فرهنگ مصادیق:راههای صرفه جویی در مصرف آب
بحران کم آبی و تاثیر آن در جهان ؛حجم آب در کره زمین ثابت و در مداری بسته به طور دایم در حال گردش است. همچنین تنها ۳درصد از کل آبهای کره زمین که برای مصارف انسانی مانند کشاورزی و صنعت و شرب مناسب است شیرین میباشد از این مقدار نیز سه چهارم در یخهای قطبی و خارج از دسترس انسان است. بنابراین درصد بسیار کمی از آب دنیا برای ما قابل استفاده میباشد.
پیش بینی محققان دانشگاه کلرادو، حاکی است که ذخائر آب شیرین جهان هر سال کاهش مییابد و تا ۲۵سال دیگر نیمی از جمعیت جهان با مشکل کمبود آب شیرین مواجه خواهند بود. مطالعات نشان میدهد اکنون یک سوم جمعیت دنیا در نقاطی زندگی میکنند که آب کافی ندارند. در نواحی روستایی وضع به مراتب وخیم تر است. تنها ۲۹درصد مردم به منابع آب دسترسی دارند و تعداد کسانی که از تاسیسات بهداشتی استفاده میکنند، حتی به ۱۳درصد هم نمیرسد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد یادآور میشود، نیمی از مردم جهان سوم حتی برای نوشیدن به آب پاکیزه دسترسی ندارندو با وجود این که سه چهارم بیماریهای انسانی به دلیل فقدان آب سالم، میباشد، مع هذا ۷۵درصد مردم جهان سوم از داشتن آب بهداشتی محروم اند.
بر پایه تخمینهای سازمان بهداشت جهانی، ۸۰ درصد بیماریهایی که گریبان گیر انسان است، مستقیما با آب در ارتباط هستند. اگر آب آشامیدنی سالم در اختیار همه انسانها باشد، بی شک مرگ ومیر کودکان از بیماریهای مختلف از جمله اسهال به نصف کاهش پیدا خواهد کرد.
میزان متوسط بارندگی سالانه در اروپا حدودا ۷۵۰میلی متر، در آسیا ۵۰۰میلی متر، در ایران ۲۵۰میلی متراست؛ بنابراین در مقایسه با کشورهای پرباران، ایران از حداقل ریزشهای جوی برخوردار است با توجه به تقسیم بندیهای اقلیمی، استان ما جزو مناطق خشک و نیمه خشک محسوب میشود و تامین آب در چنین اقلیمی واقعا دشوار و پرهزینه است.
در هر حال ما موظف هستیم، هیچ قطره آبی در هیچ گوشهای از این کشور بیهوده هدر نرود لذا باید درچگونگی مصرف آب و در فعالیتهای شخصی و روزانه در راستای صرفه جویی از آب پاکیزه مسئولانه و دل سوزانه عمل کنیم.
همچنین با رشد جمعیت و گسترش شهرنشینی مصارف آبی افزایش مییابد. از سوی دیگر اعداد و ارقام حکایت از گران بودن هزینههای تامین آب دارد.
راههای صرفه جویی آب در منازل ؛ جلوگیری از هدررفت آب از جمله مواردی است که به صورت یک احساس مشترک در همه انسانها وجود دارد، اما اغلب خود را درگیر این مسئله نمیکنند و حاضر نیستند تغییری در زندگی روزمره خود ایجاد کنند. خانه یکی از محلهای صرفه جویی آب است.
صرفه جویی آب در منازل در وهله اول ممکن است بی اهمیت به نظر برسد، ولی کسانی که با دشواریهای کمبود آب آشنا هستند، میدانند که اگر هر مشترک بتواند نقشی هرچند اندک در صرفه جویی آب ایفا کند، با توجه به تعداد زیاد مشترکان، درنهایت مقدار زیادی آب صرفه جویی خواهد شد.
شرایط و فضای زندگی افراد متفاوت است. مسلما راهکار و صرفه جویی در آب را هر کس میداند و تلاش میکند روش صرفه جویی و استفاده درست را پیدا کند. راههای صرفه جویی بسیار متنوع است:
۱ - مصارف آشپزخانه: بررسیها نشان میدهد که بین ۳۰ تا ۴۰ درصد آبی که وارد منازل میشود در آشپزخانه مصرف میشود.
مضربودن پودرهای رخت شویی و مایعهای ظرف شویی درمنازل و نقش آلودگی آن در آبها و فاضلابهای ناشی از مصارف خانگی محرز شده است.
بنابراین اگر استفاده از این مواد به صورت کنترل شده و محدود انجام پذیرد نه تنها سهم مهمی در سلامت خانواده خواهد داشت بلکه در مصرف کمتر آب نیز موثر میافتد. بنابراین حتی الامکان باید سعی شود شست وشوی ظروف درحجم یک لگن آب داغ انجام شود و سپس مبادرت به آب کشی کرد.
در صورت استفاده از ماشین ظرف شویی برای ظرفهایی که به چربی و موادغذایی آغشته نباشند دستگاه روی کوتاهترین چرخه تنظیم و توصیههای کارخانه سازنده دستگاه در راستای صرفه جویی در مصرف آب و انرژی جدی گرفته شود.
همیشه آب آشامیدنی در بطریهای دربسته و درون یخچال نگه داری شود، تا مجبور نباشیم برای رسیدن به آب سرد، شیر آب مدتی باز بماند.
برای شست وشوی لباسهای خیلی کثیف، ماشینهای لباس شویی اتوماتیک به مراتب از غیراتوماتیک مناسب ترند و کمتر آب مصرف میکنند در صورت استفاده از ماشین نوع دوم از تکرار در تخلیه و پرکردن آب برای شستن لباسهای خیلی کثیف اجتناب کنید.
۲ - استحمام: بررسیها نشان میدهد که برای هربار استحمام ۱۲۰ لیتر آب مصرف میشود. یکی از راههای دیگر صرفه جویی در حمام آن است که لوله کشی ساختمان طوری انجام شود که با کمترین اتلاف آب، آب گرم به دوش برسد. در جاهایی که امکانات فنی اجازه میدهد میتوان برای افزایش فشار آب شوینده، از شیرهای دهنده هوا در مسیر آب استفاده کرد تا با پاشانیدن آب به صورت قطرات ریز، در مصرف آب صرفه جویی شود. این روش تا ۵۰ درصد مصرف آب را کاهش میدهد.
در شست وشوی دست و صورت و مسواک زدن، نیز سعی شود شیر آب کمتر باز بماند و با استفاده از یک لیوان آب این کار صورت گیرد.
۳ - کاهش حجم فلاش تانک: وجود فلاش تانکهای پرحجم و یا سیفون معیوب در توالت میتواند در هر ساعت ۴۰ تا ۱۰۰ لیتر آب را هدر دهد. به طور نسبی یک خانواده متوسط درایران ۴۲ درصد آب تخصیص داده شده در منزل را روانه زه کش فاضلابها میکند.
اگر در منازلی فلاش تانکهای پرحجم نصب شده و تعویض آن هزینه بر است، با استفاده از ابزارآلات ساده مثل بطریهای حاوی شن و قراردادن در داخل فلاش تانک از میزان مصرف اضافی آب بکاهیم. از قراردادن آجر در فلاش تانک به دلیل وجود خرده آجر و گرفتگی فلاش تانک خودداری شود.
۴ - جلوگیری از چکه کردن شیرآب و سردوشها: چکه کردن و بسته نشدن کامل شیر آب، میتواند تلفات بسیار زیاد آب را در پی داشته باشد. میتوان میزان آب تلف شده در یک دوره زمانی را با قراردادن یک سطل در زیر شیرآب معیوب اندازه گیری کرد.
۵ - منبع انبساط: در منازلی که منبع انبساط سیستم شوفاژ آنها در پشت بام قرار دارد باید سعی شود با تنظیم زنگ ساعت از پرشدن و سررفتن منبع و اتلاف آب جلوگیری کرد.
سایر راههای صرفه جویی:
استفاده چندباره از آب: اگر در خانه باغچه دارید میتوان هنگام شست وشو و تمیزکردن سبزی و میوهها از آب مصرف شده برای آبیاری باغچه استفاده کرد. حتی آب حاصل از شست وشوی برنج برای آبیاری گلدانها مناسب است.
آبیاری باغچهها: آبیاری مناسب گلدانها علاوه بر رفع نیاز آبی و سلامت گیاه در صرفه جویی آب نیز موثر است. آبیاری بی دلیل و غیرضروری باغچهها و درختانی که به آب کم نیاز دارند، نه تنها خاک را از موادغنی غذایی تخلیه میکند بلکه سبب روییدن علفهای هرز و جذب آب توسط آنها میشود.
یکی ازراههای صرفه جویی استفاده از سیستمهای چکهای و قطرهای است که مصرف آب را تا ۵۰ درصد کاهش میدهد. آب دادن در ساعات خنک روز و وجود برگ در اطراف گیاه که قابلیت نگهداری رطوبت را در خاک دارد سبب مصرف کمتر آب میشود.
شست وشوی اتومبیل: نخست پیشنهاد میشود که شست وشوی ماشین در بیرون از منزل و در کارگاههای مخصوص این کار انجام داده شود.
اگر به هر دلیل این کار درخانه صورت میپذیرد باید از رهاکردن شیلنگ باز آب خودداری شود. بهتر است شستن اتومبیل با حداقل آب در حجم یک یا دو سطل آب انجام شود. در این مواقع به یاد داشته باشیم روزانه هزاران انسان در اثر کمبود آب جان خود را از دست میدهند.
پرهیز از استفاده از آب برای زباله زدایی و نظافت: برای تمیزکردن کف حیاط و یا پلههای آپارتمان، جارو و سایر وسایل تمیزکنندهها، جایگزین شیلنگ آب شود. میزان هدررفتن آب برای چنین مصارفی را میتوان با یادداشت کردن شماره کنتور آب قبل و بعد از شست وشو، اندازه گیری کرد.
استخرهای خانگی: وجود حوض آب نما و یا استخرهای خصوصی در جاهای گرم که تبخیر سطحی آنها بیشتر از ۱۵۰۰ میلی متر در سال است مقرون به صرفه نیست. باید حتی الامکان از استخرهای مراکز ورزشی و عمومی استفاده کرد و از احداث آنها در منازل امتناع ورزید. باید گفت: حتی میزان تبخیر آب توسط کتری و یا سماور و یا ظروف دیگر در روی اجاق گاز هرچند به ظاهر قابل توجه به نظر نمیآید، مورد توجه قرارگیرد.
مصرف غیرضروری آب توسط افراد وسواسی: دردناک خواهد بود که شاهد افرادی باشیم که به دلیل وسواس، آب پرارزش را به فاضلابها سرازیر میکنند. آنها باید به یاد آورند، افراد تشنهای هستند که به کمتر از همان آب هدر رفته نیازمندند.
استفاده از آب باران: در منازل شهری و یا روستایی میتوان ناودانها را طوری تعبیه کرد که آب باران به باغچهها هدایت شود.
در یکی از شهرهای شمالی صاحبان بسیاری از خانهها آب انباری برای جمع آوری آب باران تعبیه کردهاند و در مواقع قطع آب برای شست وشو و آبیاری از آن آب استفاده میکنند.
تلفات خارج از کنترل: از موارد دیگر هدررفتن آب میتوان به نشت آب از لولههای فرسوده کف حیاط، اینچ شوفاژها یا چکه کردن مداوم کولر در پشت بام، اشاره کرد.
صرفه جویی در ایام سفر: افراد خانواده موظف اند در طول سفر موارد بالا را رعایت کنند تا ساکنان شهرها به خصوص شهرهای زیارتی مانند مشهد که هرساله بالغ بر ۱۴ میلیون زائر دارد با کم آبی و جیره بندی ناخواسته مواجه نشوند.
ممانعت از بازی کودکان از هدردادن آب در منازل: سالانه حدود ۱۶ میلیون کودک زیر ۵سال به سبب کمبود آب آشامیدنی سالم جان خود را از دست میدهند؛ بازی کردن کودکان در منازل در ساعتهای متمادی از طریق رهاکردن آب، نوعی بی اعتنایی، (حتی نیاز به آب آشامیدنی) به آینده همین کودکان است.
حصول اطمینان از بسته بودن شیر آب در زمان جیره بندی و قطع آب در چنین مواقعی اگر قصد ترک منزل را داشته باشیم باید شیر آبها را کنترل کرد و از بسته بودن آن مطمئن شد، تا هم از بروز خطرات ناشی از بازبودن شیر آب و هم از هدررفتن آب جلوگیری شود. محدودبودن منابع آب و شدت گرفتن روند شهرنشینی، مصرف بی رویه و بدون صرفه جویی در محدوده شهر، همان طور که قبلا نیز اشاره شد، سفره آب زیرزمینی را آلوده میکند و باعث خرابی کیفیت آب، و ایجاد فاضلابهای میکروبی خواهد شد، و نیز بیماریهای علاج ناپذیر را در پی دارد.
برای حفظ زندگی سالم، حفاظت از آب سالم و تولیدنکردن بی رویه فاضلاب شهری، به عهده ماست. در صورت صرفه جویی آب، متقاضیان آب نیز کاهش مییابند، مصرف کمتر و آب بیشتری در نهرها و رودخانهها برای مسکن، تفریح و خلق مجدد حیات وحش باقی میماند. مشارکت و همکاری زنان در مقابله با بی آبی و بسیج شهروندان در امر صرفه جویی آب میتواند نقش اثرگذاری داشته باشد و گامی موثر در این زمینه باشد.
ترغیب به صرفه جویی خانوادههای بی اعتنا به این کار، و دراختیارگذاشتن اطلاعات ارزشمند درباره حفظ و صرفه جویی از آب بسیار حائز اهمیت است، در چنین صورتی، علاوه بر آن که افزایش سطح ارائه خدمات شهری بیشتر میشود و با قطع و جیره بندی آب نیز مواجه نخواهیم بود، کیفیت و تامین آب گوارا نیز میسر خواهد شد.
هدف ما در زمینه حفاظت از این ثروت طبیعی و نگه داری از آن برای آینده فرزندانمان باید جدی تلقی شود، و در حال حاضر نیز کمک به مناطق محروم و کم درآمد که به طور مستمر از آب محروم میباشند نیز حائز اهمیت است، اگر در برنامه دولت سیاست انتقال صنایع از شهرهای بزرگ به مناطق محروم اجرا شود سبب خواهد شد تا با افزایش اعتبار، محرومیت زدایی بیشتر و بهتر انجام گیرد.
در پایان باید گفت، علاوه بر راهکارهای صرفه جویی در خانه، اجتناب ناپذیر است که با رشد صنعتی شدن جهان، بخش صنعت و تجارت که مصرف کنندگان آب بیشتر هستند و در آلودگی آب نیز نقش عمده تری دارند، به صرفه جویی توجه جدی داشته باشند علاوه بر آن بخش قابل ملاحظهای از آب مصرفی توسط خطوط فرسوده و انشعابات غیرفنی به هدر میرود، متولیان و متخصصان امر نباید به این مسئله نیز بی اعتنا باشند.دامنه تبلیغات مستمر همراه با نشان دادن معضلات خشکسالی حتی در جهان و فاجعههای طبیعی و انسانی که در اثر کمبود آب به وجود میآید نیز به عهده مسئولان و متخصصان آب است و رسانهها باید با برنامه ریزی و انجام کارهای فرهنگی در آگاهی بخشی اثرگذار باشند.
تا این میراث را برای نسلهای بعد از خود حفظ کنیم. زیرا دیگران آب را «گل نکردند» ما نیز آن را «گل نکنیم»
پیامهای صرفه جویی
قدر آب، این نعمت گوارای الهی را بدانیم.
فرهنگ مصرف آب را بیاموزیم و به دیگران نیز آموزش دهیم.
از همین امروز به فکر صرفه جویی در مصرف آب باشیم و در پایان روز از خود بپرسیم که امروز چقدر صرفه جویی کردهایم.
آفرینش آب برای استفاده من و توست در مصرف ان با انصاف باشیم.
هنر صرفه جویی آب هنر نیک اندیشی است.
بانوان محترم خانه دار : خود را به هنر صرفه جویی و قناعت به خصوص در مصرف آب آراسته نمایید.
آیا جایگاه اقتصادی آب در مقایسه با ارزش حیاتی و بهداشتی آن در اقتصاد جامعه تناسب دارد.
صرفه جویی آب یعنی درست مصرف کردن.
وجود آب شرط تداوم زندگیست.
صرفه جویی در مصرف آب رضایت الهی را به همراه دارد.
اسراف در مصرف آب یعنی گام نهادن به سوی کم آبی وبی آبی.
بکوشیم تا با مصرف عاقلانه آب الگوی خوبی باشیم برای دیگران.
صرفه جویی در مصرف آب، نشانه رشد فکری، مذهبی است.
آب امانتی است الهی ، پس با صرفه جویی در آن، امانتداری صالح باشیم.
مادر و پدر گرامی آیا با مصرف بی رویه به آینده فرزندانمان فکر کردهایم ؟
به اندازه مصرف کنیم تا همیشه آب داشته باشیم.
آب سرمایهای ملی است.
به کودکان خود صرفه جویی و حفظ منابع آبی را بیاموزیم.
امروز و فردایی سبز با صرفه جویی در مصرف آب.
آب سالم زیر بنای سلامتی و حیات است.
آیا میدانید از مجموع آبهای کره زمین کمتر از ۲ درصد آن شیرین است ؟
آیا میدانید اگر هر نفر در روز یک ایتر در مصرف آب صرفه جویی کند امکان آبرسانی به ده هزار نفر در استان فراهم گردد.
آیا میدانید از یک شیر باز در هر دقیقه بین ۹ تا ۱۵ لیتر آب خارج میشود.
آیا میدانید با نصب سردوشهای کاهنده مصرف در حمام ماهیانه حدود ۴۰۰۰ لیتر در مصرف آب صرفه جویی میگردد.
آیا میدانید شیر آبی که در هر ثانیه یک بار چکه میکند، سالانه ۶۰۰۰ لیتر آب را هدر میدهد که همین میزان آب میتواند آب مصرفی ۴۰ نفر را تامین کند.
کم آبی را جدی بگیریم و در مصرف بهینه این نعمت الهی بکوشیم.
صرفه جویی درمصرف آب را از خودمان آغاز کنیم.
زندگی تشنه آب است ،با استفاده بهینه از آب سیرابش کنیم.
آب ارثیه دیروز ،نعمت امروز ،هدیه فردا ،سرمایه آینده
اسراف و صرفه جویی
احادیثی در مورد صرفه جویی در اب
پیامبر صلی الله علیه وآله : الوُضوءُ بِمُدِّ و الغُسلُ بِصاعٍ و سَیَأتی أقوامٌ بَعدی یَستَقِلّونَ ذلِکَ فَاُولئکَ عَلی خِلافِ سُنَّتی ؛ [۱]
پیامبر صلی الله علیه وآله :برای وضوء یک مُدّ (۷۵۰ گرم) و برای غسل یک صاع (۳ کیلو) آب بس است. پس از من گروهی میآیند که این مقدار را کافی نمیدانند ؛ آنها برخلاف سنّت من هستند .
پیامبر صلی الله علیه وآله : سَتَکونَ فِی هذِهِ الاُمَّهِ قَومٌ یَعتَدونَ فِی الطَّهُورِ ؛ [۲]
پیامبر صلیاللهعلیهوآله :به زودی در این امّت گروهی پدید خواهند آمد که در استفاده از پاک کنندهها زیاده روی میکنند .
امام صادق علیه السلام : أدنَی الإسرافِ هِراقَهُ فَضلِ الإناءِ ؛ [۳]
امام صادق علیه السلام : کمترین اندازه اسراف، دور ریختن ته مانده ظرف (غذا یا آب) است
پانویس
