فرهنگ مصادیق:شرب مسکرات در قرآن و سنت حرام است
مقدمه
پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ ابوحنیفه در یکی از فتواهای خود فتوا به «حِلّیت شرب نبیذ، اگر چه مسکر باشد» داده است، در این نوشتار به بررسی این فتوا میپردازیم. قبل از ورود به بحث لازم است "نبیذ" تعریف شود. "نبیذ" در کتب اهل سنت این طور تعریف شده است که: « شرابی که از انگور و یا خرما گرفته میشود، نبیذ میگویند».[۱]
در فقه شیعه "نبیذ" هم اینگونه تعریف شده است: «نَبِیذ» از مادّه «نَبْذ» عبارت از این بوده که مقداری خرما یا کشمش را در ظرفی که مقداری آب در آن بود میریختند و چند روزی میگذاشتند، و سپس مینوشیدند هرچند رسماً شراب نبود، ولی بر اثر گرمی هوا مواد قندی آن تبدیل به الکل خفیفی میشد.[۲]
همانطور که گفته شد، ابوحنیفه قائل است که: «شرب نبیذ اگر چه مسکر باشد حلال است».[۳] اکنون بررسی میکنیم که فتوای ابوحنیفه مخالف با قرآن و روایات است.
در قرآن میخوانیم که: «وَمِنْ ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا [۴] و از میوههای درختان نخل و انگور، مسکرات (ناپاک) و روزی خوب و پاکیزه میگیرید». در این آیه «سکر» یعنی مسکر و شرابی را که از انگور و خرما میگرفتند، درست در مقابل رزق حسن قرار داده است و آن را نوشیدنی ناپاک و آلوده شمرده است. روشن است که قرآن در این آیه هرگز اجازه شرابسازی از خرما و انگور نداده بلکه با توجه به اینکه "مسکرات" را در مقابل "رزق حسن" قرار داده اشاره کوتاهی به تحریم خمر و نامطلوب بودن آن نموده است.[۵]
در آیه دیگر درباره حرمت شرب خمر چنین میفرماید: «يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا [۶] در باره شراب و قمار از تو سؤال میکنند، بگو: در آنها گناه و زیان بزرگی است؛ و منافعی (از نظر مادی) برای مردم در بردارد؛ (ولی) گناه آنها از نفعشان بیشتر است.»
این آیه میفرماید: شرب خمر، گناهی بزرگ است. در معجم مقاییس اللغه نیز برای "خمر" یک ریشه ذکر کرده که دلالت بر پوشاندن و اختلاط و آمیزش در پنهانی میکند و از آنجا که شراب عقل انسان را میپوشاند به آن خمر گفته شده زیرا سبب مستی است و مستی پردهای بر روی عقل میافکند و نمیگذارد انسان خوب و بد را تشخیص دهد.[۷].با توجه به این آیه و تفسیری که گذشت حرمت شرب خمر معلوم میگردد.
در بخاری هم درباره حرمت شرب مسکرات میخوانیم که: «ابو برده از پدرش و او از ابوموسی اشعری روایت میکند که رسول الله او را به یمن فرستادند و در مورد نوشیدنیهای اهل یمن از وی پرسیدند، و او در پاسخ فرمود: بتع و مزر، از ابو برده پرسیده شد که "بتع" چیست؟ پاسخ داد: "بتع" نبیذ عسل و "مزر" نبیذ جو میباشد، سپس فرمود: هر مست کنندهای حرام است».[۸]
پانویس
- ↑ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر ج 5 ص 7، ناشر: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم، 1367
- ↑ آیت الله مکارم، لغات در تفسیر نمونه ص 578، ناشر: امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1387 ه. ش
- ↑ ابن حزم، المحلی جزء 11 ص 373، مصدر الکتاب: موقع یعسوب
- ↑ نحل /67
- ↑ مکارم، تفسیر نمونه، ج11، ص: 290، ناشر: دار الکتب الإسلامیة، مکان چاپ: ایران، تهران، سال چاپ: 1371 ه. ش، نوبت چاپ: 10
- ↑ بقره /219
- ↑ ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج2، ص: 216، ناشر: مکتب الاعلام الاسلامی، مکان چاپ: قم
- ↑ بخاری، صحیح البخاری ج 4 ص 1579، دار النشر: دار ابن کثیر، الیمامة - بیروت - 1407 - 1987، الطبعة : الثالثة، تحقیق: د. مصطفی دیب البغا







