فرهنگ مصادیق:حدیث درباره سخن چینی و نمّامی

حدیث دربارهٔ سخن چینی و نمّامی

حدیث

۱- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ لَا أُنَبِّئُکُمْ بِشِرَارِکُمْ قَالُوا بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِیمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَیْنَ الْأَحِبَّةِ الْبَاغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَایِبَ^[۱]
ترجمه :
حضرت صادق علیه السلام فرمود: رسولخدا (ص ) (باصحاب ) فرمود: آیا شما را ببدترینتان آگاه نکنم ؟ عرض کردند: چرا یارسول الله ، فرمود: آنان که بسخن چینی روند، و میانه دوستان جدائی افکنند، و برای مردمان پاک دامن عیب جوئی کنند.
۲- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُوسُفَ بْنِ عَقِیلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَیْسٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مُحَرَّمَةٌ الْجَنَّةُ عَلَی الْقَتَّاتِینَ الْمَشَّاءِینَ بِالنَّمِیمَةِ^[۲]
ترجمه :
حضرت باقر علیه السلام فرمود: بهشت بر دروغپردازان (یا کار آگاهان که ) سخن چینی کنند حرام است .
۳- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَصْبَهَانِیِّ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع شِرَارُکُمُ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِیمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَیْنَ الْأَحِبَّةِ الْمُبْتَغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَایِبَ^[۳]
ترجمه :
حضرت صادق علیه السلام فرمود: امیرالمؤ منین علیه السلام فرمود: بدترین شما آنکسانی هستند که سخن چینی کنند، و میان دوستان جدائی افکنند، و برای پاک دامنان عیب جویند.

شرح

از مرحوم شهید (ره ) در اینجا کلامی نقل کنند و ملخصش اینستکه فرموده : بدانکه سخن چینی در بیشتر کلمات دانشمندان در حکایت کردار بوسیله گفتار بکار رفته ولی باید دانست که اختصاص بگفتار و کردار ندارد بلکه معنای اعمی استکه شامل غیر کردار و نوشتن و رمز و اشاره نیز می‌شود، و تفسیر کاملش اینست که سخن چینی یعنی افشا کردن رازیکه افشای آن بد است و موجب ناراحتی مردمان گردد، خواه برای آنکه از او نقل شده بد باشد یا از نظر آنکه برای او نقل شود یا برای شخص ثالثی ، و خواه افشای راز بوسیله گفتن باشد یا بنوشتن یا باشاره یا بسایر اسباب، و خواه آن رازیکه فاش می‌کند کردار کسی باشد یا گفتارش ، و خواه افشای آن راز عیبی بر آن شخص باشد یا نه ، بلکه حقیقت تمامی و سخن چین افشای راز و کشف نهانی است که افشای آن بداست ، و آن گناه است مگر در جاهائی که افشای آن برای مسلمانی سودی داشته باشد یا جلوگیری از معصیتی کند، چنانچه اگر ببیند کسی مال دیگری را برداشت که بخاطر حق آنکس که مالش رفته گواهی دهد، و اما اگر ببیند کسی مال خود را پنهان می‌کند بازگو کردن آن سخن چینی است.