فرهنگ مصادیق:سجده واجب قرآن-انهار

سجده واجب قرآن-انهار

(مسأله۱۰۹۳) در هر یک از چهار سوره «والنجم، اقرء، الم تنزیل و حم سجده» یک آیه سجده است که اگر انسان بخواند یا گوش به آن دهد، بعد از تمام شدن آن آیه، باید فورا سجده کند و اگر فراموش کرد هر وقت یادش امد باید سجده نماید.
این مسأله و توضیح در رساله آیت الله سبحانی نیست.
وحید: مگر در حال نماز باشد، که در این صورت باید به دستوری که در مسائل [۹۸۳ و ۹۸۴ و ۹۸۵] گذشت عمل کند؛ و اما اگر بدون اختیار آیه سجده را بشنود احتیاط مستحب این است که سجده کند.
مکارم: و اگر گوش ندهد بلکه آیه سجده به گوشش بخورد بنابراحتیاط واجب باید سجده کند.
گلپایگانی، صافی: مسأله- در هر یک از چهار سوره الم تنزیل «۳۲» و حم سجده «۴۱» و النجم «۵۳» و أقرا«۹۶» یک آیه سجده است که اگر انسان بخواند یا استماع کند بعد از تمام شدن آیه باید فوراً سجده کند و اگر فراموش کرد هر وقت یادش آمد باید سجده نماید؛ و فرق نیست در استماع بین این که از خود گوینده بشنود یا به وسیله بلندگو و رادیو بشنود؛ و همچنین است حکم در سماع بنابراحتیاط.
فاضل: مسأله- در چهار سوره از قرْآن مجید آیه سجده است:«سوره‌های والنجم (۵۳) اقرا (۹۶) الم تنزیل (۳۲) و حم سجده (۴۱) و هر گاه انسان آیه سجده را بخواند یا گوش کند باید فورا به سجده رود و اگر فراموش کرد هر زمان یادش آید سجده واجب است و اگر گوش ندهد بلکه آیه سجده به گوشش بخورد بنابراحتیاط واجب باید سجده کند.
زنجانی: مسأله- آیه‌های ۱۵ سوره سجده، و ۳۷ سوره فصلت و ۶۲ سوره نجم و ۱۹ سوره علق آیات سجده واجب است که اگر انسان بخواند یا گوش دهد بعد از تمام شدن آن آیه، باید فورا سجده کند هر چند هنگام خواندن یا گوش دادن، به قرآن بودن آن توجه نداشته باشد و اگر فراموش کرد هر وقت یادش آمد باید سجده کند و و کسی که گوش نمی‌دهد ولی آیه را می‌شنود بنابراحتیاط مستحب سجده کند.
(مسأله ۱۰۹۴) اگر انسان موقعی که آیه سجده را می‌خواند از دیگری بشنود۲ چنانچه گوش داده دو سجده نماید و اگر به گوشش خورده یک سجده کافی است.
خوئی، تبریزی، سیستانی، زنجانی، وحید: مسأله- اگر انسان موقعی که آیه سجده را گوش می‌دهد خودش نیز بخواند ( خوئی، تبریزی، زنجانی: بنابراحتیاط واجب) باید دو سجده نماید.
(مسأله ۱۰۹۵) در غیر نماز اگر در حال سجده آیه سجده را بخواند یا به آن گوش بدهد باید سر از سجده بردارد و دوباره سجده کند.
(مسأله ۱۰۹۶) اگر آیه سجده را از کسی که قصد خواندن قرآن ندارد بشنود یا از مثل گرامافون آیه سجده را بشنود لازم نیست سجده نماید، ولی اگر از آلتی که صدای خود انسان را می‌رساند بشنود واجب است سجده کند.
گلپایگانی، صافی: مسأله- اگر انسان از بچه غیرممیز -که خوب و بد را نمی‌فهمد- یا از کسی که قصد خواندن قرآن ندارد آیه سجده را بشنود احتیاط واجب آن است که سجده کند؛ و همچنین است اگر از مثل نوار آیه سجده را بشنود.
خوئی، تبریزی: مسأله- اگر انسان از گرامافون (خوئی: یا ضبط صوت) یا از بچه غیر ممیز -که خوب و بد را نمی‌فهمد- یا از کسی که قصد خواندن قرآن ندارد آیه سجده را بشنود یا گوش دهد سجده واجب نیست؛ و همچنین است رادیو اگر به طور نوار و ضبط صوت باشد، ولی اگر شخصی در ایستگاه رادیو آیه سجده را به قصد این که از قرآن است بخواند و انسان به وسیله رادیو گوش دهد، سجده واجب است.
زنجانی: مسأله- اگرشخصی در ایستگاه رادیو یا تلویزیون آیه سجده را بخواند، و به طور مستقیم پخش شود، بر کسی که به آن گوش می‌دهد سجده واجب است، بلکه اگربه طور مستقیم هم نباشد بنابراحتیاط واجب سجده واجب است و همچنین است اگر آیه سجده بوسیله ضبط صوت و مانند آن، پخش شود یا بچه غیر ممیز -که خوب و بد را نمی‌فهمد- آن را بخواند.
فاضل: مسأله- اگر آیه سجده را از صدا و سیما یا ضبط صوت یا رایانه بشنود، لازم نیست سجده کند؛ بلی اگر به صورت مستقیم از صدا و سیما پخش شود؛ مثل اینکه از بلندگو بشنود باید سجده کند.
سیستانی: مسأله- اگر انسان از شخص خواب یا دیوانه یا از بچه‌ای که قران را تشخیص نمی‌دهد آیه سجده را بشنود یا گوش دهد سجده واجب است ولی اگر از گرامافون یا ضبط صوت بشنود، سجده واجب نیست و همچنین است رادیو اگر به طور نوار ضبط صوت باشد ولی اگر شخصی در ایستگاه رادیو آیه سجده را بخواند و انسان به وسیله رادیو گوش دهد سجده واجب است.
مکارم: مسأله- هر گاه آیه سجده را از مثل نوار یا رادیو گوش کند احتیاط واجب ان است که سجده کند.
سبحانی: مسأله- اگر آیه سجده را از نوار و یا رادیو بشنود لازم است سجده نماید.
وحید: مسأله- اگر انسان از بچه غیر ممیز -که خوب و بد را نمی‌فهمد- یا از کسی که قصد خواندن قرآن ندارد یا مثلا از گرامافون یا نوار ضبط صوت آیه سجده را استماع کند سجده واجب نیست ولی اگر شخصی در ایستگاه رادیو آیه سجده را به قصد اینکه از قرآن است بخواند و انسان به وسیله رادیو گوش دهد سجده واجب است.
مسأله اختصاصی
بهجت: مسأله۹۰۲- در وجوب سجده برای کسی که آیه سجده را می‌شنود فرق نمی‌کند که قرائت کننده مکلف باشد یا نباشد، و آن که قرائت کننده خودش هم سجده کند یا نکند، و آن که صحیح قرائت کند یا غلط، اما به صورتی که معلوم و مشخص باشد که آیه سجده را تلاوت کرده؛ و همینطور فرق نمی‌کند که به صورت حرام، مثل غنا بخواند یا نه، و آن که شنیدن به صورت حرام باشد مثل التذاذ از صدای اجنبیّه یا نه، و باز هم فرق نمی‌کند که وقت گوش دادن، بداند که به آیه سجده گوش می‌دهد یا بعد از گوش دادن بفهمد ایه سجده بوده است. و اما اگر قرائت کننده طفل غیرممیز باشد و یا از شخص خواب بشنود سجده واجب نمی‌شود؛ و همچنین است اگر شنونده کلمات و حروف را تشخیص ندهد و فقط همهمه‌ای را بشنود.
(مسأله ۱۰۹۷) در سجده واجب قرآن نمی‌شود بر چیزهای خوراکی و پوشاکی سجده کرد ولی سایر شرایط سجده که در نماز است لازم نیست مراعات کنند.
گلپایگانی، اراکی، صافی: مسأله- در سجده واجب قرآن باید جای انسان غصبی نباشد (اراکی: و جای پیشانی او از جای زانوها و سر انگشتانش بیش از چهار انگشت بسته بلندتر نباشد) ولی لازم نیست با وضو یا غسل و رو به قبله باشد و عورت خود را بپوشاند و بدن و جای پیشانی او پاک باشد؛ و نیز چیزهایی که در لباس نمازگزار شرط می‌شود در لباس او شرط نیست اما اگر لباس او غصبی است چنانچه سجده کردن تصرف در آن لباس باشد سجده باطل است.
خوئی، تبریزی، سیستانی، وحید: مسأله- در سجده واجب قرآن باید جای انسان غصبی نباشد و بنابراحتیاط واجب . جای پیشانی او از جای سر انگشتانش بیش از چهار انگشت بسته بلندتر نباشد. ولی لازم نیست با وضو یا غسل و رو به قبله باشد و عورت خود را بپوشاند و بدن[ جای] پیشانی او پاک باشد و نیز چیزهایی که در لباس نمازگزار شرط می‌باشد در لباس او شرط نیست.
سیستانی: بنابراحتیاط واجب...
عبارت «بنابراحتیاط واجب» در رساله آیت الله تبریزی نیامده است.
سیستانی: بنابراحتیاط مستحب جای پیشانی او از جای زانوها و سر انگشتانش بیش از چهار انشگت بسته بلندتر و یا پست تر نباشد...
فاضل: مسأله- بنابراحتیاط واجب در سجده واجب قرآن، نمی‌شود بر چیزهای خوراکی و پوشاکی سجده کرد ولی سایر شرایطی که در سجده نماز لازم است در این سجده واجب نیست.
زنجانی: مسأله- در سجده واجب قرآن بنابراحتیاط ، جای انسان غصبی نباشد و بنابراحتیاط واجب جای پیشانی از جای پای او بیش از چهار انگشت بسته بلندتر یا پست تر نباشد؛ لکن با وضو یا غسل بودن، و رو به قبله بودن و پوشاندن بدن، و پاک بودن جای پیشانی و رعایت شرائط لباس نمازگزار در سجده واجب لازم نیست، امّا اگر لباس او غصبی است چنانچه سجده کردن تصرف در آن لباس باشد حرام و، بنابراحتیاط سجده باطل است.
بهجت: مسأله- در سجده واجب قرآن باید نیّت سجده کردن را داشته باشد و مکان هم مباح باشد و طوری باشد که اگر مردم دیدند، بگویند سجده کرد، ولی سایر شرایطی که در سجده نماز معتبر است لازم نیست مانند پوشانیدن عورت و پاک بودن مهر یا چیزی که بر آن سجده می‌کنند و بلندتر نبودن محل سجده از محلّ پا و گذاشتن دستها و زانوها و نوک انگشتان بزرگ پا بر زمین و مانند اینها اگر چه رعایت این امور مورد احتیاط است.
مظاهری: مسأله- در سجده واجب قرآن می‌شود بر چیزهای خوراکی و پوشاکی سجده کرد ، و نیز سایر شرایط سجده را که در نماز است لازم نیست مراعات نماید بلکه فقط باید پیشانی روی زمین قرار گیرد.
(مسأله ۱۰۹۸) در سجده واجب قرآن باید طوری عمل کند که بگویند سجده کرد.
این مسأله در رساله آیت الله مکارم نیست.
وحید: مسأله- در سجده واجب قرآن باید پیشانی را بر چیزی که سجده بر آن صحیح است گذاشته و بنابراحتیاط واجب، جاهای دیگر بدن را که در سجده نماز ذکر شد بر زمین بگذارد.
مسائل اختصاصی
مکارم: مسأله ۹۸۵- در سجده قرآن رو به قبله بودن شرط نیست و به هر سوی می‌تواند سجده کند ولی بهتر روبه قبله بودن است.
فاضل: مسأله ۱۱۱۴- سجده واجب قرآن، تکبیره الاحرام ، تشهّد و سلام ندارد و احتیاط واجب آن است که پس از سر برداشتن از سجده تکبیر بگوید.
(مسأله ۱۰۹۹) هر گاه در سجده واجب قرآن پیشانی را به قصد سجده به زمین بگذارد اگر چه ذکر نگوید کافی است و گفتن ذکر مستحب است و بهتر است بگوید: «لا اله الا الله حقا حقا، لا اله الا الله ایمانا و تصدیقا، لا اله الا الله عبودیه و رقّا، سجدت لک یا رب تعبداً و رقا لا مستنکفا و لا مستکبرا بل انا عبد ذلیل ضعیف خائف مستجیر.»

پانویس

منبع: سایت پرتال انهار - تاریخ برداشت: 94/12/09

بازگشت به سجده واجب قرآن