فرهنگ مصادیق:روش صحیح خواندن نماز
محتویات
مقدمه
نماز برای پرستش خدا و راز و نیاز با اوست که در آن جنبههای ارزنده و آمرزنده خاصی در نظر گرفته شده و به همین جهت شکل مخصوصی به خود گرفته است. نماز سرود توحید و یکتاپرستی و سرود فضیلت و پاکی است که باید فکر و روح ما را در برابر عوامل شرک زا و آلوده کنندهای که در زندگی روزمره با آنها سر و کار داریم پاک و یکتاپرست نگهدارد.
نماز در طول روز دارای ۱۷ رکعت است. ۲ رکعت نماز صبح، ۴ رکعت نماز ظهر، ۴ رکعت نماز عصر، ۳ رکعت نماز مغرب و ۴ رکعت نماز عشاء.
نماز صبح بعد از اذان صبح خوانده میشود، نماز ظهر و عصر پشت سرهم بعد از اذان ظهر خوانده میشود و نماز مغرب و عشاء نیز بعد از اذان مغرب پشت سرهم خوانده میشوند.
نماز در طول روز ۱۵ دقیقه بیشتر طول نمیکشد، نماز تنها راه رسیدن به سعادت و نجات است و راه ارتباط خویش را با حضرت دوست به طور صمیمی و خالصانه ایجاد مینماید.
در ادامه این بخش پورتال آسمونی نماز را به سادگی و مرحله به مرحله یاد میگیریم:
اقامه
برای خواندن نماز پس از اینکه اذان را گفتند، وضو میگیرم و برای نماز آماده میشویم، و رو به قبله میایستیم، ابتدا میبایست اقامه بگوییم، متن اقامه:
الله اکبر (۲ بار)
اشهد ان لا اله الا الله (۲ بار)
اشهد ان محمداً رسول الله (۲ بار)
اشهد ان علیاً ولی الله (۲ بار)
حی علی الصلاه (۲ بار)
حی علی الفلاح (۲ بار)
حی علی خیر العمل (۲ بار)
قد قامت الصلاه (۲ بار)
الله اکبر (۲ بار)
لا اله الا الله
با هر اقامه، میتوان یک نماز صبح و یک نماز ظهر به همراه عصر و یک نماز مغرب به همراه عشا (در صورتی که بین نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء فاصلهای نباشد) خواند، ولی اگر فاصله ایجاد شود نمازگزار میتواند برای هر کدام از نمازهای واجب، یک اقامۀ جداگانه بگوید. امّا در هر صورت، هر نماز واجبی میتواند یک اقامۀ جداگانه داشته باشد.
تکبیره الاحرام
پس از گفتن اقامه باید تکبیره الاحرام را بگوییم.
“نماز” با گفتن “الله اکبر” آغاز میشود، گفتن “الله اکبر” در آغاز نماز به معنای جدایی از غیر خدا و پیوستن به اوست.اعلام بزرگی پروردگار و دوری جستن از تمام قدرتهای دروغین است.
با این تکبیر به حریم نماز وارد میشویم و برخی کارها بر ما حرام میشود. هنگامی که نماز را شروع میکنیم باید متوجه باشیم که چه نمازی را میخوانیم؛ مثلا نماز ظهر است یا عصر و آن را تنها برای اطاعت فرمان خداوند بجا آوریم که این همان “نیت” است و از اجزای اصلی نماز به شمار میآید.
هنگام گفتن “الله اکبر” مستحب است، دستها را تا مقابل گوشها بالا ببریم. پس از گفتن “الله اکبر” سوره حمد را میخوانیم:
بسم الله الرحمن الرحیم
(الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ الرَّحْمـنِ الرَّحِیمِ مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِیمَ صِرَاطَ الَّذِینَ أَنعَمتَ عَلَیهِمْ غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَلاَ الضَّالِّینَ)
پس از سوره حمد، یک سوره دیگر از قرآن را میخوانیم به عنوان نمونه، میتوان سوره توحید را خواند: سوره توحید
بسم الله الرحمن الرحیم
(قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُوًا أَحَدٌ )
پسرها و مردها باید در نماز صبح، نماز مغرب و نماز عشا، حمد و سوره را (در رکعت اول و دوم) بلند بخوانند ولی دخترها و بانوان، اگر نامحرم صدای آنان را نشنوند میتوانند بلند بخوانند و در نماز ظهر و نمازعصر همه باید حمد وسوره را آهسته بخوانند.
انسان باید نماز را یاد بگیرد که غلط نخواند و کسی که اصلا نمیتواند صحیح آن را یاد بگیرد، باید هر طور که میتواند بخواند و بهتر آن است که نماز را به جماعت بجا آورد.
رکوع نماز
رکوع نماز-پس از تمام شدن حمد وسوره سر به رکوع خم میکنیم و دستها را به زانوها میگذاریم و میگوییم:
“سبحان ربی العظیم وبحمده”
و یا میگوییم: “سبحان الله، سبحان الله، سبحان الله”
سجده نماز
سپس سر از رکوع برداشته (میایستیم) و آنگاه به سجده میرویم و هفت عضو بدن؛ یعنی پیشانی، کف دو دست، سر زانوها و نوک انگشتان بزرگ پا را بر زمین گذاشته و میگوییم:
“سبحان ربی الاعلی وبحمده”
یا “سبحان الله” را سه مرتبه تکرار میکنیم.
در سجده نماز، باید پیشانی را روی خاک یا سنگ یا چیزهای دیگری از زمین بگذاریم.هنگام نماز خواندن سجده بر چیزهایی که از زمین میروید و برای خوراک و پوشاک انسان مصرف نمیشود نیز صحیح است.مهر نماز که بیشتر در بین ما معمول است، در حقیقت قطعه خاک پاکیزهای است که نمازگزار همراه خود دارد تا برای سجده، پیشانی را روی آن بگذارد.
سجده دوم نماز
پس از سجده اول، مینشینیم و بار دیگر به سجده رفته و سجده دوم را مانند سجده اول بجا میآوریم. با تمام شدن سجده دوم، یک رکعت نماز به پایان میرسد؛ یعنی تا بدینجا، رکعت اول نماز را خواندهایم، بنابراین بطور خلاصه، رکعت اول نماز عبارت است از:
۱- تکبیره الاحرام (گفتن “الله اکبر” در آغاز نماز).
۲- قرائت (خواندن حمد و سوره).
۳- رکوع و ذکر آن.
۴- دو سجده و ذکر آنها.
رکعت دوم نماز
پس از تمام شدن رکعت اول نماز، بدون آن که صورت نماز به هم بخورد و یا فاصلهای ایجاد شود، از جا برخاسته، بار دیگر میایستیم و حمد و سوره را به همان ترتیبی که در رکعت اول نماز گفته شد، میخوانیم.
قنوت نماز
در رکعت دوم نمازهای روزانه، بعد از تمام شدن حمد و سوره و قبل از رکوع، مستحب است، دستها را روبروی صورت گرفته ودعایی بخوانیم؛ این عمل را “قنوت” گویند.در قنوت نمازمی توان این دعا را خواند:
“ربنا آتنا فی الدنیا حسنه وفی الاخره حسن وقنا عذاب النار”
پیامبر خدا (ص) فرمود: “کسی که قنوت نمازش طولانی تر باشد، حسابرسی او در روز قیامت راحت تر است”.
پس از قنوت، رکوع وسجدهها را مانند رکعت اول بجا میآوریم.
تشهد نماز
در رکعت دوم هر نماز، پس از تمام شدن سجده دوم باید در حالی که رو به قبله نشستهایم “تشهد” نماز را بخوانیم؛
یعنی بگوییم:
“اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمدا عبده ورسوله اللهم صل علی محمد وال محمد”
سلام نماز
تا اینجا رکعت دوم نماز هم تمام میشود و اگر نماز دو رکعتی باشد؛ مانند نماز صبح، بعد از تشهد، با گفتن سلام، نماز را تمام میکنیم؛ یعنی میگوییم:
السلام علیک ایها النبی ورحمه الله وبرکاته
السلام علینا وعلی عباد الله الصالحین
السلام علیکم ورحمه الله وبرکاته
اکنون نماز صبح را فرا گرفتیم و چنانچه نمازی که میخوانیم سه رکعتی یا چهار رکعتی باشد، باید در رکعت دوم نماز، بعد از خواندن تشهد، بدون آن که سلام نماز را بگوییم، بایستیم و رکعت سوم نماز را بخوانیم.
رکعت سوم نماز
رکعت سوم نماز هم مانند رکعت دوم است، با این تفاوت که در رکعت دوم نماز باید با حمد و سوره بخوانیم، ولی در رکعت سوم، سوره و قنوت ندارد و فقط “حمد” را میخوانیم و یا به جای حمد، سه مرتبه میگوییم:
“سُبحانَ اللهِ والحَمدُ للهِ وَلا اِلهَ الاّ اللهُ واللهُ اکبرُ”
پس اگز نماز مغرب میخوانیم، باید بعد از سجده دوم (در رکعت سوم) تشهد بخوانیم وبا سلام، نماز را پایان دهیم.
رکعت چهارم نماز
اگر نمازی که میخوانیم چهار رکعتی باشد؛ یعنی: نماز ظهر یا نمازعصر یا نماز عشا؛ پس از سجدهها (در رکعت سوم) بدون آن که تشهد یا سلام را بخوانیم، میایستیم و رکعت چهارم را مانند رکعت سوم انجام میدهیم و در پایان نماز؛ یعنی پس از سجده دوم مینشینیم و تشهد و سلام را میخوانیم و نماز را تمام میکنیم.
خلاصه نماز
اکنون که چگونگی نمازهای روزانه بیان شد، یاد آوری این نکته لازم است که؛ آنچه در نماز خوانده میشود و یاد گرفتن آنها لازم است، تنها بیست جمله میباشد، پس یادگیری نماز را دشوار ندانیم، و این دستور زندگی ساز اسلام را کوچک نشماریم بلکه با چند ساعت صرف و چند مرتبه تکرار این جملات، به آسانی میتوان نماز را فراگرفت. برای توجه بیشتر، با حذف جملههای تکراری، بیست جمله واجب نماز را یاد آور میشویم:
۱-“اللهُ اَکبَر”
۲-بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِیمِ
۳-الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ
۴-الرَّحْمـنِ الرَّحِیمِ
۵-مَـالِکِ یَوْمِ الدِّینِ
۶-إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ
۷- اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِیمَ
۸-صِرَاطَ الَّذِینَ أَنعَمتَ عَلَیهِمْ
۹-غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَلاَ الضَّالِّینَ
۱۰- قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
۱۱- اللَّهُ الصَّمَدُ
۱۲- لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ
۱۳- وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُوًا أَحَدٌ
۱۴- سُبحانَ ربٌی العظیمِ وَبحمدهِ
۱۵- سُبحانَ ربٌی الاعلی وَبحمدهِ
۱۶- اشهَدُ اَن لا اِلهَ الا اللهُ وَحدهُ لا شریکَ لَهُ
۱۷- واشهدُ انٌ محمداً عبدُهُ ورَسُولُهُ
۱۸- اللهُمٌ صَلٌ علی محمٌَدٍ والِ مُحمٌد
۱۹- سُبحانَ اللهِ والحَمدُ للهِ وَلا اِلهَ الاّ اللهُ واللهُ اکبرُ
۲۰- السٌلامُ عَلیکُم ورحمه اللهِ وبرکاتُهُ
ترجمه نماز
“اللهُ اَکبَر”: “خداوند از هر کس و هر چند بزرگتر است”.
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِیمِ: “بنام خداوند بخشنده مهربان”.
الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ: “ستایش، مخصوص پرودگار جهانیان است”.
الرَّحْمـنِ الرَّحِیمِ: “خدای بخشنده و مهربان”.
مَـالِکِ یَوْمِ الدِّینِ: “صاحب روز پاداش (قیامت)”.
إیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ: “تنها تو را میپرستیم و تنها از تو کمک میخواهیم”.
اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِیمَ: “ما را به راه راست هدایت فرما”.
صِرَاطَ الَّذِینَ أَنعَمتَ عَلَیهِمْ : “راه آنان که به آنها نعمت دادی”.
غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ: “نه راه کسانی که بر آنها خشم شده است”.
وَلاَ الضَّالِّینَ: “و نه راه گمراهان”.
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ : “بگو اوست خدای یکتا”.
اللَّهُ الصَّمَدُ : “خدای بی نیاز”.
لمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ: “خدایی که نه فرزند کسی است و نه فرزندی دارد”.
وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُوًا أَحَدٌ: “وهیچ کسی، همتای او نیست”.
سُبحانَ ربٌی العظیمِ وَبحمدهِ: “پروردگار بزرگ من پیراسته و منزه است و او را ستایش میکنم”.
سُبحانَ ربٌی الاعلی وَبحمدهِ: “پروردگار من از همه کس بالاتر و منزه است و او را میستایم”
اشهَدُ اَن لا اِلهَ الا اللهُ وَحدهُ لا شریکَ لَهُ: “گواهی میدهم که جز آفریدگار، خدایی نیست و یکتا و بی همتاست و شریک ندارد”.
واشهدُ انٌ محمداً عبدُهُ ورَسُولُهُ: “وگواهی میدهم که محمد (ص) بنده و فرستاده خداوند است”.
اللهُمٌ صَلٌ علی محمٌَدٍ والِ مُحمٌد: “خداوندا! بر محمد و خاندان او درود فرست”.
سُبحانَ اللهِ والحَمدُ للهِ وَلا اِلهَ الاّ اللهُ واللهُ اکبرُ: “خداوند از هر عیبی پاک و منزه است و حمد و سپاس مخصوص خداوند است و جز او پروردگاری نیست و خدا بزرگتر و برتر از هر چیز است”.
السلام علیک ایها النبی ورحمه الله وبرکاته: “سلام و رحمت و برکات پروردگار بر تو باد ای پیامبر”.
السلام علینا وعلی عباد الله الصالحین: “سلام بر ما (نمازگزاران) و بر بندگان نیکوکار خداوند”.
السٌلامُ عَلیکُم ورحمه اللهِ وبرکاتُهُ: “سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما (مؤمنین) باد”.
ربنا اتنا فی الدنیا حسنه وفی الاخره حسنه وقنا عذاب النار: “پروردگارا!: هم دنیا و هم در آخرت، به ما نیکی عنایت فرما و ما را از عذاب آتش جهنم نگه دار”.
احکام نماز
۱- اگر نمازگزار پیش از آنکه به مقدار رکوع خم شود و بدنش آرام گیرد عمداً ذکر رکوع را بگوید، نمازش باطل است.
۲- اگر پیش از تمام شدن ذکر واجب، عمداً سر از رکوع بردارد نمازش باطل است.
۳- واجب است نمازگزار بعد از رکوع بطور کامل بایستد و سپس به سجده برود و چنانچه عمداً بطور کامل نایستد نمازش باطل است.
۴- اگر کسی پیش از آنکه پیشانی اش به زمین برسد و آرام گیرد، عمداً ذکر سجده را بگوید، نمازش باطل است و چنانچه از روی فراموشی باشد باید دو باره در حال آرام بودن، ذکر را بگوید.
۵- نمازگزار باید بعد از تمام شدن ذکر سجده اول بنشیند تا بدن آرام گیرد و دو باره به سجده رود.
۶- اگر نمازگزار پیش از تمام شدن ذکر، عمداً سر از سجده بردارد نمازش باطل است.
۷- بهتر است در نماز بر خاک قبر امام حسین (ع) سجده کنیم که یادآور جهاد و شهادت برترین انسانها، در راه مکتب اسلام است و این عمل، هر روز به ما درس ایثار وفداکاری میدهد.
۸- سجده برای غیر خدا حرام است؛ چرا که سجده حالت بندگی انسان است و عبادت و بندگی تنها در پیشگاه پروردگار و به دستور او صحیح است.
برخی از مستحبات نماز
۱- پس از تمام شدن قرائت و قبل از رکوع، مستحب است “الله اکبر” بگوییم.
۲- بعد از برخاستن از رکوع، مستحب است “الله اکبر” بگوییم و بهتر است این جمله را هم بگوییم: “سمع الله لمن حمده”.
۳- قبل از سجدهها و بعد از آنها، مستحب است “الله اکبر” بگوییم.
۴- بین دو سجده مستحب است بگوییم:
“استغفر الله ربی واتوب الیه”
۵- در پایان هر رکعت و هنگام برخاستن برای رکعت بعد، مستحب است بگوییم: “بحول الله وقوته اقوم واقعد”.
از آغاز تا پایان نماز باید از این کارها که نماز را باطل میکند بپرهیزیم:
۱- خوردن و آشامیدن.
۲- روی از قبله برگرداندن.
۳- سخن گفتن.
۴- خندیدن.
۵- گریستن.
۶- بهم زدن صورت نماز. مثل راه رفتن.
۷- کم یا زیاد کردن اجزای اصلی نماز؛ مانند رکوع.
