فرهنگ مصادیق:راههای پانزده گانه ی تهذیب نفس
نویسنده : مسعود اسدی
محتویات
اهمیت تهذیب نفس و تزکیه
مرحوم نراقی بعد از نوشتن کتاب جامع السعادات و هدیه دادن آن به علماء نجف خود نیز به نجف رفت همه علما نزد او آمدند ولی علامه بحر العلوم نیامد او خود نزد علامه بحر العلوم رفت ولی علامه اعتنایی نکرد تا سه مرتبه این کار تکرار شد و حرف و حدیث علیه مرحوم نراقی بر سر زبان ها افتاد بار سوم علامه خیلی احترام کرد وقتی علت را پرسیدند فرمود: این برخورد برای امتحان تو بود که آیا جامع السعادات را فقط نوشته ای یا در خودت نیز تأثیر داشته و عمل می کرده ای.
راه های تهذیب نفس
۱- امید .
۲- همت و غیرت.
۳- صبر و استقامت.
۴- توفیق الهی
وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا
جَاهَدُوا هم جهاد اکبر و هم جهاد اصغر را شامل می شود.. اگر کسی اقدام به جهاد کند ما راه ها رابه او نشان می دهیم.
أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ اگر می خواهید از فقر در آیید به خدا توجه کنید.
سوره نور - آیه ۲۰ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ
تا که از جانب معشوق نباشد کششی کوشش عاشق بی چاره به جایی نرسد.
تا بوی گل به جایی نرسد بلبل راه گلستان را پیدا نمی کند.
عوامل تحریک کننده زلیخا : ۱- مواجهه دائمی با یوسف .۲- زیبایی یوسف .۳- عبد بودن یوسف.
۴- مکان خلوت . ۵ آیینه کاری اتاق و ورود برهنهٔ زلیخا به اتاق تا یوسف به هر کجا روی بگرداند بدن زلیخا را ببیند. ۶- عدم شک کردن دیگران. ۷- تقاضا و تهدید زلیخا.
قرآن می فرماید: وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ- با این حال حضرت یوسف بعداً تقاضای زندان کرد.
نسبت خالق به مخلوق مساوی است و ارزش گذاری بر اساس تقواست .
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ .
خواستن
این تعبیرات را در کنار هم ببینید. أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ(وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَى مِنْكُمْ ) (لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ) پیامبر چه می کرد که توفیق می یافت.
يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا.
در معنای ترتیل امام صادق فرمود:یعنی هر وقت به آیه ای در مورد بهشت می رسی از خدا بهشت بخواه و هر وقت به دوزخ می رسی دوری از آن را از خدا بخواه.
ذکر و صبر و تهجد و شب زنده داری
إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئًا (پا بر جایی) وَأَقْوَمُ قِيلًا.
إِنَّ لَكَ فِي النَّهَارِ سَبْحًا طَوِيلًا وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا به سوی ما بیا.
رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا .
وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا .
خوف و خشیت و عدم اعتماد به نفس
ام سلمه می گوید دیدم نیمه شب پیامبر سر به سجده گذاشته و با ناله می فرماید: الهی لاتکلنی الی نفسی طرفه عین ابدا - علت گریه را پرسیدم فرمود ترس از اینکه مبادا آنی غفلت کرده مانند یونس ترک اولی کنم.
شاگرد پیامبر(ص) علی (ع) است که هر شب از خوف خدا مدهوش است.
زهرا (س) دختر پیامبر است که حتی با پهلوی بشکسته تا لحظات آخر عمر شب زنده داریش ترک نمی شود. زینب هم در سخت ترین شرایط نماز شب می خواند.
اصرار - تکرار - لجاجت
وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا من جد وجد
هر کس دری بکوبد و در کوبیدن در لجاجت کند در را باز می کنند.
انقطاع الی الله
استغاثه با انقطاع : نادر شاه به نابینایی که به علی (ع) متوسل شده بود گفت: اگر شفای خود را نگیری گردنت را می زنم. آن شخص حالت استغاثه و انقطاع به او دست داد و شفای خود را گرفت.
قدیم برای نزول باران رسمی داشتند قرعه به هر کس می افتاد بایست دعا کند باران بیاید اگر باران نمی آمد او را می زدند.
تبتل الیه تبتیلا : به سوی ما بیا آمدنی ، قطع امید از همه جا کن و فقط از خدا بخواه
توحید افعالی
بیمار بایدشفای خود را بالاستقلال از خدا بخواهد - لا موثر فی الوجود الا الله..
توسل به اهل بیت
باید به وسیله اهل بیت نزد خدا بیاید وابتغوا الیه الوسیله ید الله (علی) فوق ایدیهم.
تشرف حاج محمد علی فشندی تهرانی به محضر امام زمان (عج)
ناقل شهید دستغیب با حاج آقا معین شیرازی به محضر حاج محمدعلی فشندی رسیدیم و خواستم ایشان نحوه ملاقات امام زمان را بفرمایند.
فرمود زمان ملاقات ۱۳۵۹ هـ ق بود فرمود سی سال قبل برای زیارت اربعین عازم کربلا شدیم موقعی بود برای گذرنامه ۴۰۰ تومان می گرفتند همسرم آمد بدون گذرنامه. ۴ مرد بودیم و ۱۱ زن. زن علویه ۱۰۵ ساله ای همراه ما بود. بعد از زیارت کربلا و نجف قصد سامرا کردیم همراهان پیرزن خواستند او را کربلابگذارند برایشان سخت بود . من گفتم زحمت او با من. در شلوغی جمعیت سیدی آمد و گفت: حاج محمد علی شما ۱۵ نفریدشما اینجا باشید ۱۵ بلیط بگیری می روم بغداد نیم ساعت بر می گردم. وقتی قطار آمد جمعیت هجوم بردند سوار شدند ما ایستادیم رفقا ناراحت شدندگفتم :صبرکنید سید آمد ما را سوار قطار کرد رفتم سامرا. ما را به خانه سید عباس خادم برد. آدرس منزل را داد رفتیم آن جا .گفتم ۱۵ نفریم. دو اطاق می خواهیم ۶ روز هم می مانیم. چه مقدار پول به شما بدهم. او گفت: یک آقا سیدی کرایه ۶ روز شما با تمام مخارج و خوراک و زیارت نامه خوان را پرداخت قرار است روزی دو مرتبه شما را سرداب و حرم ببرم. هر چه گشتیم سید را ندیدیم تا بدهی خود را بپردازیم. هنگام برگشت به کربلا محضر آقا میرزا مهدی شیرازی رفتم جریان را گفتم راجع به بدهی گفتم. میرزا فرمود: آیا ازسادات کسی با شما هست گفتم: یک علویه. ایشان فرمود آقا امام زمان بوده که میزبان شما بوده شهید دست غیب می فرمایند :به نظر این حقیر شاید آن سید از رجال الغیب یا ابدال بوده باشد.
در تاریخ افراد زیادی بودند که با توسل به اهل بیت توبه کرده و عوض شدند
منبع
برداشت از درسهای اخلاق استاد توکل
