فرهنگ مصادیق:خودستایی -مرکزپاسخگویی به سوالات دینی
سلام علیکم آیا خود ستایی و تعریف از خود به چه مواردی اطلاق میشود و آیا اینکه یک حسن خوب خود را جایی بگوییم خود ستایی است یا خیر.و ایا اصولا خودستایی نوعی گناه است یا خیر .ممنون
با سلام و عرض تبریک سال نو و آرزوی سال پرخیر و برکت برای شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسشگر گرامی! خود ستایی صفت ناپسندی است که عواقب متعددی دارد. این گناه موجب تکبر و عجب میشود. و در مراحل بالاتر سر از شرک و کفر در میآورد. در روایات ما آمده است که به نماز و روزه عبادات خود افتخار نکنید که خداوند متقین را بهتر میشناسد.[۱] و در قرآن نیز قبولی عبادتها را در گرو داشتن تقوا میداند. إِنَّما یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقین [۲]: خدا، تنها از پرهیزگاران میپذیرد!
و تقوا نیز صفتی است که باز دارنده انسانها از بسیاری از منکرات است. حتی منکرهایی که حرام نیستند.
بیان کارهایی که جنبه عبادی داشته است برای دیگران نشان دهنده این است که آن عمل صرفا برای اطاعت فرمان خدا نبوده و بقیه هم در آن شریکند. اگر نمازی خواندهایم یا روزه ای گرفتهایم باید بین خود و خدا باشد و در پی این نباشیم که کسی متوجه شود. تعریف و تمجید بقیه نباید در اعمال ما اثر گذار باشد.
البته در برخی از روایات آمده است که در صورت اضطرار، اشکالی ندارد که کسی از خود ستایش کند. البته آن هم در حد ضرورت و لزوم. نه اینکه خدای ناکرده همه اعمال خیر خود را بیان کند و موجب باطل شدن و حبط آنها شود.
قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع یَجُوزُ أَنْ یُزَکِّی الرَّجُلُ نَفْسَهُ قَالَ نَعَمْ إِذَا اضْطُرَّ إِلَیْهِ أَمَا سَمِعْتَ قَوْلَ یُوسُفَ اجْعَلْنِی عَلی خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّی حَفِیظٌ عَلِیم [۳]: از امام صادق(ع)پرسیدند: آیا جایز است انسان خود را ستایش کند؟ ایشان فرمود: اگر اضطراری پیش آمد مانعی ندارد. آیا نشنیدهای که یوسف نزد حاکم مصر خود را ستایش کرد و فرمود من را خزانه دار قرار بده که من حافظ بیت المال و آگاه هستم.
بنابراین خودستایی در اصل صفتی مذموم است و موجب این میشود که انسان اعمال خود را با بیان آنها و شریک کردن غیر خدا در آنها باطل کند. مگر اینکه امری مهم تر پیش آمده باشد و کسی مجبور به بیان برخی از فضیلتهای خود شود.
در کتابهای اخلاقی از خود ستایی به مدح، تزکیه، حب نفس، ستایش تعبیر میکنند لذا برای اطلاع بیشتر به بحث "تزکیه نفس" جامع السعادات مراجعه فرمایید.
پانویس
