فرهنگ مصادیق:حیض - آیت الله مکارم شیرازی رساله بانوان

حیض - آیت الله مکارم شیرازی رساله بانوان

مقدّمه

اقوام پیشین در مورد عادت ماهیانه زنان عقائد مختلفی داشتند. یهودیان فوق العاده سخت گیری می‌کردند، و در این ایّام به کلّی از زنان در همه چیز از جمله، در خوردن و آشامیدن و بستر و مجلس جدا می‌شدند، در تورات کنونی احکام شدیدی در این باره دیده می‌شود.
به عکس آنان، مسیحیان هیچ گونه ممنوعیّت و محدودیّتی برای خود، در برخورد با زنان، در این ایّام قائل نبودند. و امّا بت پرستان عرب، دستور و سنّت خاصّی در این زمینه نداشتند، ولی ساکنان مدینه و اطراف آن، بعضی از آداب یهود را در این زمینه اقتباس کرده بودند، و در معاشرت با زنان در حال حیض سختگیریهایی داشتند، در حالی که سایر عربها چنین نبودند، و حتّی شاید آمیزش جنسی را در این حال جالب می‌دانسته و معتقد بودند که اگر فرزندی نصیب آنها شود بسیار خون ریز خواهد بود، و این از صفات بارز و مطلوب نزد اعراب بادیه نشین خون ریز بود!
امّا اسلام، که در همه مسائل از افراط و تفریط پرهیز می‌کند، و آن را نشانه نادانی و جهالت معرّفی می‌نماید، دستور عادلانه‌ای در مورد عادت ماهیانه زنان داد، و ضمن حفظ کرامت و شخصیّت زنان، آنها را در این وضعیّت از برخی مسئولیّتهای دینی معاف نمود. شرح این مطلب را در مسائل آینده مطالعه فرمائید.

ماهیّت خون حیض

مسأله ۶۸ ـ حیض، که گاهی از آن تعبیر به «عادت ماهیانه» و گاهی «پریود» و برخی اوقات «رگل» می‌شود، خونی است که غالباً در هر ماه چند روزی از رحم زنان خارج می‌شود، و به هنگام انعقاد نطفه، غذای فرزند است.
زن را در موقع دیدن این خون «حائض» می‌گویند، و در شرع مقدّس اسلام احکامی دارد که در مسائل آینده خواهد آمد.
سؤال ۶۹ ـ در مسأله شماره ۴۲۶ توضیح المسائل مرقوم فرموده‌اید: «حیض خونی است که در هر ماه چند روزی از رحم زن خارج می‌شود، و به هنگام انعقاد نطفه غذای فرزند است». انطباق این مسأله با توجّه به نکات مشروحه ذیل، با موازین علمی مبهم است. لذا خواهشمند است توضیحات بیشتری مرقوم فرمایید:
یک دوره عادت ماهیانه در یک زن بالغ قبل از یائسگی معمولا دارای مراحل ذیل می‌باشد:
۱ـ مرحله افزایش حجم رحم؛ در این مرحله، رحم زن در اثر ترشّح هورمون استروژن ضخیم می‌شود،ضخیم شدن دیواره رحم به منظور آمادگی رحم برای پذیرفتن جنین می‌باشد.
۲ـ در صورتی که آبستنی صورت پذیرد و جنین تشکیل شود، جنین موجود در لایه ضخیم و پرخون لانه گزینی می‌کند، در اینجا جنین تا مدّتی از موادّ غذایی که به وسیله خون حمل می‌گردد تغذیه می‌کند و رشد می‌نماید؛ در واقع جنین از خود خون به عنوان غذا تغذیه نمی‌نماید؛ بلکه از اکسیژن و موادّ غذایی که به وسیله خون حمل می‌شود استفاده می‌کند.
۳ـ تقریباً سه هفته پس از لانه گزینی، جفت تشکیل می‌شود، در اینجا وظیفه جفت، گرفتن موادّ غذایی و اکسیژن از بافت ضخیم شده رحم، و انتقال آن به جنین از طریق بند ناف می‌باشد، همین طور گاز کربنیک حاصل از فعّالیّتهای حیاتی، جنین را به خون مادر انتقال می‌دهد و... وظیفه دیگر جفت، ترشّح هورمون مادری یا پرژسترون می‌باشد، که از عادت ماهیانه جلوگیری می‌کند.
۴ـ در صورتی که آبستنی اتّفاق نیفتد دیواره ضخیم و پرخون شده رحم تخریب و شروع به ریزش می‌نماید، که به نام عادت ماهیانه معروف می‌باشد. پس از پایان خونریزی، دیواره رحم مجدّداً خود را برای پذیرش جنین بعدی آماده می‌کند؛ یعنی شروع به ضخیم شدن و پرخون شدن می‌نماید. و لذا وقتی یک زن آبستن می‌شود معمولا به دلیل ترشّح هورمونهای مخصوص، که شرح آن گذشت، اصولا قاعدگی اتّفاق نمی‌افتد (نه این که جنین آن خون را می‌خورد) یعنی اصولا خونریزی وجود ندارد، که جنین آن را بخورد.
۵ـ کلّیه مراحل فوق به وسیله ترشّح هورمونهای مختلف کنترل می‌شود، و اگر این هورمونها را توسّط تزریق یا خوراکی به یک زن بدهند قاعده نمی‌شود؛ با توجّه به مطالب فوق چگونه می‌توان خوردن خون را به عنوان غذای بچّه محسوب داشت؟
جواب: منظور این نیست که دیواره رحم خونریزی می‌کند و جنین آن را می‌بلعد، بلکه منظور این است که در موقع بارداری خون در عروق مادر ذخیره می‌شود و از طریق جفت یا غیر آن به جنین منتقل می‌گردد و جنین موادّ غذایی و اکسیژن موجود را از همان خون مادر می‌گیرد، همان گونه که در مدّت شیرخوارگی غالباً عادت ماهانه نیست، زیرا قسمتهایی از خون تبدیل به شیر می‌شود و غذای نوزاد می‌گردد؛ پس اگر بگوییم: «خون غذای بچّه است» منظور این معنی است، نه آنچه نوشته‌اید.

نشانه‌ها و علامتهای خون حیض

مسأله ۷۰ ـ خون حیض نشانه‌هایی دارد، در بیشتر اوقات:
۱ـ غلیظ
۲ـ گرم
۳ـ تیره، یا سرخ رنگ
۴ـ بافشار
۵ـ و کمی سوزش خارج می‌شود.
مسأله ۷۱ ـ زنی که مبتلا به خونریزی است، اگر به طبیب مراجعه کند و او تشخیص دهد خون حیض یا خون زخم و مانند آن است، چنانچه از گفته پزشک اطمینان حاصل کند می‌تواند بر طبق احکام آن عمل کند.
سؤال ۷۲ ـ آیا نشانه‌هایی که برای خون حیض ذکر کردید، اختصاص به کسانی دارد که شک در حیض بودن خون موجود دارند، یا شامل همه زنان می‌شود؟
جواب: این نشانه‌ها مربوط به کسانی است که شک دارند.

شرایط خون پریود

مسأله ۷۳ ـ خون حیض شرایط خاصّی دارد که با فراهم آمدن همه آنها، احکام حیض جاری می‌شود؛ خون مذکور با هفت شرط ـ به شرح ذیل ـ خون حیض است.

بلوغ

مسأله ۷۴ ـ خونی که دختر پیش از تمام شدن نُه سال قمری، و زن بعد از یائسه شدن می‌بیند حکم حیض ندارد، و اگر مربوط به زخم و جراحتی نباشد، استحاضه است که احکام آن خواهد آمد.
مسأله ۷۵ ـ دختری که شک دارد نُه سال قمری او تمام شده یا نه، اگر خونی ببیند که نشانه‌های حیض نداشته باشد، حیض نیست. و اگر نشانه‌های قاعدگی داشته باشد، و اطمینان حاصل کند که حیض است، دلیل بر این است که نُه سالش تمام و بالغ شده است.
سؤال ۷۶ ـ آیا فقط تمام شدن نُه سال قمری از شرایط قاعدگی محسوب می‌شود، یا سایر علامتهای بلوغ نیز از شرایط قاعدگی است، هر چند نُه سال قمری او تمام نشده باشد؟
جواب: اگر خونی قبل از نُه سالگی دیده شود، خون حیض نیست.

نرسیدن به سن یائسگی

مسأله ۷۷ ـ زنان سیّده و غیر سیّده هر دو بعد از تمام شدن پنجاه سال قمری یائسه می‌شوند، یعنی اگر در این سنّ و سال خونی ببینند خون حیض نیست، مگر این که آنچه می‌بینند تمام شرایط حیض را داشته باشد، که در این صورت باید مطابق آن عمل کنند.
سؤال ۷۸ ـ حضرتعالی در توضیح المسائل، مسأله ۴۲۸، در مورد سنّ یائسگی تفاوتی بین زنان سیّده و غیر سیّده نگذاشته، و فقط زنان قبیله قریش را استثناء کرده‌اید، لطفاً تفاوت زنان قریش را با سایر زنان سیّده بیان فرمائید. آیا در کشور ما زنان قریش وجود دارند، یا زنان سیّده کشور ما در این حکم با سایر زنان تفاوتی ندارند؟
جواب: در کشور ما زنانی از قبیله قریش وجود ندارند، قبیله قریش یک قبیله عربی خاصّی است، و رابطه این زنان از آن قبیله قطع شده است.
مسأله ۷۹ ـ زنی که شک دارد یائسه شده یا نه، هرگاه خونی ببیند و نداند حیض است یا نه، باید بنا بگذارد که حیض است و هنوز یائسه نشده است.
مسأله ۸۰ ـ زنان باردار، یا زنانی که بچّه شیر می‌دهند، ممکن است حائض شوند.

کمتر از سه روز نباشد

مسأله ۸۱ ـ مدّت حیض کمتر از سه روز نمی‌شود، حتّی اگر مختصری کمتر باشد حیض نیست.
مسأله ۸۲ ـ لازم نیست شب اوّل و شب چهارم را خون ببیند، ولی باید در شب دوم و سوم قطع نشود و ادامه داشته باشد.
مسأله ۸۳ ـ اگر کمتر از سه روز خونی ببیند و پاک شود، بعداً سه روز یا بیشتر ـ با نشانه‌هایی که گفته شد ـ خون ببیند، فقط خون دوم حیض است.
سؤال ۸۴ ـ در بعضی از اوقات، عادت ماهانه زنان در اثر مصرف دارو دچار اختلال می‌شود، از جمله این که در ایّام عادت خون کمرنگ و گاهی به صورت لک مشاهده می‌کنند، در این صورت وظیفه آنها نسبت به نماز و روزه و طواف چیست؟
جواب: خون کمرنگ و لک در ایّام عادت، اگر سه روز متوالی ادامه یابد، در حکم عادت است، ولی اگر سه روز متوالی ادامه نیابد حکم استحاضه را دارد.
سؤال ۸۵ ـ خانمی که عادت وقتیّه و عددیّه دارد، در وقت معیّن عادت ماهیانه اش شروع می‌شود، ولی در روز دوم یا سوم با خوردن قرص، از ادامه عادت جلوگیری می‌کند، با توجّه به این که در ایّام عادت ماهیانه همیشگی است، و به اختیار خود مانع ادامه عادت ماهیانه شده، چه حکمی دارد؟
جواب: حکم استحاضه بر آن جاری می‌شود.

بیشتر از ده روز نباشد

مسأله ۸۶ ـ مدّت حیض بیشتراز ده روز نمی‌شود،بنابراین اضافه بر ده روز استحاضه است.
مسأله ۸۷ ـ هر گاه سه روز پشت سر هم خون ببیند و پاک شود، چنانچه دوباره خون ببیند و ایّامی که خون دیده روی هم رفته از ده روز بیشتر نشود، تمام روزهایی را که خون دیده حائض است، ولی روزهایی را که در وسط پاک بوده، حکم زنان پاک را دارد.
سؤال ۸۸ ـ حضرتعالی معتقد هستید که زن حائض اگر در بین روزهای ایّام عادت پاک شود، باید عبادتهای خویش را پس از غسل انجام دهد، هرچند بداند دوباره خون می‌بیند. آیا پاکی مذکور (طُهر متخلّل) از نظر زمانی حدّاقلّی دارد؟ مثلاً اگر زن حائض سه ساعت در بین عادت پاک شود، و این مسأله بعد از اذان ظهر رخ دهد، آیا باید نماز ظهر و عصر را بخواند؟
جواب: آری، هرگاه زمان مذکور به اندازه غسل و نماز باشد، باید عبادت خود را به جا آورد.
سؤال ۸۹ ـ زنی برای جلوگیری از بچّه دار شدن از دستگاه استفاده می‌کند، به همین علّت روزهای عادتش کم و زیاد شده و موقع معیّنی ندارد، وظیفه او چیست؟ آیا عباداتی که انجام داده باطل است؟ توضیح این که: قبل از استفاده از دستگاه، ایّام عادت او هفت روز بوده است. آیا بعد از هفت روز می‌تواند غسل کند، و عباداتش را انجام دهد؟
جواب: اگر چند مرتبه در مواقع مختلف، یا ایّام مختلف، بر خلاف عادت اوّل خون ببیند جزء مضطربه است، و در این حال اگر ده روز یا کمتر خون ببیند همه اش حیض است، و اگر بیش از ده روز ببیند چنانچه نشانه حیض داشته باشد و از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد حیض محسوب می‌شود، و اگر همه اش یک جور باشد مطابق عادت خویشاوندان خود عمل می‌کند.
سؤال ۹۰ ـ همانطور که در مسأله ۴۳۲ توضیح المسائل حضرتعالی آمده، خون حیض بیشتر از ده روز نمی‌باشد، آیا منظور ده شبانه روز می‌باشد، یا فقط روزها معیار است؟ در صورت دوم، اگر خون تا شب یازدهم ادامه داشته باشد، چه حکمی دارد؟
جواب: روزها معیار است و شب آخر جزء نیست، و باید طبق احکام استحاضه رفتار کند.
سؤال ۹۱ ـ برخی از خانمها برای جلوگیری از بچّه دار شدن از دستگاه‌های درون رحمی استفاده می‌کنند، این دستگاه‌ها در بعضی از بانوان باعث خونریزی اضافی می‌گردد. اگر عادت ماهیانه چنین خانمی بخاطر وجود دستگاه فوق در رحم، بیش از ده روز شود چه حکمی دارد؟
جواب: هر گاه خون مزبور بر اثر جراحتی باشد که بخاطر آن دستگاه حاصل می‌شود هیچ حکمی جز آب کشیدن محل ندارد.و اگر عادت ماهیانه را تحریک و طولانی کند احکام عادت ماهیانه بر آن جاری می‌شود، ولی در هر حال بیش از ده روز خون حیض محسوب نمی‌شود. حتّی اگر عادت او کمتر از ده روز باشد، باید همان را عادت قرار دهد. مگر این که بر اثر گذشت زمان مقدار زمان عادت او عوض شود.

استمرار

مسأله ۹۲ ـ سه روز اوّل حیض باید پشت سر هم باشد، بنابراین اگر مثلا دو روز خون ببیند و یک روز پاک شود و دوباره خون ببیند، حیض نیست. و این که می‌گوییم باید پشت سر هم باشد، معنایش این نیست که در تمام سه روز خون بیرون آید، بلکه اگر خون در فضای داخل فرج باشد، کافی است.

موالات

سؤال ۹۳ ـ آیا «توالی» در سه روز اوّل حیض، که در بعضی از کتابها آمده، همان «استمرار خون در سه روز اوّل» است، یا معنای دیگری دارد؟ لطفاً توضیح فرمائید.
جواب: منظور همان استمرار خون در سه روز اوّل است.

بین دو حیض باید حدّاقل ده روز فاصله باشد

مسأله ۹۴ ـ زنی که معمولا ماهی یک مرتبه خون می‌بیند اگر در یک ماه دوبار خون ببیند و آن خون نشانه‌های حیض داشته باشد، چنانچه روزهایی که در وسط پاک بوده کمتر از ده روز نباشد، باید هر دو را حیض قرار دهد.
مسأله ۹۵ ـ هرگاه سه روز یا بیشتر خونی ببیند که نشانه‌های حیض دارد، سپس ده روز یا بیشتر خونی ببیند که نشانه‌های استحاضه دارد، و مجدّداً خونی ببیند که نشانه حیض دارد، باید تمام خونهایی که نشانه حیض داشته است حیض قرار دهد.
سوال ۹۶ ـ چنانچه زنی در روز دهم ماه از عادت ماهیانه پاک شود، و روز نوزدهم همان ماه مجدّداً خونی ببیند که تمام شرایط حیض را داشته باشد، و مثلا شش روز ادامه پیدا کند، خون دوم را از چه روزی عادت ماهانه محسوب کند؟
جواب: بعد از گذشتن ده روز از پایان عادت اول، خون حیض محسوب می‌شود.

محرّمات حائض

مسأله ۹۷ ـ کارهایی بر زن حائض در ایّام عادت ماهیانه حرام است، و باید از آنها اجتناب کند. امور مذکور به شرح زیر است:

انجام عبادتها

مسأله ۹۸ ـ تمام عبادتهایی که شرط صحّت آن وضو، یا غسل، یا تیمّم است؛ مانند نمازهای روزانه، روزه، و طواف خانه خدا، بر حائض حرام است؛ ولی بجا آوردن عباداتی که طهارت (یعنی وضو، یا غسل، یا تیمّم) در آن شرط نیست، مانند نماز میّت، مانعی ندارد.
سؤال ۹۹ ـ چرا در چنین مواقعی مجبور به ترک عبادت هستیم؟ در حالی که شاید در این گونه موارد آن قدر نیازمند راز و نیاز با معبود هستیم که در دیگر فرصت‌ها نباشیم؟
جواب: انسان در هر زمان، و تحت هر شرایطی می‌تواند با خالق خویش ارتباط داشته باشد، و با وی خلوت کند، و راز و نیاز نماید؛ هر چند به خاطر مصالحی دستور داده شده که از نوع خاصّی از ارتباط و عبادت (نماز و روزه) چشم پوشی کند.
مسأله ۱۰۰ ـ هر گاه زن در وسط نماز حائض شود، نماز او باطل است و نباید ادامه دهد، ولی اگر شک کند که حائض شده یا نه، نماز او صحیح است.
مسأله ۱۰۱ ـ هر گاه وقت نماز داخل شود، و بداند یا گمان داشته باشد که اگر نماز را تأخیر بیندازد حائض می‌شود، باید فوراً نماز را بخواند.
مسأله ۱۰۲ ـ هر گاه زن در اوّل وقت به اندازه انجام واجبات یک نماز پاک باشد و نماز نخواند و حائض شود، آن نماز را باید بعداً قضا کند. و در اندازه «وقت برای انجام واجبات» باید ملاحظه حال خود را نماید، مثلا برای مسافر به اندازه دو رکعت، و برای حاضر به اندازه چهار رکعت، و کسی که وضو ندارد، وقت وضو را نیز باید در نظر بگیرد، و همچنین تطهیر لباس و بدن، و اگر فقط به اندازه خود نماز وقت داشته باشد احتیاط قضا کردن نماز است.
مسأله ۱۰۳ ـ مستحبّ است زن حائض در وقت نماز خود را از خون پاک کند، و دستمال و نوار بهداشتی را عوض نماید و وضو بگیرد، و اگر نمی‌تواند وضو بگیرد تیمّم کند، و در جای نماز خود رو به قبله بنشیند، و مشغول ذکر خدا و دعا و صلوات شود، امّا خواندن بیش از هفت آیه از قرآن و همراه داشتن آن و دست زدن به حواشی و فاصله میان خطوط آن (بدون این که دست او به خطهای قرآن بخورد) و نیز خضاب کردن به حنا برای حائض کراهت دارد.ولی شنیدن آیات قرآن، یا شرکت در مجالس قرائت و تعلیم قرآن مانعی ندارد.
سؤال ۱۰۴ ـ اگر زنی به وسیله خوردن قرص از عادت ماهانه خود جلوگیری کند، آیا می‌تواند با آن حال قرآن بخواند، و یا روزه و حجّ و سایر عباداتی که نیاز به طهارت دارد را انجام دهد؟
جواب: می‌تواند، و اعمال او اشکالی ندارد.
سؤال ۱۰۵ ـ زنان و دخترانی که در حال گذراندن عادت ماهانه هستند، و از خواندن نماز معذور می‌باشند، آیا می‌توانند جهت شکوه و عظمت بیشتر نماز جمعه، در این آئین پرشکوه شرکت کنند؟
جواب: در صورتی که در مسجد نباشد، و نیّت نماز نکنند مانعی ندارد؛ هر چند بظاهر همراه جمعیّت بصورت نماز برخیزند.

محرمات جُنُب

مسأله ۱۰۶ ـ پنج کار بر جنب حرام است:
اوّل: تماسّ با خطّ قرآن، یا اسم خداوند و پیامبران (علیهم السلام) و امامان معصوم (علیهم السلام) و حضرت زهراء (علیها السلام) بنابر احتیاط واجب بر حائض حرام است؛ ولی ترجمه قرآن به زبانهای دیگر این حکم را ندارد.
دوم: رفتن به مسجدالحرام و مسجد پیامبر (صلی الله علیه وآله) (مسجد النبیّ)، هر چند از یک در داخل و از در دیگر خارج شود.
سوم: توقّف در مساجد دیگر؛ امّا اگر از یک در داخل و از در دیگر خارج شود، یا برای برداشتن چیزی برود، مانعی ندارد. و احتیاط واجب آن است که در حرم امامان(علیهم السلام) نیز توقّف نکند.
چهارم: داخل شدن در مسجد برای گذاشتن چیزی در آن.
پنجم: خواندن یکی از آیات سجده؛ ولی خواندن غیر آیه سجده، از سوره سجده، مانعی ندارد.
سؤال ۱۰۷ ـ آیا زن حائض می‌تواند به رواقهای اطراف ضریح مطهّر امام رضا(علیه السلام)داخل شود، هرچند قبر مطهّر را ببیند و به ضریح نزدیک باشد؟
جواب: مانعی ندارد، ولی وارد حرم نشود.
سؤال ۱۰۸ ـ پس از مدّتها به قصد زیارت حضرت معصومه (علیها السلام) به شهر مقدّس قم سفر کردم؛ ولی متأسّفانه در اثناء راه عادت شدم. آیا با این وضعیّت می‌توانم به حرم مطهّر آن حضرت مشرّف شوم؟ به طور کلّی تشّرف به حرم امامزادگان در این حالت چه حکمی دارد؟
جواب: تشرّف به حرم امامزادگان اشکالی ندارد، ولی بهتر آن است که تنها به رواقها اکتفا کنند و وارد محوطه اصلی، که ضریح در آن است، نشوند. البتّه قسمتهائی که به عنوان مسجد معروف است از این حکم مستثنی است.
سؤال ۱۰۹ ـ بطور کلّی ورود به چه قسمتهایی از حرم مطهّر معصومین «سلام الله علیهم اجمعین»برای جنب و حائض حرام است؟ آیا حتّی وارد شدن به رواقها، حیاتها و سایر مکانهای وابسته به حرم حرام است، یا محدوده ممنوعه قسمت خاصّی از حرم است؟ جواب: محدوده ممنوعه فقط قسمتی است که ضریح در آن است، و اطراف آن.
سؤال ۱۱۰ ـ آیا حضور زنان حائض و جُنب در حسینیّه‌ها به هنگام عزاداری، و رفتن به گلزار شهداء و قرائت فاتحه بر مزار پاک آن عزیزان سفر کرده، و شرکت در جلسات قرآن جایز است؟
جواب: اشکالی ندارد؛ ولی آیات سجده را نخوانند.
سؤال ۱۱۱ ـ با توجّه به این که دعای شریف کمیل، مشتمل بر آیه‌ای از سوره سجده است، آیا قرائت این دعا برای زنان حائض جایز است؟
جواب: اشکالی ندارد؛ زیرا تنها قرائت آیه سجده برای چنین افرادی جایز نیست، هر چند بهتر آن است که کلّ سوره، و از جمله همان آیه موجود در دعای کمیل، را در آن حالت نخوانند.
سؤال ۱۱۲ ـ شوهرم در سالگرد عقد ازدواجمان پلاک طلائی، که مزیّن به لفظ جلاله «اللّه» بود، به من هدیه کرد. پلاک فوق را به گردن آویخته‌ام، آیا استفاده از آن در ایّام عادت ماهیانه جایز است؟
جواب: در صورتی که با پوست بدن تماسّ نداشته باشد اشکالی ندارد.
سؤال ۱۱۳ ـ نام شوهر من محمّد است، آیا دست زدن به نام او، که همنام پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه وآله) است، در هنگام عادت ماهیانه جایز است؟ حکم سایر نامهایی که از اسامی مبارک پیامبران و معصومان(علیهم السلام) گرفته شده چه می‌باشد؟
جواب: اشکالی ندارد؛ مگر این که نام «اللّه» مثل «عبداللّه» و امثال آن در آن باشد.
سؤال ۱۱۴ ـ خانمهای محلّه ما جلسه هفتگی دارند، یکی از برنامه‌های این جلسه، قرائت زیارت با شکوه عاشوراست. این زیارت را بر روی کارت کوچکی چاپ کرده، و لایه بسیار نازکی از پلاستیک بر روی آن کشیده‌اند، آیا برای زنان حائض جایز است که به این نوع کارتها دست بزنند؟ آیا در این حالت می‌توانند سجده آخر زیارت را بجا آورند؟
جواب: دست زدن به این کارتها اشکالی ندارد، و بجا آوردن سجده آخر هم خوب است.
سؤال ۱۱۵ ـ با توجّه به این که شرکت در انتخابات، در مراحل مختلف، از اهمیّت خاصّی برخوردار است و از سوی دیگر، صندوقهای اخذ رأی معمولا در مساجد مستقرّ است، آیا رفتن زنان حائض به مسجد جهت عمل کردن به این وظیفه مهمّ سیاسی عبادی جائز است؟
جواب: باید به مناطقی بروند که صندوق در غیر مسجد باشد.
سؤال ۱۱۶ ـ آیا گوش دادن به آیات سجده واجب، همانند تلاوت آنها، برای شخص حائض حرام است؟ و اگر گوش کند، آیا سجده بر او نیز لازم است؟
جواب: گوش دادن جایز است، و اگر آیه سجده را بشنود باید در همان حال سجده کند.

آمیزش جنسی

مسأله ۱۱۷ ـ آمیزش جنسی و نزدیکی کردن به هنگام عادت، هم بر زن حرام است و هم برای مرد.
مسأله ۱۱۸ ـ هرگاه مرد در حال حیض با همسر خود نزدیکی کند مستحبّ است کفّاره دهد؛ و کفّاره آن در ثلث اوّل روزهای حیض، یک مثقال طلای سکّه دار، یا قیمت آن است (مثقال شرعی ۱۸ نخود می‌باشد) و اگر در ثلث دوم باشد، نیم مثقال و اگر در ثلث سوم باشد یک چهارم مثقال است، بنابر این اگر ایّام عادت شش روز است دو روز اوّل یک مثقال، دو روز وسط نیم مثقال، و دو روز آخر یک چهارم مثقال کفّاره دارد.
مسأله ۱۱۹ ـ هر گاه بخواهد قیمت طلا را بپردازد باید به قیمت روزی که می‌پردازد حساب کند؛ نه قیمت روزی که آمیزش کرده.
مسأله ۱۲۰ ـ بازی کردن با همسر در حال حیض حرام نیست، و کفّاره هم ندارد.
مسأله ۱۲۱ ـ هرگاه نزدیکی را تکرار کند مستحبّ است کفّاره را نیز تکرار کند.
مسأله ۱۲۲ ـ اگر مرد در حال نزدیکی بفهمد زن حائض شده، باید فوراً از او جدا شود و اگر جدا نشود، گناه کرده و بنابر احتیاط مستحب باید کفّاره نیز بپردازد.
مسأله ۱۲۳ ـ اگر مرد با زن حائض زنا کند، یا با زن حائض بیگانه‌ای به گمان این که همسر خود اوست نزدیکی نماید، احتیاط آن است که کفّاره دهد.
مسأله ۱۲۴ ـ کسی که نمی‌تواند کفّاره بدهد بهتر آن است که صدقه‌ای بدهد و اگر نمی‌تواند، باید از گناه خود استغفار کند.
سؤال ۱۲۵ ـ مردی با همسرش، که در حال عادت ماهیانه است، مشغول ملاعبه می‌شود، اگر شک کند که بی اختیار دخول صورت گرفته یا نه، چه حکمی دارد؟ آیا کار حرامی کرده و باید کفّاره بپردازد؟
جواب: مادام که یقین ندارد، کار حرامی انجام نشده و کفّاره‌ای ندارد.
سؤال ۱۲۶ ـ آیا حرمت جماع و نزدیکی در حال حیض و کفّاره آن، شامل آمیزش جنسی غیر اختیاری هم می‌شود؟ اگر از روی فراموشی باشد چطور؟ آیا انزال نیز شرط است؟
جواب: این حکم شامل صورت فراموشی نمی‌شود، و انزال شرط نیست.
سؤال ۱۲۷ ـ آیا حرمت آمیزش در حال حیض و کفّاره آن، اختصاص به شوهر دارد؟ یا شامل زن هم می‌شود؟
جواب: حرمت مربوط به هر دو می‌باشد؛ ولی کفّاره مخصوص مرد است.
سؤال ۱۲۸ ـ زنی در روزهای پایانی عادت ماهیانه است، ولی شک دارد که پاک شده یا نه، آمیزش جنسی در چنین صورتی چه حکمی دارد؟
جواب: جایز نیست.
سؤال ۱۲۹ ـ آیا نزدیکی با همسر در حال عادت ماهیانه، پس از قطع خون و قبل از غسل، جایز است؟
جواب: جایز است؛ ولی احتیاط مستحب در ترک آن است.
سؤال ۱۳۰ ـ از حضرتعالی نقل شده است که آمیزش با حائض پس از قطع عادت ماهیانه و قبل از غسل جایز است، آیا این حکم در سایر محرّمات حائض (مانند طلاق، مسّ خطّ قرآن، داخل نشدن در مسجد و...) نیز جاری است؟
جواب: موارد مختلف است؛ رفتن به مسجد، مسّ خطّ قرآن و نماز و مانند آن مشروط به غسل است، ولی طلاق مشروط به غسل نیست.
مسأله ۱۳۱ ـ هر گاه زن بگوید: «حائض هستم» یا «از حیض پاک شده‌ام» حرف او قبول است؛ مگر این که مورد سوءظن باشد.

طلاق

مسأله ۱۳۲ ـ طلاق دادن زن در حالت حیض باطل و بی اثر است.
مسأله ۱۳۳ ـ طلاق دادن زن در حال حیض یا نفاس در سه صورت صحیح است:
۱ـ شوهر بعد از ازدواج مطلقاً با او نزدیکی نکرده باشد.
۲ـ زن باردار باشد (همانطور که گذشت زنان باردار گاهی عادت می‌شوند).
۳ـ زن غایب باشد و مرد نتواند، یا برایش مشکل باشد، پاک بودن زن را بفهمد.
مسأله ۱۳۴ ـ هر گاه زن را از خون حیض پاک می‌دانسته و طلاقش بدهد، سپس معلوم شود که به هنگام طلاق در حال حیض بوده، طلاق او باطل است. و به عکس، اگر او را در حال حیض بداند و طلاق دهد، بعد معلوم شود پاک بوده، طلاق او صحیح است.
مسأله ۱۳۵ ـ هر گاه کسی می‌داند که همسرش در حال حیض یا نفاس بوده، اگر غایب شود، مثلا مسافرت کند و بخواهد او را طلاق دهد و نتواند از حالش با خبر شود، باید تا مدّتی که معمولا از حیض یا نفاس پاک می‌شود صبر کند.
سؤال ۱۳۶ ـ آیا ازدواج و مراسم عقد در حال عادت ماهیانه جایز است؟
جواب: مانعی ندارد.
سؤال ۱۳۷ ـ آیا بخشیدن باقیمانده عقد موقّت (که بمنزله طلاق است) در زمان عادت ماهیانه زوجه جایز است؟
جواب: مانعی ندارد.
مسأله ۱۳۸ ـ هنگامی که زن از خون حیض پاک شود طلاق او صحیح است، و همسرش نیز می‌تواند با او نزدیکی کند، هر چند هنوز غسل نکرده باشد؛ ولی احتیاط مستحب آن است که پیش از غسل از نزدیکی خود داری کند، ولی کارهای دیگری که در وقت حیض بر او حرام بوده، مانند توقّف در مسجد و مسّ خط قرآن، تا غسل نکند بر او حلال نمی‌شود، بنابر احتیاط واجب.

اقسام زنان حائض

مسأله ۱۳۹ ـ زنان حائض بر شش گونه‌اند:
۱ـ صاحب عادت وقتیّه و عددیّه: یعنی زنی که دو ماه پشت سر هم، در وقت معیّن، خون حیض ببیند و شماره روزهایی که در هر دو ماه خون دیده یک اندازه باشد، مثل این که دو ماه پشت سر هم از اوّل تا هفتم ماه خون ببیند.
۲ـ صاحب عادت وقتیّه: و آن زنی است که دو ماه پشت سر هم در وقت معیّن خون حیض ببیند، ولی شماره روزهای عادت او به یک اندازه نباشد، مثلا یک ماه پنج روز و ماه دیگر هفت روز خون ببیند.
۳ـ صاحب عادت عددیّه: و آن زنی است که شماره روزهای عادت او در دو ماه پشت سر هم یک اندازه است (مثلا هفت روز)، ولی وقت دیدن آن مختلف است، مثلا یک بار از اوّل ماه، و بار دیگر از دهم ماه شروع می‌شود.
۴ـ مضطربه: و آن زنی است که چند ماه حائض شده، ولی عادت معیّن پیدا نکرده و یا اگر سابقاً عادت داشته، به هم خورده و عادت تازه‌ای جانشین آن نشده است.
۵ـ مبتدئه: و آن زنی است که برای اوّلین بار حائض می‌شود.
۶ـ ناسیه: و آن زنی است که عادت خود را فراموش کرده است.
هر کدام از اینها احکامی دارند، که در مسائل آینده گفته می‌شود.

صاحب عادت وقتیّه و عددیّه

مسأله ۱۴۰ ـ زنانی که عادت وقتیّه و عددیّه دارند همین که در ایّام عادت خون ببینند حائض می‌شوند و تا پایان ایّام عادت، احکام حائض را دارند، خواه نشانه‌های خون حیض در آن بوده باشد، یا نه.
مسأله ۱۴۱ ـ هر گاه زنی در تمام ماه پاک نشود، ولی در دو ماه پشت سر هم چند روز معیّن (مثلا از اوّل تا هفتم ماه) خونی را که می‌بیند، نشانه‌های حیض دارد، امّا بقیّه چنین نیست، او نیز باید همان ایّام را عادت قرار دهد.
مسأله ۱۴۲ ـ زنانی که عادت وقتیّه و عددیّه دارند، اگر یکی دو سه روز جلوتر از زمان عادت و یا بعد از آن خون ببینند، بطوری که بگویند: «عادت را جلو یا عقب انداخته» باید به احکام زن حائض عمل کنند، خواه آن خون نشانه‌های حیض را داشته باشد یا نه.
مسأله ۱۴۳ ـ زنی که «عادت وقتیّه و عددیّه» دارد، اگر چند روز پیش از عادت و چند روز بعد از عادت خون ببیند (بطوری که در میان زنها معمول است که گاهی عادت را جلو یا عقب می‌اندازند) و روی هم رفته از ده روز بیشتر نشود همه حیض است، و اگر ده روز بیشتر شود، فقط خونی را که در روزهای عادت دیده حیض است و قبل و بعد از آن استحاضه می‌باشد، همین طور اگر چند روز قبل از ایّام عادت به اضافه تمام عادت را خون ببیند، یا فقط چند روز بعد از عادت به اضافه تمام ایّام عادت را خون ببیند که اگر از ده روز تجاوز نکند،همه اش حیض است، و اگر تجاوز کند فقط ایّام عادت حیض محسوب می‌شود.
مسأله ۱۴۴ ـ زنی که عادت دارد هرگاه سه روز یا بیشتر خون ببیند و پاک شود و دوباره خون ببیند و فاصله بین دو خون، کمتر از ده روز باشد و تمام روزهایی را که خون دیده، بیش از ده روز نباشد، همه آن حیض است (امّا ایّامی که در وسط پاک بوده، پاک محسوب می‌شود) و اگر زیادتر از ده روز باشد آن خونی که در عادت بوده حیض و دیگری که نبوده، استحاضه است. و اگر هیچ کدام در عادت نبوده آن خونی که دارای صفات حیض است حیض، و دیگری استحاضه است. و اگر هر دو صفات حیض دارد، تا ده روز حیض محسوب می‌شود، و بعد از آن استحاضه است.
مسأله ۱۴۵ ـ زنی که «عادت وقتیّه و عددیّه» دارد اگر در وقت عادت، خون نبیند و در غیر آن، به شماره روزهای حیضش خون ببیند، باید همان را حیض قرار دهد، چه پیش از وقت عادت باشد، یا بعد از آن؛ به شرط این که نشانه‌های حیض را داشته باشد.
مسأله ۱۴۶ ـ زنی که «عادت وقتیّه و عددیّه» دارد، اگر در وقت عادت خون ببیند، ولی شماره روزهای آن کمتر یا بیشتر از ایّام عادت باشد. و قبل از وقت عادت، یا بعد از آن، به شماره روزهای عادت خون ببیند، فقط خونی را که در وقت عادت دیده حیض قرار می‌دهد.
مسأله ۱۴۷ ـ زنانی که «عادت وقتیّه و عددیّه» دارند اگر بیشتر از ده روز خون ببینند، آنچه را در روزهای عادت دیده‌اند حیض است (خواه نشانه‌های حیض را داشته باشد، یا نه) و آنچه بعد از روزهای عادت دیده‌اند استحاضه است (خواه نشانه‌های حیض داشته باشد، یا نه).

پانویس

منبع: منبع در دسترس نمی‌باشد.

بازگشت به غسل حیض