فرهنگ مصادیق:حقوق شهروندی. حق دفاع از ابرو و شخصیت شهروندان
توصیه به تقوی:
عن امیر المومنین قال قال رسول الله: الْمُتَّقُونَ سَادَة...[۱]
امام علی (ع) از پیامبر اعظم روایت میکند که فرمود: سیادت و بزرگی و سرورس از آن انسانهای اهل تقوی و پرهیز از گناه است.
موضوع: حقوق شهروندی (حق دفاع) (حق دفاع از آبرو و شخصیت شهروندان):
دفاع از آبرو و شخصیت شهروندان به دنبال مطلب کلی حق دفاع، یکی از حقوق مسلّم و بسیار روشن مردم در حکومت دینی به شمار میآید که در روایات اسلامی نیز بسیار مطرح شده و مورد تاکید قرار گرفته شده است.
البته مطلب فوق به دوصورت در روایات دینی وارد شده است، یکی به عنوان حقّ مومن بر مومن دیگر، و یکی به عنوان حق مردم به عهده دولت و حکومت اسلامی.[۲]
رسول الله (صلی الله علیه وآله): مَنْ رَدَّ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ كَانَ لَهُ حِجَاباً مِنَ النَّار.
پیامبر اعظم فرمود: هر که از آبروی برادر خود دفاع کند این کار حجابی میان او و آتش جهنّم باشد.
عنه (صلی الله علیه وآله): مَنْ رَدَّ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ الْبَتَّة.
هر که از آبروی برادرمسلمان خود دفاع کند، البتّه بهشت بر او واجب میشود.
در خواست اعاده حیثیت یوسف از پادشاه به عنوان حق شهروندی
(وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ، قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَالَتِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ، ذَلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ، وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ، وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ)[۳]
و پادشاه گفت: «او را نزد من آورید». پس هنگامی که آن فرستاده نزد وی آمد، یوسف گفت: «نزد آقای خویش برگرد و از او بپرس که حال آن زنانی که دستهای خود را بریدند چگونه است؟ زیرا پروردگار من به نیرنگ آنان آگاه است».
پادشاه گفت: «وقتی از یوسف کام میخواستید چه منظور داشتید؟» زنان گفتند: «منزه است خدا، ما گناهی بر او نمیدانیم،« همسر عزیز گفت: «اکنون حقیقت آشکار شد. من بودم که از او کام خواستم، و بیشک او از راستگویان است.»
یوسف گفت: «این درخواست اعاده حیثیت برای آن بود که عزیز بداند من در نهان به او خیانت نکردم، و خدا نیرنگ خائنان را به جایی نمیرساند.
و من نفس خود را تبرئه نمیکنم، چرا که نفس قطعاً به بدی امر میکند، مگر کسی را که خدا رحم کند، زیرا پروردگار من آمرزنده مهربان است.
و پادشاه گفت: «او را نزد من آورید، تا وی را خاص خود کنم.» پس چون با او سخن راند، گفت: «تو امروز نزد ما با منزلت و امین هستی.»
دفاع از آبروی و حیثیت خانواده و نوامیس:
عبد الواحد الآمدی فی الغرر: عن أمیر المؤمنین (علیه السلام) أنه قال: مِنْ أَفْضَلِ الْمُرُوءَةِ صِيَانَةُ الْحَرَم.[۴]
امام علی: نمونه برترین شخصیتها و جوانمردیها، صیانت و مراقبت و دفاع از حرم و خانواده و نوامیس است.
