فرهنگ مصادیق:شرط بندی زندگی در فضای مجازی - الف
مقدمه
با گسترش اینترنت و به تبع آن فضای مجازی برخی ناهنجاریها هم رنگ و بوی مجازی به خود گرفته و بازیهای شرط بندی و نامتعارف وارد فضای مجازی شده و افراد زیادی به خصوص جوانان را نیز به خود جذب کرده است.
تا همین چند سال قبل، اسم قمار و شرط بندی که میآمد تنها جایی که به فکرمان میرسید کازینوهایی بود که هر از گاهی در فیلمها و سریالهای غربی دیده بودیم؛ آدم بدهای فیلم که آخر کار، زندگی شان را باخته و برای بیننده درس عبرتی فراموش نشدنی میساختند.
اما این روزها قماربازها و شرط بندها هم از تکنولوژی عقب نماندهاند و با فراگیر شدن فضای مجازی تخلفات هم رنگ و بوی مجازی به خود گرفته است. دیگر برای قمار کردن نیازی به حضور در زیرزمینها و برخی قهوه خانهها نیست و بازیهای قمار وارد فضای مجازی شده و افراد زیادی را نیز به خود جذب کرده است. اگر در گذشته افراد برای قمار کردن دور یک میز قرار میگرفتند و تاس و ورقهای واقعی را جابه جا میکردند حالا در هر ساعتی از شبانه روز و در هر مکانی میتوانند قمار بازی کنند و زندگی و پولشان را ببازند.
«میلیونر شوید»، «بازی کنید و پول واقعی بگیرید» جملاتی است که افراد به خصوص قشر جوانی که ساعتها در حال گشت و گذار در فضای مجازی است را به خود جلب میکند و حتی کسانی که این ورق بازی آنلاین را بلد نیستند هم با یک جست و جوی کوتاه در اینترنت میتوانند اطلاعات لازم برای ورود به این بازی را کسب کنند.
متاسفانه شیوع این بازیها به حدی رسیده که تبدیل به نوعی اعتیاد در میان جوانان شده است؛ آنهایی که میبازند برای برگرداندن مال از دست رفته خود پای بازی مجدد مینشینند و آنهایی هم که میبرند، طمع کرده و همچنان بازی را ادامه میدهند.
هنگامی که کاربر عضو سایتهای قمار میشود با دریافت رمز عبور و کد ویژه با سایر کاربران آنلاین، بازی را شروع میکند. البته هویت هیچ کدام از این افراد مشخص نیست. کاربران و اعضای این سایت برای ورود به بازیهای قمار با وارد کردن شماره کارت و رمز دوم اینترنتی خود مبلغی را تعیین میکنند و واریز و پرداخت پول بازیکنان، هنگام برد و باختشان به صورت خودکار در حسابهای بانکی انجام میشود.
در دو، سه مرحله اول این بازیها هیچ اتفاق خاصی نمیافتد اما به تدریج زمانی که کاربر مشتاق بازی و در حقیقت جذب کاراکترها و نوع بازی شد، فاز خطرناک بازی یعنی پیشنهاد جابهجایی مالی بین کاربران از طرف یکی از شرکتکنندگان آغاز میشود.
هر یک از کاربران مبلغی را به عنوان مشارکت پیشنهاد میکنند و قرار بر این میشود تا در صورت برنده شدن هر یک از کاربران، تمام مبلغ جمعآوری شده به حساب کاربر برنده واریز شود. این در حالی است که در برخی از مراحل بازی ، کاربرانی که در اصطلاح ماهرتر هستند و سابقه بیشتری در قمار آنلاین اینترنتی دارند، با ترفندهای گوناگون پولهای بیشتری به جیب میزنند.
کازینوهای آنلاین از اواسط دهه ۹۰ میلادی پرطرفدار شدند و پس از آن نیز رشد و گسترش یافتند. مسئولین این سایتها سعی میکنند با ایجاد تنوع در بازی و ارائه در سطوح مختلف و متناسب که در آن افراد به هر میزان که مایل باشند میتوانند شرط بندی کنند به دنبال جذب افراد بیشتری هستند و این سایتها همچون سرطان بدخیم در فضای مجازی گسترش یافتند.
در این نوع بازیها چون مسئولین سایت به راحتی به حسابهای اینترنتی اعضا دسترسی دارند در واقع شاهد کلاهبرداری گستردهای از حساب اعضا هستیم. به طوری که سردار کمال هادیانفر درباره آخرین طرح اجرا شده پلیس فتا در زمینه قماربازی از شناسایی شبکه گسترده قمار آنلاین که ۲۳ میلیارد تومان تراکنش مالی توسط پنج تن انجام شده بود، خبر داد.
به گفته سردار هادیان فر با جمع آوری اطلاعات، طی ۲۰ روز، سه هزار و ۳۲۳ سایت و کانال در زمینه قماربازی و شرط بندی در داخل و خارج از کشور شناسایی شد که در این راستا ۲۴۸ پرونده قضائی تشکیل شد و ۱۸۴ تن نیز در این رابطه دستگیر شدند.
شایان ذکر است در قمار فقط بحث باختن پول و کلاهبرداری مطرح نیست؛ بلکه قمار تمام زندگی فرد را تحت الشعاع قرار میدهد که در همین زمینه مصاحبهای با دکتر مجید ابهری رفتار شناس و آسیب شناس اجتماعی و دکتر محمد بهشتیان روانشناس و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی داشتهایم تا مشکلات و آسیبهای اجتماعی و روانی این نوع بازیهای آنلاین از منظر تخصصی و کارشناسی مورد بررسی قرار گیرد.
قمار باعث خروج ارز از جامعه میشود
دکتر مجید ابهری گفت: ورود هر فناوری در جامعه مستلزم بسترسازی فکری و فرهنگی در آن جامعه است، در غیر این صورت عوارض و آسیبهای ناشی از آن دامنگیر همه آحاد اجتماع خواهد شد. یکی از این فرایندها، فضای سایبری و محورهای موجود در آن است که قمار آنلاین اصلیترین کاربرد را در این زمینه دارد.
وی با بیان این که قمار آنلاین به شکلهای مختلف پوکر، رامی یا بازیهای دیگر است، اظهارکرد: قمار آنلاین از طریق سازمانهای صهیونیستی و مراکز قمارخانهای در جوامع مختلف گسترده شده و ضمن ایجاد اعتیاد فکری برای افراد جامعه به خصوص جوانان باعث خروج ارز به شکل مخفی از آن جامعه میشود.
این رفتار شناس و آسیب شناس اجتماعی در توضیح قمارآنلاین (برخط) افزود: این قمار به صورت زنده بین یک یا چند نفر شروع میشود که در یک سو لیدرها یا بازیکنهای حرفهای وجود دارند که تا به امروز کسی نتوانسته آنها را شکست دهد و پولی از آنها دریافت کند به همین منظور همواره یک اصل در این فرآیندها وجود دارد و آن باخت قطعی طرف مقابل است.
ابهری تاکید کرد: بسیار دیده شده است که فرد به بهانه سرگرمی و گذران وقت و یا به طمع برد و جبران باخت قبلی اش پا به این ورطه خطرناک میگذارد اما این فرآیند نه تنها باعث سرگرمی نیست بلکه نوعی اعتیاد محسوب میشود که آسیبهای جدی برای فرد و جامعه به دنبال دارد.
این رفتارشناس و آسیب شناس اجتماعی، قمار بازی و شکلهای مختلف آن در قالب شرط بندیهای گوناگون در فضای جامعه را نوعی ناهنجاری اجتماعی میداند که عامل آسیبهایی مانند بی اخلاقی، طلاق، خودکشی و نزاعهای دسته جمعی میشود.
وی با بیان این که فرایند قمار آنلاین شامل گروههای سنی خاصی نیست، افزود: قماربازانی که قبل از انقلاب در قمارخانهها و یا در خانههای خود بساط قمار پهن میکردند در حال حاضر با استفاده از تکنولوژی اقدام به بازی و قمار میکنند و جوانان و نوجوانان نیز به منظور برد یا براساس تبلیغات نادرست این شبکهها جذب آنها میشوند.
قمار نوعی اعتیاد است
دکتر محمد بهشتیان روانشناس و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی با بیان این که قمار در هر شرایطی جذاب است، گفت: وقتی فرد در کار تصادفی شرکت میکند این امکان وجود دارد که برنده شود و به موفقیت آنی برسد که این موضوع باعث ترغیب فرد به انجام آن کار میشود.
وی بیان کرد: تمام ساختارهای قمار طوری طراحی میشود که فرد در نهایت شکست میخورد و از نظر مالی متضرر میشود و اولین آسیب بحث مالی است و در ابتدا فکر میکنند توانایی مدیریت این موضوع را دارند اما شاهد هستیم افرادی که در ابتدای بازی با صد هزار تومان در این بازیها شرکت کرده بودند در ادامه با چند میلیون تومان به بازی ادامه میدهند.
این روانشناس با بیان این که قمار نوعی اعتیاد است، افزود: فرد بیشتر قمار میکند تا به رضایت قلبی برسد و در حقیقت دچار درگیری ذهنی میشود و تمام مدت به این فکر میکند که چه زمانی برود قمار کند و اعتیاد به این مقوله در شخص به وجود میآید.
وی با اشاره به این که قمار بر زندگی اجتماعی و خانوادگی فرد تاثیر میگذارد، افزود: با اعتیاد به قمار ارزشها برای فرد کم رنگ میشود به عنوان مثال در شرایط عادی اگر تهیه مایحتاج ضروری خانواده جزء اولویتهای فرد به شمار میرفته با اعتیاد به قمار این اولویت از بین میرود و فرد تمایل دارد درآمد خود را در قمار هزینه کند.
این دکتر روانشناس در خصوص آثار روانی قمار، اظهار کرد: قمار باعث ایجاد هیجان در شخص میشود و آدرنالین بدن افراد به دلیل اضطراب و تنش ناشی از ریسک برد و باخت که جزئی از قمار است افزایش مییابد و منجر به احساس خوب لحظهای در فرد میشود.
وی ادادمه داد: از آنجایی که فرد تجربه این هیجانات شدید را نداشته بنابراین نمیتواند آن را کنترل کند و چون این هیجانات به دفعات بالا و پایین میشود به مرور زمان فرسودگی روانی ایجاد میکند که منجر به افسردگی میشود.
این روانشناس تاکید کرد: علاوه بر افسردگی، کنترل تکانه در فرد کم و برانگیختگی بیشتر میشود و شخصی که تا قبل از این به راحتی برخی مسائل را مدیریت و مشکلات را رفع میکرد به دلیل این فرسودگی و خستگی ناشی از تحمل فشارهای روانی قمار، توانایی برخورد با این مسائل را ندارد با مشکل عدم کنترل مسائل و اضطراب مواجه میشود.
وی درباره علل گرایش به قمار، گفت: علاوه بر انگیزه مادی گرایش به قمار، افراد برای فرار از مشکلات خانه و خانواده به قمار رو میآورند و در حقیقت از لحاظ روانشناسی سعی میکنند پرت کردن حواس داشته باشند و حتی گاهی افراد برای فرار از بیماریهای روانی همچون افسردگی به این موضوع گرایش دارند که خود قمار باعث تشدید افسردگی فرد میشود.
این عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی با بیان این که آقایان بیشتر از خانمها قمار میکنند، گفت: ویژگی بازیهای قمار، داشتن روحیه رقابت طلبی و موفقیت طلبی است که این از ویژگیهای مردان است و خانمها چنین ویژگی را ندارند.
وی تاکید کرد: در بازی قمار، خانمها بیشتر در معرض آسیب هستند زیرا از لحاظ روانی نمیتوانند این هیجانات شدید را تحمل کنند.
این روانشناس درباره گرایش نوجوانان به قمار و آسیبهای آن نیز گفت: مشکل اصلی این است که نوجوانان منبع درآمدی ندارند و این خود عاملی برای انحراف بیشتر در نوجوانان است و امکان آسیب بیشتر است.
وی ادامه داد: از آنجایی که مدیریت هیجانی نوجوانان ضعیف تر از بقیه مقاطع سنی است بنابراین احتمال رفتارهای نابخردانه در آنها بیشتر بوده و احتمال آسیب افزایش مییابد.
قمار و شرط بندی اعتیاد آور است درست مانند اعتیاد به مواد مخدر و افیونی. اعتیاد به قمار و آسیبهای گوناگون ناشی از آن ممکن است دامن گیر هر فردی از قشرهای مختلف جامعه شود.
بازیهای شرط بندی و به بیان دیگر قمار در کشور ما جز موضوعات مجرمانه به حساب میآید؛ طبق قانون مجازات اسلامی مواد (۷۰۵ تا ۷۱۱) و ماده ۵۶۴ قانون مدنی، قمار و شرط بندی جرم بوده و دایرکنندگان و شرکتکنندگان در اینگونه مسابقات به استناد به مواد فوقالذکر مجرم محسوب میشوند.
وظیفه خانواده هاست که ماهیت قمار را برای فرزندان خود روشن کنند و به آنها یادآوری کنند که قماربازی چه از نظر شرعی و چه از نظر قانونی یک گناه و خلافِ بزرگ محسوب میشود از سوی دیگر نهادهای فرهنگی و متولیان فرهنگ در جامعه باید برای آگاه سازی جوانان و خانوادهها اقدام کنند و در کنار آگاه سازی، امکانات تفریحی سالم و ارزان قیمت را در اختیار آنها قرار دهند.
