنید، چه از این راه موفق نخواهید شد و زودتر به هدف برسید بلکه یا خواه نا خواه عصبانیت خود را به طفل منتقل میکنید و یا او را فوراً درک میکند که وسیلهای پیدا کرده که میتواند با آن شما را به خود مشغول دارد.
شق دوم به طور تعجب آور در اطفال، نیرومند است حتی یک طفل چند ماهه این مطلب را درک میکند. هرگونه زیاده روی در تربیت برای تمیزی به دو صورت تجلی میکند یا طفل زود به زود برای سرپا گرفتن خبر میکند و یا اصلاً خبر نمیکند و همه را در شلوار خود انجام میدهد.
غالباً مسئلهٔ تمیز شدن با دندان در آوردن ارتباط دارد. کودکان در اثناء این دوران تحریک پذیر هستند، بزاق دهان آنها جاری است، بد میخوابند خیلی گریه میکنند و شاید هم هنگام غذا خوردن ناراحت هستند. گاه گاهی میبینیم یک طفل تمیز دوباره روزی خود را کثیف میکند و اگر این کار تکرار شد کافی است نگاهی به دهان طفل بیاندازیم، خواهیم دید دندانی سر از لثه بیرون میآورد.
البته گاهی اشکالات عضوی و بیماری نیز عامل اصلی است و مانع تمیزی طفل میشود. خوشبختانه در اینجا بیماریها همه قابل علاج و درمان پذیر هستند مانند عفونت جزئی راههای اعضاء تناسلی و مجاری ادرار و یا موانع عضوی که توسط طبیب قابل برطرف کردن است.
انگل نیز عمل تخلیه روده را تشدید میکند. بنابراین مدفوع طفل را با دقت کنترل کنید.
