فرهنگ مصادیق:طهارت و نجاست
مقدمه
هر مسلمانی، همواره به پاکی تن، جامه و دیگر چیزهایی که به او ارتباط دارند، علاقه مند است او میخواهد ناپاکی و آلودگی از او و پیرامون دور بلاشد. اما زندگی در کشورهای غیر اسلامی برای برخی مسلمانان مشکل به وجود آورده و آن مشکل پرهیز از نجاسات است زیرا آنان با مردم این کشورها که مسلمان نیستند در قهوه خانهها، آلوده به بول است، دستشوئیها و به طور کلی در اماکن عمومی، برخورد دارند و لذا نیکو است برای خوانندگان گرامی پارهای از احکام طهارت و نجاست را یاد آوریم.
مسئله ۳۴ـ همه اشیاء، برای ما پاک هستند مگر آنکه نجاست آنها ثابت شود و این یک قاعده کلی و شرعی است.
مسئله ۳۵ـ اهل کتاب اعم از یهودی، مسیحی و مجوس در اصل، پا کند مگر آنکه به نجاست و آلودگی آنان علم و یقین پیدا کنیم پس بر اساس طهارت اهل کتاب میتوان با آنان معاشرت کرد.
مسئله ۳۶ـ نجاست، به واسطه رطوبت سرایت کننده، منتقل میشود اما اگر شئ نجس، خشک باشد و یا رطوبت سرایت کننده نباشد، نجاست انتقال نمییابد بنابر این اگر دست، خشک باشد و به شئ نجس خشک باشد، بربخورد، آن، نجس و آلوده نمیشود.
مسئله ۳۷ـ شما هر شخصی را که ملاقات میکنید و با او دست میدهید حتی اگر دست او و یا شما مرطوب باشد او را پاک بدانید تا زمانی که نوع عقیده و دین او را ندانید و احتمال دهید که او مسلمان و یا اهل کتاب باشد هم چنانکه لازم نیست از دین و عقیده او سؤال کنید هر چند که چنان سؤالی چندان سخت نباشد و شما را در تنگنا نیندازد. [۱]
مسئله ۳۸ـ مایعاتی که بر بدن و یا جامه انسان میچکد و ترشح میکند اعم از آب و یا دیگر مایعات، پاکند مادامی که علم و یقین به نجاست آنها پیدا نکردهاید.
مسئله ۳۹ـ همه انواع الکلهای صنعتی اعم از آنکه از رب گرفته شده باشد و یا از چیز دیگر، پاکند، پس کلیه داروها، ادکلنها و شکلاتهایی که محتوی الکل صنعتی هستند
پاکند و شما میتوانید از آنها استفاده کنید و حتی بخورید اگر درصد الکل جداً بسیار کم، مثلاً ۲ درصد باشد.
مسئله ۴۰ـ وسایلی را که قبلا مورد استفاده قرار گرفتهاند میتوان بدون تطهیر دباره مورد استفاده قرار داد مگر آنکه به نجاست سابقه آنها یقین داشته باشیم. [۲]
مسئله ۴۱ـ قالی، موکت و امثال آنها را اگر با نجاست جرم دار آلوده نشده و اثر عینی، روی آنها نباشد میتوان با ریختن یک بار آب بر روی آنها به وسیله آنها به وسیله آفتابه و یا کاسه و مانند آن، تطهیر کرد به این ترتیب که آب روی قسمت متنجس میریزیم به طوری که همه آن قسمت را فرا گیرد آنگاه با دادن فشار به وسیله دست و یا ماشین برقی و یا گذراندن پارچه پاکیزه از روی آن، غساله را جدا میکنیم و این حکم در مورد همه جامههایی که جز به بول آلوده شدهاند صادق است اما لباس آلوده به بول و یا بول دختر بچه شیرخوار، حکمی دیگر دارد که خواهد آمد.
مسئله ۴۲ـ اگر بخواهیم شئ متنجسی را با آب شیر که به کر متصل است آب بکشیم و بشوییم نیازی به جدا کردن آب غساله نیست بلکه همین قدر که آب کر روی نجاست و آلودگی را فرا گرفت، آن پاک میشود.
مسئله ۴۳ـ اگر جامه، فرش، موکت، و یا امثال آنها به انواع نجاساتی آلوده شوند که دارای جرم اند و اثر عینی بر روی آنها باقی مانده است مانند خون، منی، میتوان آنها را به ترتیبی که در مسئله ۴۱ گذشت تطهیر کرد به شرط آنکه جرم نجاست با شستن و یا به هر وسیلهه بر طرف شود با این تفاوت که اگر تطهیر با آب قلیل صورت بگیرد غسالهای که عین نجاست با آن برطرف میشود بنابر فتوی نه احتیاط وجوبی، نجس است. مسئله ۴۴ـ فرش، موکت و انواع لباسهایی را که با بول پسر و با دختر بچه شیرخوار آلوده شده است میتوان با ریختن مقداری آب بر روی مکان متنجس، آن هم یکبار به اندازهای که محل آلوده به بول را فراگیرد، آب کشید به شرط آنکه بچه جز شیر چیز دیگر نخورد و در پاکی آنها جدا کردن غساله با فشار و یا هر وسیله دیگر شرط نیست.
مسئله ۴۵ـ جامه متنجس به بول را دوبار با ریختن آب قلیل از آفتابه و یا کاسه و امثال آنها میتوان پاک کرد طوری که آب کاملا جای متنجس را فراگیرد و سپس آن را به طریقی جدا کرد البته غسالهای که از جامه جدا میشود بنابر احتیاط واجب، نجس است به شرط آنکه عین نجس در آن نباشد وگرنه به حسب فتوی، نجس است.
مسئله ۴۶ـ اگر بخواهیم جامه متنجس به بول را با آب شیر که به کر متصل است بشوییم ناچار باید آن را دوبار بشوییم ناچار باید آن را دوبار بشوییم بدون نیاز به جدا کردن غساله از آن، چنانکه بدن آلوده به بول هر چند که با آب شیر و کر شسته شود باید دو بار شسته شود.
مسئله ۴۷ـ دست و لباس آلوده به شراب با یکبار شستن پاک میشود اما لباسی که با آب قلیل تطهیر میشود باید غساله از آن با فشردن و امثال آن جدا شود.
مسئله ۴۸ـ ظرفهای آلوده به شراب و جز آن، با سه بار شستن با آب قلیل، پاک میشوند و اگر با آب شیر و لوله کشی که متصل به کر است تطهیر شوند بنابر احتیاط واجب نیز سه بار شسته شوند.
مسئله ۴۹ـ دست و یا جامهای که به آب دهان سگ آلوده شدهاند با یکبار تطهیر، پاک میشوند اما جامه را باید پس از شستن فشار داد و غساله را جدا کرد.
مسئله ۵۰ـ ظرفهایی که با تماس دهان سگ و آب خوردن او، آلوده شدهاند با سه بار شستن پاک میشوند که نخستین آنها با خاکمالی توأم باشد و دو بار دیگر با آب.
و اینک نمونههایی از فتاوای آیت الله العظمی سیستانی دام ظله در این باره
مسئله ۵۱ـ زمین که از مطهّرات است و کف کفش با حرکت در روی آن پاک میشود آیا لاستیکهای اتومبیلها هم با حرکت روی زمین پاک میشوند.
جواب: خیر، پاک نمیشوند.
مسئله ۵۲ـ اگر متنجس، شئ مایع نباشد آلودگی آن چقدر است؟
جواب: شئ آلوده اول، به هر چه بر بخورد آن را متنجس و آلوده میکند و هم چنین است متنجس دوم اما چیز سومی اگر با متنجس دوم برخورد کرده و آلوده شده است با برخورد اشیای دیگر آن را نجس و آلوده نمیکند و در این خصوص فرقی میان مایع و غیر مایع وجود ندارد.
مسئله ۵۳ـ اگر سگ به بدن و یا جامه ما دهان زد چگونه آن را پاک کنیم؟
جواب: با یک بار شستن با آب، پاک میشود البته اگر با آب قلیل تطهیر شود غساله آن باید جدا شود و به همین جهت در مورد جامگان، فشار و خارج کردن غساله لازم است.
مسئله ۵۴ـ آیا سیکها هم همانند یهود و نصاری، اهل ادیان آسمانی اند؟
جواب: سیکها از اهل کتاب، نیستند.
مسئله ۵۵ـ بوداییها چطور؟
جواب: آنها نیز از اهل کتاب نیستند.
مسئله ۵۶ـ مسلمانی در یک کشور غربی، خانهای مفروش با اثاثیه، اجاره میکند آیا او باید همه چیز را پاک بداند مگر آنکه عین نجاست مشاهده کند؟
و هر گاه پیش از او مستأجر دیگری از اهل کتاب یهود و یا مسیحی و یا حتی اگر بودایی و یا ملحد و منکر خدا و انبیاء و رسل، مستأجر بوده است باز آنجا برای او پاک است؟
جواب: بلی، او میتواند همه چیز را پاک بداند و به طهارت هر آنچه در خانه است حکم کند مگر آنکه اطمینان داشته باشد که خانه و یا اثاث آن نجس بوده است و گمان نجاست اعتباری ندارد و کافی نیست.
مسئله ۵۷ـ بیشتر خانهها و اطاقهایی را که در کشورهای غربی اجاره میدهند مفروش با موکتی است که بر کف اطاقها چسبیده است طوری که بلند کردن آنها و نهادن ظرفی در زیر آن برای تطهیر، مشکل است پس تطهیر آنها در صورت آلودگی به خون و بول چگونه است، با آب قلیل و یا کثیر؟ جواب: اگر جدا کردن غساله آن، هر چند با قطعهای پارچه و یا هر وسیله دیگر، ممکن باشد میتوان آن را حتی با اب قلیل تطهیر کرد و اگر ممکن نشد تنها با آب کثیر میتوان آن را آب کشید و پاک کرد.
مسئله ۵۸ـ در مغرب زمین لباسشوییهای عمومی وجود دارد که مسلمان و غیر مسلمان به طور برابر لباسهای پاک و ناپاکشان را در آنها میریزند و شسته میشود آیا ما میتوانیم با چامهای که در آن لباسشویی در مراحل شستشو به کر متصل بوده است و یا نه و هر چند که لباسها تمیز میشوند آی پاک هم میشوند؟!
جواب: با جامهای که قبلاً پاک بوده و یقین به نجاست آن پیدا نکردهاید میتوانید نماز بخوانید هم چنین جامگانی که اطمینان به زوال عین نجاست از آنها پیدا کردهاید اگر آب پاک مطلق، به تمام قسمتهای آنها نفوذ کرده باشد با دو بار شستن حتی با آب کر بنابر احتیاط واجب در صورتی آلودگی به بول و یک بار در صورت آلودگی به غیر بول پاک میشوند البته اگر با آب قلیل شسته شوند باید غساله از آن جدا گردد. و اما اتگر لباس و جامه انداخته شده در آن لباسشویی عمومی قبلا نجس بوده و بعد، در طهارت و پاکی آن شک کنیم آن لباس در حکم نجس است و نماز با آن جایز نمیباشد.
مسئله ۵۹ـ جامه پاکی که با برخی شویندههای مایع، شسته میشود و آنگونه لباسشوییها از آن غیر مسلمان است آیا مسلمان باید آن را دوباره آب بکشد؟
جواب: اگر نداند که لباسی در اثر ملاقات با نجاست، آلوده شده، آن لباس محکوم به طهارت است و پاک میباشد.
مسئله ۶۰ـ بر روی برخی صابونها نوشته میشود که در آن پی و چربی خوک و یا حیوان تذکیه نشده، به کار رفته است و ما نمیدانیم آیا آن پی و چربی به شئ دیگر استحاله پیدا کرده است یا نه؟ آیا چنین صابونی پاک است؟
جواب: اگر بدانیم که در ساختن صابونی پی و یا چربی خوک و یا حیوان مردار و غیر مذکی به کار رفتهاست چنان صابونی نجس است مگر آن که استحاله آن، مسلم و قطعی باشد و استحاله پی و چربی در چنین صابونی، معلوم و مسلم نیست.
مسئله ۶۱ـ خرید و فروش و یا استعمال فرچه مسواکی که از موی خوکفراهم شده است جایز است؟
جواب: خرید و فروش و حتی استعمال آن جایز است اما دهان بدان وسیله آلوده و نجس میشود و با بیرون آوردن و بر طرف کردن بقایای آن فرچه، دهان نیز پاک میشود.
مسئله ۶۲ـ آیا خون موجود در زرده و یا سفیده تخم مرغ، آن را نجس میکند؟ خوردن آن چطور است و راه حل، کدام است؟
جواب: خون موجود در درون تخم مرغ، پاک است و اما خوردن آن حرام میباشد پس میتوان خون را جدا کرد و از بقیه تخم مرغ استفاده نمود مگر آن که به اندازهای کم باشد که در کل، مستهلک شده که در این صورت تمام تخم مرغ پاک و حلال است.
مسئله ۶۳ـ آیا شراب و آبجو پاکند؟
جواب: شکی در نجاست شراب نیست؛ امّا آبجو بنابر احتیاط، نجس است هر چند که خوردن آن نیز حرام میباشد.
مسئله ۶۴ـ در کشورهای اروپایی، دین، رنگ و ملیتها، مختلف است اگر از مغازهای طعامی مرطوب بخریم که صاحب مغازه به آن دست زده و ما دین او را نشناسیم چنین طعامی پاک است؟
جواب: اگر ندانیم که دست صاحب مغازه، نجس و آلوده بوده است طعام خریداری شده پاک است.
مسئله ۶۵ـ پوستهایی که در برخی کشورهای اروپایی برای فروش عرضه میشود و ما نمیدانیم آنها را از کدام کشور آوردهاند. میگویند، آنان، پوستهایی ارزان قیمت از برخی کشورهای اسلامی وارد میکنند و آنها را به شکل صنعتی در میآورند آیا چنین پوستهایی برای ما پاک است و با آنها میتوانیم نماز بگزاریم؟ و اصولا به چنین احتمالات ضعسیف میتوان اعتماد کرد؟!
جواب: اگر احتمال این که آن پوستها از حیوان تذکیه شده فراهم گشته است، احتمال ضعیفی باشد که عقلا به آن ترتیب اثر نمیدهند مثل احتمال ۲ درصد، چنان پوستی محکوم به نجاست است و نمیتوان در نماز، از آن استفاده کرد و اما جز در این صورت پاکند و نماز در آنها جایز است.
