فرهنگ مصادیق:صله و قطع رحم
احادیث این بخش با توجه به منابع ذکر شده در نرم افزار "جامع الاحادیث نور" بازبینی و به روز شدهاند.
حدیث (۱) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
اَلصَّدَقَهُ عَلی وَجهِها وَاصطِناعُ المَعروفِ وَ بِرُّ الوالِدَینِ وَ صِلَهُ الرَّحِمِ تُحَوِّلُ الشِّقاءَ سَعادَهً وَتَزیدُ فِی العُمرِ وَ تَقی مَصارِعَ السُّوءِ؛
صدقه بجا و نیکوکاری و نیکی به پدر و مادر و صله رحم، بدبختی را به خوشبختی تبدیل و عمر را زیاد و از مرگ بد جلوگیری میکند.[۱]
حدیث (۲) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
اَلصَّدَقَهُ بِعَشرَهٍ وَالقَرضُ بِثَمانِیَهَ عَشرَهَ وَصِلَهُ الاِخوانِ بِعِشرینَ وَصِلَهُ الرَّحِمِ بِاَربَعَهٍ وَعِشرینَ؛
صدقه دادن ده حسنه، قرض دادن هجده حسنه، رابطه با برادران (دینی) بیست حسنه و صله رحم بیست و چهار حسنه دارد.[۲]
حدیث (۳) امام علی علیه السلام :
صِلَهُ الرَّحِمِ توجِبُ المَحَبَّهَ وَتَکبِتُ العَدُوَّ؛
صله رحم محبّت آور است و دشمن را خوار میگرداند.[۳]
حدیث (۴) امام علی علیه السلام :
کَفِّروا ذُنوبَکُم وَتَحَبَّبوا اِلی رَبِّکُم بِالصَّدَقَهِ وَصِلَهِ الرَّحِمِ؛
با صدقه و صله رحم گناهان خود را پاک کنید و خود را محبوب پروردگارتان گردانید.[۴]
حدیث (۵) امام علی علیه السلام :
صِلَهُ الرَّحِمِ تُدِرُّ النِّعَمَ وَتَدفَعُ النِّقَمَ؛
صله رحم نعمتها را فراوان میکند و سختیها را از بین میبرد.[۵]
حدیث (۶) امام علی علیه السلام :
زَکوهُ الیَسارِ بِرُّ الجیرانِ وَ صِلَهُ الاَرحامِ؛
زکاتِ رفاه، نیکی با همسایگان و صله رحم است.[۶]
حدیث (۷) امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اَعجَلَ الخَیرِ ثَوابا صِلَهُ الرَّحِمِ؛
ثواب صله رحم سریع تر از هر کار خیری به صاحبش میرسد.[۷]
حدیث (۸) امام باقر علیه السلام :
صِلَهُ الاَرحامِ تُزکی اَلاَعمالَ وَ تُنمی اَلاَموالَ وَ تَدفَعُ اَلبَلوی وَ تُیَسِّرَ الحِسابَ وَ تُنسِئُ فِی الاَجَلِ؛
صله رحم اعمال را پاکیزه، اموال را بسیار، بلا را دفع، حساب (قیامت) را آسان میکند و مرگ را به تأخیر میاندازد.[۸][۹]
حدیث (۹) امام صادق علیه السلام :
اِنَّ صِلَهَ الرَّحِمِ وَالبِرَّ لَیُهَوِّنانِ الحِسابَ وَیَعصِمانِ مِنَ الذُّنوبِ؛
صله رحم و نیکی، حساب (قیامت) را آسان میکند و از گناهان جلوگیری مینماید. [۱۰][۱۱]
حدیث (۱۰) امام صادق علیه السلام :
صِلَهُ الارحامِ تُحَسِّنُ الخُلُقَ وَ تُسمِحُ الکَفَّ وَ تُطیبُ النَّفسَ وَ تَزیدُ فِی الرِّزقِ وَ تُنسِئُ فِی الاَجَلِ؛
صله رحم اخلاق را خوب، دست را بخشنده، جان را پاکیزه، روزی را زیاد میکند و مرگ را به تأخیر میاندازد. [۱۲]
حدیث (۱۱) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
اَلصَّدَقَهُ بِعَشرَهٍ وَ القَرضُ بِثَمانِیَهَ عَشرَ وَ صِلَهُ الاِخوانِ بِعِشرینَ وَ صِلَهُ الرَّحِمِ بِاَربَعَهٍ وَ عِشرینَ؛
صدقه دادن، ده حسنه، قرض دادن، هجده حسنه، رابطه با برادران [دینی ]، بیست حسنه و صله رحم، بیست و چهار حسنه دارد. [۱۳]
حدیث (۱۲) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
مَن مَشی اِلی ذی قَرابَهٍ بِنَفسِهِ وَ مالِهِ لِیَصِلَ رَحِمَهُ اَعطاهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ اَجرَ مِأَهِ شَهیدٍ؛
هر کس با جان و مال خود در راه صله رحم کوشش کند، خداوند عزّوجلّ پاداش یکصد شهید به او میدهد. [۱۴]
حدیث (۱۳) امام علی علیه السلام :
صِلَهُ الرحمِ مِن اَفضَلِ شِیَمِ الکِرامِ؛
صله رحم، از بهترین خصلتهای بزرگواران است .[۱۵]
حدیث (۱۴) امام علی علیه السلام :
اِنَّ صِلَهَ الرحامِ لَمِن موجِباتِ السلامِ وَ اِنَّ اللّهَ سُبحانَهُ اَمَرَ بِاِکرامِها وَ اِنَّهُ تَعالی یَصِلُ مَن وَصَلَها وَ یَقطَعُ مَن قَطَعَها وَ یُکرِم مَن اَکرَمَها؛
به راستی که صله رحم از واجبات اسلام است و خدای سبحان، امر فرموده که آن را گرامی بدارند و خداوند متعال با هر کس که صله رحم کند، رابطه برقرار میکند و با هر کس که قطع رحم کند، قطع رابطه میکند و هر کس که صله رحم را گرامی بدارد، گرامی اش میدارد. [۱۶]
حدیث (۱۵) امام علی علیه السلام :
حِراسَهُ النِّعَمِ فی صِلَهِ الرَّحِمِ؛
حفظ نعمتها در صله رحم است. [۱۷]
حدیث (۱۶) امام علی علیه السلام :
اِذا قَطَّعُوا الرحامَ جُعِلَتِ الموالُ فی أیدیِ الشرارِ ؛
هرگاه مردم قطع رحم کنند، ثروتها در دست افراد شرور قرار میگیرد. [۱۸]
حدیث (۱۷) امام صادق علیه السلام :
أفضَلُ ما یوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ کَفُّ الأذی عَنها؛
بهترین صله رحم، خودداری از آزار و اذیت خویشاوندان است . [۱۹][۲۰]
حدیث (۱۸) امام صادق علیه السلام :
صِلُوا أرحامَکُم و بِرّوا بِإخوانِکُم وَ لَو بِحُسنِ السَّلامِ وَ رَدِّ الجَوابِ ؛
صله رحم نمایید و به برادران (دینی) خود نیکی کنید، هر چند با سلام کردن خوب و یا جواب سلام خوب باشد. [۲۱]
حدیث (۱۹) امام صادق علیه السلام :
صِلَهُ الرَّحِمِ تَعمُرُ الدِّیارَ وَ تَزیدُ فی الأعمارِ وَ اِن کانَ اَهلُها غَیرَ اَخیارٍ؛
صله رحم، خانهها را آباد و عمرها را طولانی میکند، هر چند صله رحم کنندگان مردمان خوبی نباشند.[۲۲]
حدیث (۲۰) امام رضا علیه السلام :
وَقِّرُوا کِبارَکُم وَ ارحَمُوا صِغارَکُم وَ صِلُوا اَرحامَکُم؛
به بزرگترهایتان احترام بگذارید و با کوچکترها مهربان باشید و صله رحم نمایید. [۲۳][۲۴]
حدیث (۲۱) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
مَن اُلهِمَ الصِّدقَ فی کَلامِهِ وَ النصافَ مِن نَفسِهِ وَ بِرَّ والِدَیهِ وَ وَصلَ رَحِمِهِ، اُنسِی ءَ لَهُ فی اَجَلُهُ وَ وُسِّعَ عَلَیهِ فی رِزقِهِ وَ مُتِّعَ بِعَقلِهِ وَ لُقِّنَ حُجَّتَهُ وَقتَ مُساءَلَتِهِ ؛
به هر کس، راستگویی در گفتار، انصاف در رفتار، نیکی به والدین و صله رحم الهام شود، اجلش به تأخیر میافتد، روزیش زیاد میگردد، از عقلش بهره مند میشود و هنگام سئوال [مأموران الهی] پاسخ لازم به او تلقین میگردد.[۲۵]
حدیث (۲۲) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
اِنَّ القَومَ لَیَکونونَ فَجَرَهً وَ لا یَکونونَ بَرَرَهً فَیَصِلونَ اَرحامَهُم فَتَنمی اَموالُهُم وَ تَطولُ اَعمارُهُم فَکَیفَ اِذا کانوا اَبرارا بَرَرَهً!؟
مردمی که گناهکارند و نه نیکوکار، با صله رحم، اموالشان زیاد و عمرشان طولانی میشود. حال اگر نیک و نیکوکار باشند، چه خواهد شد!؟ [۲۶]
حدیث (۲۳) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
مَن سَرَّهُ اَن یُنسَاَلَهُ فی عُمُرِهِ وَ یُوَسَّعَ لَهُ فی رِزقِهِ فَلیَتَّقِ اللّه وَ لیَصِل رَحِمَهُ؛
هر کس دوست دارد که عمرش طولانی و روزی اش زیاد شود، تقوای الهی پیشه کند و صله رحم نماید. [۲۷]
حدیث (۲۴) امام صادق علیه السلام :
ما نَعلَمُ شَیئا یَزیدُ فِی العُمرِ اِلاّ صِلَهَ الرَّحِمِ، حَتّی اِنَّ الرَّجُلَ یَکونُ اَجَلُهُ ثَلاثَ سِنینَ فَیکونُ وَصولاً لِلرَّحِمِ فَیَزیدُ اللّه فی عُمرِهِ ثَلاثینَ سَنَهً فَیَجعَلُها ثَلاثا وَ ثَلاثینَ سَنَهً، وَ یَکونُ اَجَلُهُ ثَلاثا وَ ثَلاثینَ سَنَهً فَیَکونَ قاطِعا لِلرَّحِمِ، فَیَنقُصُهُ اللّه ثَلاثینَ سَنَهً وَ یَجعَلُ اَجَلَهُ اِلی ثَلاثِ سِنینَ؛
ما، غیر از صله رحم، چیزی نمیشناسیم که بر عمر بیفزاید، تا آن جا که گاهی عمر کسی سه سال است، و وقتی که اهل صله رحم میشود، خداوند هم سی سال بر عمرش میافزاید و آن را سی و سه سال میکند و گاهی عمر کسی سی و سه سال است و قطع رحم میکند و خداوند هم سی سال از عمر او میکاهد و عمرش را به سه سال، کاهش میدهد. [۲۸]
حدیث (۲۵) امام صادق علیه السلام :
اَلذُّنوبُ الَّتی تُغَیِّیرُ النِّعَمَ البَغیُ وَ الذُّنوبُ التَّی تورِثُ النَّدَمَ القَتلُ وَ الَّتی تُنزِلُ النِّقَمَ الظُّلمُ وَالَّتی تَهتِکُ السُّتورَ شُربُ الخَمرِ وَ الَّتی تَحبِسُ الرِّزقَ الزِّنا وَ الَّتی تُعَجِّلُ الفَناءَ قَطیعَهُ الرَّحِمِ وَالَّتی تَرُدُّ الدُّعاءَ وَ تُظلِمُ الهَواءَ عُقوقُ الوالِدَینِ؛
گناهی که نعمتها را تغییر میدهد، تجاوز به حقوق دیگران است. گناهی که پشیمانی میآورد، قتل است. گناهی که گرفتاری ایجاد میکند، ظلم است. گناهی که آبرو میبَرد، شرابخواری است. گناهی که جلوی روزی را میگیرد، زناست. گناهی که مرگ را شتاب میبخشد، قطع رابطه با خویشان است. گناهی که مانع استجابت دعا میشود و زندگی را تیره و تار میکند، نافرمانی از پدر و مادر است. [۲۹]
حدیث (۲۶) امام علی علیه السلام :
زِیَادَهُ الشُّکْرِ وَ صِلَهُ الرَّحِمِ تَزِیدَانِ النِّعَمَ وَ تَفْسَحَانِ فِی الْأَجَل
شکرگزاری فراوان و صله رحم، نعمتها را زیاد میکنند و بر مُهلت زندگی میافزایند. تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص۴۰۶، ح9304
حدیث (۲۷) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
إِیّاکُم وَ الشُّحَّ فَإِنَّما هَلَکَ مَن کانَ قَبلَکُم بِالشُّحِّ اَمَرَهُم بِالبُخلِ فَبَخِلوا وَ أَمَرَ هُم بِالقَطیعَهِ فَقَطَعوا وَ أَمَرَهُم بِالفُجورِ فَفَجَروا؛
از حرص بپرهیزید که پیشینیان شما در نتیجه حرص هلاک شدند، حرص آنها را به بخل وادار کرد و بخیل شدند. به قطع رحم وادار کرد و قطع رابطه کردند با خویشاوندان. به بدی وادارشان کرد و بدکار شدند. [۳۰]
حدیث (۲۸) امام صادق علیه السلام :
وَ قَد سُئِلَ عَن مَکارِمِ الخلاقِ: اَلعفوُ عَمَّن ظَلَمَکَ وَصِلَهُ مَن قَطَعَکَ وَ إعطاءُ مَن حَرَمَکَ وَ قَولُ الحَقِّ وَ لَو عَلی نَفسِکَ؛
دربارهٔ مکارم الاخلاق سئوال شد، فرمودند: گذشت از کسی که به تو ظلم کرده، رابطه با کسی که با تو قطع رابطه کرده، عطا به آن کس که از تو دریغ داشته است و گفتن حق اگر چه بر ضد خودت باشد. [۳۱]
حدیث (۲۹) امام صادق علیه السلام :
اَلمَکارِمُ عَشرٌ، فَإنِ استَطَعتَ أن تَکونَ فیکَ فَلتَکُن... : صِدقُ الَبسِ، وَ صِدقُ اللِّسانِ، وَ أداءُ الأمانَهِ، وَ صِلَهُ الرَّحِمِ، وَ إقراءُ الضَّیفِ، وَ إطعامُ السّائِلِ، وَ المُکافاهُ عَلیَ الصَّنائعِ، وَ التَّذَمُّمُ لِلجارِ، وَ التَّذَمُّمُ لِلصّاحِبِ، وَ رَأسُهُنَّ الحَیاءُ؛
مکارم ده تاست : اگر میتوانی آنها را داشته باش ... : استقامت در سختیها، راستگویی، امانتداری، صله رحم، میهمان نوازی، اطعام نیازمند، جبران کردن نیکیها، رعایت حق و حرمت همسایه، مراعات حق و حرمت رفیق و در رأس همه، حیا. [۳۲]
حدیث (۳۰) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
لَیسَ شَیْ ءٌ اُطیعَ اللّه فیهِ اَعجَلَ ثَوابا مِن صِلَهِ الرَّحِمِ وَ لَیسَ شَیْ ءٌ اَعجَلَ عِقابا مِنَ البَغیِ وَ قَطیعَهِ الرَّحِمِ؛
هیچ طاعتی نیست که پاداشش زودتر از صله رحم برسد و مجازاتی سریع تر از مجازات ظلم و قطع رحم نیست. [۳۳]
حدیث (۳۱) امام علی علیه السلام :
عَلَیکَ بِمُداراهِ النّاسِ وَ اِکرامِ العُلَماءِ وَ الصَّفحِ عَن زَلاّتِ الخوانِ فَقَد اَدَّبَکَ سَیِّدُ الاَوَّلینَ وَ الخِرینَ بِقَولِهِ صلی الله علیه و آله : اُعفُ عَمَّن ظَلَمَکَ وَ صِل مَن قَطَعَکَ وَ اَعطِ مَن حَرَمَکَ ؛
تو را سفارش میکنم به مدارای با مردم و احترام به علما و گذشت از لغزش برادران (دینی)؛ چرا که سرور اولین و آخرین، تو را چنین ادب آموخته و فرموده است : «گذشت کن از کسی که به تو ظلم کرده، رابطه برقرار کن با کسی که با تو قطع رابطه کرده و عطا کن به کسی که از تو دریغ نموده است».[۳۴]
حدیث (۳۲) پیامبر صلی الله علیه و آله :
اَوصانی رَبّی بِسَبعٍ: اَوصانی بِالاِخلاصِ فِی السِّرِّ وَ العَلانیَهِ وَ اَن اَعفُوَ عَمَّن ظَلَمَنی و اُعطیَ مَن حَرَمَنی و اَصِلَ مَن قَطَعَنی و اَن یَکونَ صَمتی فِکرا وَ نَظَری عِبَرا؛
پروردگارم هفت چیز را به من سفارش فرمود: اخلاص در نهان و آشکار، گذشت از کسی که به من ظلم نموده، بخشش به کسی که مرا محروم کرده، رابطه با کسی که با من قطع رابطه کرده، و سکوتم همراه با تفکّر و نگاهم برای عبرت باشد. [۳۵]
حدیث (۳۳) پیامبر صلی الله علیه و آله :
اَمَرَنی رَبّی بِسَبعِ خِصالٍ: حُبِّ المَساکینِ وَ الدُّنُوِّ مِنهُم و اَن أکثِرَ مِن «لا حَولَ وَ لا قُوَّهَ اِلاّ بِاللّه » وَ اَن اَصِلَ بِرَحِمی و اِن قَطَعَنی و اَن اَنظُرَ الی مَن هُوَ اَسفَلُ مِنّی و لا اَنظُرَ اِلی مَن هُوَ فَوقی و اَن لا یَأخُذَنی فِی اللّه لَومَهُ لائِمٍ و اَن اَقولَ الحَقَّ وَ اِن کانَ مُرّا و اَن لا اَساَلَ اَحَدا شَیئا؛
پروردگارم مرا به هفت خصلت امر نموده است: دوست داشتن بینوایان و نزدیک شدن به آنها، ذکر لا حول و لا قوه الا باللّه را بسیار گفتن، با خویشاوندان رابطه برقرار کردن؛ هر چند آنان قطع رابطه کنند، [و در مسائل مادی]، به پایین تر از خود نگاه کنم نه به بالاتر، در راه خدا سرزنش ملامتگران را به خود نگیرم، حق را بگویم اگر چه تلخ باشد و از کسی چیزی نخواهم. [۳۶]
حدیث (۳۴) امام محمدباقر علیه السلام:
اِنَّ اَعجَلَ الطاعَهِ ثَواباً لِصِلَهِ الرَّحِم؛
نزدیکترین و سریعترین طاعت در ثواب، پیوند با خویشان است. [۳۷][۳۸]
حدیث (۳۵) امام صادق علیه السلام:
ثَلاثٌ مَن کُنَّ فِیهِ کانِ سَیِّداً: کَظمُ الغَیظِ وَ العَفوُ عَن المَسییءِ والصِّله بِالنَفسِ وَ المالِ؛
سه چیز است که در هر که باشد آقا و سرور است: خشم فرو خوردن، گذشت از بدکردار، کمک و صله رحم با جان و مال. [۳۹]
حدیث (۳۶) امام صادق علیه السلام:
مَن زَارَ أخاهُ فِی اللهِ قالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ إیّایَ زُرتَ وَ ثَوَابُکَ عَلَیَّ وَ لَستُ أرضَی لَکَ ثَوَاباً دونَ الجَنَّهِ .
هر که برای خدا برادرش را زیارت کند ،خدای عزوجل میفرماید: به زیارت من آمدی و پاداش تو بر عهده من است و من غیر از بهشت برای تو، به پاداش دیگری راضی نمیشوم. [۴۰]
پانویس
- ↑ نهج الفصاحه ص549، ح 1869.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج4، ص10.
- ↑ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم ج4، ص209، ح5825.
- ↑ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم ج4، ص635، ح7258.
- ↑ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم ج4، ص204، ح5836.
- ↑ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم ج4، ص106، ح5453.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص152.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص150.
- ↑ تحف العقول، ص 299.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص157.
- ↑ تحف العقول ص 376.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص151.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج 4، ص 10.
- ↑ من لایحضره الفقیه ج 4، ص 16.
- ↑ مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج15، ص251.
- ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص405 و ص 406 ،ح9290.
- ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 406 ،ح9303.
- ↑ کافی(ط--الاسلامیه) ج 2، ص 348.
- ↑ قرب الاسناد(ط-حدیثه) ص355.
- ↑ بحارالأنوار ج 71، ص 88.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج 2، ص 157.
- ↑ امالی(طوسی) ص 481.
- ↑ امالی(صدوق) ص94.
- ↑ عیون اخبار الرضا ج 1، ص 295.
- ↑ اعلام الدین فی صفات المونین ص 265.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج 2، ص 155.
- ↑ بحارالأنوار(ط-بیروت) ج 71، ص 102.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج 2، ص 152 و ص153.
- ↑ علل الشرایع ج 2، ص 584.
- ↑ نهج الفصاحه ص353.
- ↑ منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه(خویی) ج6، ص218.
- ↑ خصال ج2، ص431.
- ↑ نهج الفصاحه ص 661، ح 2398.
- ↑ بحار الانوار(ط-بیروت) ج75، ص71.
- ↑ کنزالفوائد ج2، ص11.
- ↑ الاصول السته عشر(ط-دارالشبستری) ص 75.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص347 - خصال ج1، ص 124.
- ↑ تحف العقول ص294.
- ↑ تحف العقول ص 317.
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص176.
