فرهنگ مصادیق:سکوت در برابر گناه.
نویسنده:محسن قرا ئتی
سکوت در برابر گناه ،نشانهُ ضعف، ترس ،یاُس ونداشتن تعهد نسبت به جامعه ودین واصلاحات
سکوت در برابر کناه ،به گفتهُ پیامبر اکرم (ص)، نوعی بدعت است ،سکوت نتیجهای جز خسارت ندارد.
در سورهُ والعصر میخوانیم :(( کسانی که باایمان وعمل صالح باشند ولی ساکت باشند ودیگران را به حق وپشتکار سفارش نکنند ،در خسارت قرار گرفتهاند )).
امام صادق (ع) فرمود :((خداوند فرشتگانی را برای عذاب گروهی فرستاد . آنها آمدند ودیدند که مردم به دعا وگریه مشغولند . ازخدا وند دلیل عذاب پرسیدند . خطاب آمد :زیرا آنان اهل دعا وگریه هستند ، ولی نسبت به مفاسد جامعه بی تفاوتند.))
سکوت زمین را به فساد میکشاند .
در آیهُ ۲۵۱ سورهُ بقره میخوانیم : ((لَولا دَفعُ اللهِ النَاسَ بَعضَهُم بِبَعضٍ لَفَسَدَتِ الأرض ))
اگر گروهی از مردم جلو فتنه وفساد دیگران را نگیرند ، همهُ زمین به فساد کشیده میشود .
ساکت ملعون خداست.
حضرت علی (ع )در خطبهُ قاصعه فرمود :(( خداوند امت پیشین را لعنت نکرد مگر به دلیل رها کردن امر به معروف ونهی از منکر .)
ان الله لم یلعن القرون الماضیه بین ایدیکم الا لترکهم الامر بالمعروف والنهی عن المنکر (خطبه 193.)
در حدیث میخوانیم :(( اگر گناه مخفیانه انجام شود ، خطری برای همهُ مردم ندارد ؛ ولی اگر افراد خاصی گناه آشکار انجام دهند وسایر مردم قدرت تغییر دادن داشته باشند ولی ساکت بمانند، خداوند همهُ مردم را باهم مورد قهر وعذاب خود قرار میدهد .))
واین همان است که خداوند میفرماید :((از فتنههایی که آتش آن همه را میسوزاند ، بترسید ! ))
سورهُ انفال آیه/۲۵
امام صادق (ع) فرمود : (( کسی که نسبت به دین خود بی تفاوت باشد ، در حقیقت دین ندارد .))
(وسائل ۱۱،ص44) .
سکوت مقدمهُ تسلط اشرار است.
در روایات متعدد میخوانیم :((اگر شما مردم امر به معروف ونهی از منکر را ترک کنید ، اشرار بر شما مسلط خواهند شد ونالهُ شما دیگر اثری نخواهد داشت .))
(لا تترکوا الامر بالمعروف والنهی عن المنکر فیولی علیکم شرارکم ثم تدعون فلا یستجاب لکم (نهج البلاغه ،نامه 47).
جامعهُ ساکت، مرده است!
قرآن میفرماید :((وََلکُم فِی اَلقَصاصِ َحیوةٌ یااُولِی الَالباب ))
سورة بقره،آیه ۱۷۹
اگر در برابر قاتل ایستادید و او را به قصاص رسانید ، زندهاید ( واگر نه مردهاید ). البته ، زنده یامرده بودن فرد برای همه روشن است ؛ اما زنده یامرده بودن جامعه نیاز به درکی بالا وشعور اجتماعی دارد .
به همین دلیل در پایان آیه میفرماید :((یااولی الالباب )) ؛ یعنی اگر شما اهل فهم ودرایت بالا باشید ، این حقیقت را درک کنید.
جامعهای که هر کس هر غلطی انجام دهد ، احدی متعرض او نمیشود ،مردهای است.
درحدیث میخوانیم :کسی که در برابر خوبیها وبدیها بی تفاوت است ، مردهای است .
که در میان زندهها نفس میکشد .
من ترک انکار المنکر بقلبه ویده ولسانه فهو میت بین الاحیاء (تهذیب /181 )
انجام امر به معروف ونهی از منکر ،حتی اگر اثر نکرد .
بزرگان ،شرط وجوب امر به معروف را احتمال تأثیر فرمود اند . یعنی اگر اثر نکرد واجب نیست .ماضمن احترام به این اصل کلی ، به چند نکته دیگر نیز توجه میکنیم :
۱)ممکن است فعلا اثر نکند ؛ولی به خاطر اهمیت کار ،باید بعضی اشخاص تا مرز شهادت پیش بروند وحرف حق را بزنند.
امام حسین (ع) فرمود: من برای احیای امر به معروف ونهی از منکر به کربلا میروم . در آن وقت ،امام شهید شد ویزید ولشگرش؛ تحت تأثیر قرار نگرفتند ؛ ولی در فطرت عمومی مردم وتاریخ ،ناحق بودن بنی امیه وعصمت ومظلومیت اهل بیت پیامبر اکرم نقش بست .
در قرآن هم به جملاتی بر خورد میکنیم که نشان میدهند گاهی باید برای عدالت ومعروف شهید شد.
ویَقتُلُونَ النَّبیِّین ویَقتُلُونَ الأنبیاء ویَقتُلُونَ الّذینَ یأمُرونَ بِالقِسط به هر حال ،گرچه برای عموم مردم شرط وجوب ، تأثیر امر به معروف است؛ اما برای انبیاء واولیا وعلما گاهی فریاد زدن لازم است . وآنها باید تا مرز شهادت پیش بروند تاخط توسط طاغوتها واز طریق
بدعتها وانحرافات محو نشود.
۲)فضاسازی یک ارزش است . برای مثال ،اسلام به زائران خانۀ خدا که برای اولین بار به حج میروند ،فرمودهاست: در روز عید قربان ،سر خود را بتراشید .
سپس به کسانی که سرشان مو ندارد ، سفارش میکند :که تیغ را روی سر خود بکشید تا فرم قانونی آن مراعات شود .
۳)ممکن است امر ونهی در افراد اثر نکند ؛ولی با نهی از منکر لذت گناه را از کام گنهکار میگیریم ونمی گذاریم که او لا اقل باخیال راحت گناه کند .
۴)نهی از منکر نشانۀ آزادی است؛ واگر بخاطر تأ ثیر نکردن آن نهی ، همه ساکت شویم ،بادست خودمان جامعه را به محیط خفقان ،وحشت ومرگ آفرین تبدیل کردهایم . بنابر این ، برای حفظ ودفاع از آزادی باید فریاد زد ؛ گرچه در آن زمان کسی گوش ندهد .
۵)نهی از منکر وامر به معروف ؛ گامی به سوی خود سازی است؛ زیرا : تلقین به خود است ؛اعلام موجودیت است ؛ نشانۀ بیداری ، شناخت وتعهد است. آری گفتن ، حد اقل این آثار را در خود انسان دارد گر چه گنهکار در آن زمان عکس العملی از خود نشان ندهد .
باآنکه ممکن است سخن امروز من در شنونده اثر نکند؛ ولی پاداش اخروی من همچنان ثابت است .یکی از برکات ایمان به خدا ومعاد همین که هرگز انسان خود را بازنده نمیپندارد .
۷) اثر فوری لازم نیست ؛گاهی امر ونهی کردن شما اثر فوری ندارد ؛ ولی مطمئن باشید که در آینده اثر دارد ؛زیرا گاهی حالات انسان طوریاست که حال حق شنوی ندارد ولی تذکر شما در زمان دیگر کار خودش را روی فکر او خواهد کرد.
۸) تمرین جرأت؛ امر ونهی کردن ،حفظ روحیۀ جرأت است . اگر به دلیل آنکه اثر ندارد ، امر ونهی از منکر نکنید ،کم کم جرأت فریاد زدن وگفتن در شما کم میشود .
۹) تسکین وجدان ؛ فریاد بر سر گناهکار ، سبب آرامش وجدان ایمانی خود انسان میشود .
۱۰) راه قرآن وأنبیاء است . راستی که از أنبیاء بهتر نیستیم آن بزرگواران معصوم بارها با استدلال ومعجزه وبهترین اخلاق نهی از منکر میکردند ، ولی اکثر مردم گوش نمیدادند .
به قول قرآن کریم :( واِذا ذُکُروا لا یَذکُرون ) هرگاه تذکری به آنان داده میشد ،متذکر نمیشدند .
۱۱) عذر برای ما واتمام حجت بر گناه کار ؛ امر به معروف ونهی از منکر اتمام حجت بر گناه کار است تا نگوید : کسی به من تذکر نداد . وعذری است برای مؤمن تا به او گفته نشود : چرا فریاد نزدی .
بر گرفته : از کتاب آیههای زندگی
