فرهنگ مصادیق:جوانان؛ ازدواج و راهکارها
نویسنده : محمدعلی میرزایی
محتویات
مقدمه
مجرد ماندن دختران و پسران مشکل مشترک کشورهای اسلامی است.
وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ» ۱ و از نشانه های او اینکه از (نوع) خودتان همسرانی برای شما آفرید تا بدانها آرام گیرید و میانتان دوستی و رحمت نهاد. آری، در این (نعمت) برای مردمی که می اندیشند قطعا نشانه هایی است.قال رسول الله (ص):« ما بُنِیَ فی الاِسلامِ بِناءٌ أحبُّ إلی اللهِ عزّوجلّ و أعزُّ مِن التّزویج». ۲ در اسلام هیچ بنائی نهاده نشده که خداوند عزوجل محبوب تر و استوارتر از ازدواج باشد.
عزوبت (مجرد ماندن دختران و پسران) مشکل مشترک کشورهای اسلامی است، البته دختران بیش از پسران از زیان های به وجود آمده در این زمینه آسیب می بینند. این آفت از زمانی پدید آمد و دامن گسترد که تقلید از غربِ مادی گرا تمام جوامع اسلامی را فرا گرفت و آنان قوانین اسلامی را ترک کردند، قوانینی که ره آورد قرآن بود و رسول خدا و اهل بیت پاکش آنها را تبیین کردند. البته این مشکل یک مشکل انسانی است چون همه دختران و پسران را با هر گرایش و اعتقاد در بر می گیرد.عزوبت در میان مسلمانان به صورت مشکلی بسیار عظیم رخ نموده است. در گزارش یکی از روزنامه های عربی آمده بود که در کشور مصر نزدیک چهار میلیون دختر مأیوس از ازدواج و یافتن همسر، پانزده میلیون دختر و پسر در سن ازدواج وجود دارد و در کشور اسلامی دیگری، ده میلیون پسر و دختر جوان. این فاجعه در حالی چهره نموده است که از رسول خدا (ص) نقل شده: « إنّ الفتاه لو لم تُزوّج و زَنَت، کتب اللهُ إثم ذلک علی ولیّها». یقینا اگر دختر جوانی به دلیل ازدواج نکردن تن به زنا دهد خداوند گناه آن را بر ولی او می نویسد.
موانع ازدواج
موانع ازدواج چیزهای متعددی می باشد که ما در ذیل به چند نمونه اشاره خواهیم کرد:
امت پراکنده اسلامی
اسلام همه مسلمانان را امت واحد قرار داد بی آنکه میان عرب و غیر عرب تفاوتی وجود داشته باشد؛ خداوند متعال در این باب می فرماید « إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً». ۳ این است امت شما که امتی یگانه است. حتما می دانید که معنای واحد بودن امت، نبودن مرزبندی های جغرافیایی میان سرزمین های اسلامی است و طبیعی است که در چنین فضایی مسلمانان به آسانی می توانند در هر کجای سرزمین اسلام که بخواهند، رفت و آمد کنند و یا اقامت نمایند در نیجه هیچ مانعی برای ازدواج بین آنها وجود نخواهد داشت. برای مثال: یک مسلمان می تواند از ایران به عراق سفر کند و به آسانی ازدواج کند همینطور بر عکس. در نگرش کلان، این آسان گیری در جابه جایی برای همه مسلمانان که شمار آنها در بیش از پنجاه کشور اسلامی به دو میلیارد می رسد، فراهم می شود. شایان توجه است که محدودیت های مرزی موجود، بر اساس تقسیمات غربی تحمیل شده بر سرزمین های اسلامی پدید آمده اند. آری، غربی ها میان این کشورها مرزهای جغرافیایی پوشالی قرار دادند، مرزهایی که توانست امت واحده اسلامی را متلاشی کند. یکی از آثار شوم این پراکندگی و پدید آمدن مرزهای جغرافیایی، محدود شدن موارد ازدواج است.۲/
از بین رفتن برادری اسلامی
دیگر زمینه ساز مجرد ماندن دختران و پرهیز آنان از ازدواج، اجرا نشدن قانون اخوّت اسلامی میان آحاد مسلمین است، اخوّتی که اسلام عزیز بدان ندا داد و قرآن کریم بدان تصریح نمود و فرمود: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ». ۴ همانا مؤمنان برادر یکدیگر اند.رسول اعظم (ص) قانون اخوّت را دو بار در جامعه اسلامی روزگار خویش به اجرا در آورد، یک بار در مکه مکرمه و یک بار در مدینه منوره. آن حضرت هر مرد مؤمنی را برادر مؤمن دیگر و هر زن مؤمنی را خواهر همگن مؤمن قرار داد و برای انجام دادن این برنامه تفاوتهای طبقاتی آن روزگار را شکست و میان فقیر و غنی مساوات برقرار نمود.
محدودیت های بی اساس قانونی
مهم ترین موانع ازدواج دختران مجرد، وضعیتی است که قید و بندهای قانونی به وجود آورده است، البته هیچ پشتوانه شرعی ندارد و در واقع همان چیزهایی است که قرآن کریم از آنها به «الإصر و الأغلال» تعبیر می کند و در بیان وظیفه و مأموریت رسول خدا می فرماید: « الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي... يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ... أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ». ۵ همان ها که از فرستاده (خدا) پیامبر امّی پیروی می کنند، پیامبری که... بارهای سنگین و زنجیرهایی را که بر آنها بود و از (دوش) آنان قید و بندهایی را که بر ایشان بوده است بر می دارد؛ پس کسانی که به او ایمان آوردند... آنان رستگارانند.پس دو گونه محدودیت وجود دارد یکی به نام «إصر» و آن محدودیت ها و قید و بندهایی است که در عادات و آداب و رسوم مردم ریشه دارد. دیگری «اغلال» نام دارد که به محدودیت ها وقید و بندهایی گفته می شود که از سوی حکومت ها و مانند آن بر مردم تحمیل می شود.اسلام هر دو مانع را در محیط های گوناگون حیات بشر از پیش پای او برداشت. برای تزویج دختران مجرد باید هر دو مانع را برداشت و به دور ریخت، مواردی چون پیروی از عادت ها و آداب و رسوم فراوان هنگام ازدواج و نیز مهریه های سنگین. در تاریخ می خوانیم رسول خدا (ص) دخترش فاطمه زهرا (س) {سرور زنان دو جهان} را فقط با سی درهم مهریه به همسری امیر مؤمنان علی (ع) در آورد. ۶ البته وجه جمع میان این روایت و اخباری که مهر السنّه را پانصد درهم دانسته، این است که درهم ها در آن زمان ارزش های متفاوتی داشتند چون در جاهای مختلفی ضرب می شدند لذا بطور کامل یکسان نبودند، همانطور که در زمان ما نیز مثلا دینار عراقی ارزشی متفاوت با دینار کویتی دارد.
بی کاری
یکی دیگر از موانع ازدواج، بیکاری است که خود زاییده ممنوعیت آزادی کسب و کار و بازرگانی از سوی حکومت ها است و نیز ممنوع کردن چیزهایی که بالأصاله مباح و مجازند مانند: ماهیگیری از دریاها و استفاده از نی نیزارها و درختان جنگل ها و بیشه زارها و استخراج معادن که اسلام این امور را برای همه مردم مباح اعلام کرده و می گوید: «يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ... » ۷ از تو می پرسند چه چیزی برای آنان حلال شده است؟ بگو چیزهای پاکیزه برای شما حلال گردیده.پیامبر اکرم (ص) نیز به همین اصل اشاره می کند و می فرماید: « مَن سبق إلی ما لا یسبقه إلیه المسلم فهو أحقُّ به» ۸ هر مسلمانی که (برای برخورداری و استفاده و تملک) سراغ چیزی برود که مسلمان دیگری پیش از او آن را در اختیار نگرفته و مالک نشده باشد، بدان چیز سزاوارتر است.جان سخن این که ممنوعیت کارهای پیش گفته و نظیر آن در نیمه دوم این قرن (بیستم) به میزان قابل توجهی از ازدواج ها کاسته است. وانگهی محدود ساختن بی حساب کسب و کارها و انواع هزینه ها و موانع دیگر با تمام توان در راه ازدواج سنگ اندازی کرده است، در حالی که در روزگار گذشته همه مردم از آزادی در انتخاب کسب و کار برخوردار بودند مگر آنچه ادله مقبول از آن منع می کند، مانند شرب خمر، قمار و فحشا.
برخی از پیامدهای تجرد
۱- مشکلات بی شمار اجتماعی از آن زمان که بسیاری از زنان و مردان مسلمان مجرد ماندن را بر ازدواج ترجیح دادند و از سنت پیامبر اکرم (ص) روی برتافتند، کشورهای اسلامی گرفتار مشکلات بسیاری شدند و پدیده های منفی بسیاری در جوامع اسلامی پدید آمد که پیش از آن هرگز اثری از آنها نبود.اکنون که سخن در مقوله ازدواج و مشکلات آن است، شایسته است که برخی از آثار منفی مهم ترک ازدواج را که اخیرا در میان مسلمانان چهره نموده است، برشمریم.یکی از این مشکلات، گسترش مفاسد اخلاقی و ارتکاب محرّماتی مانند: بی حجابی، زنا، لواط، استمناء و مساحقه است و البته شیوع بیماری های کشنده ای مانند ایدز و بیماری های روانی مانند افسردگی از پیامدهای این مسأله است. چنین فاجعه ای، عقب ماندن از پیشرفت و تکامل در زمینه های گوناگون را به ارمغان می آورد چرا که خانواده صالح و شایسته سنگ بنای جامعه صالح و شایسته است پس اگر خانواده به فساد گرایید، جامعه نیز در گرداب فساد گرفتار خواهد شد. البته کار رهایی از این گرداب مهلک، ازدواج به موقع است و همان گونه که در احادیث وارد شده، ازدواج یک سوم یا دو سوم دین را بیمه می نماید.رسول خدا می فرمایند: « مَن تزوج فقد أحرز نصفَ دینهِ فلیتّق الله فی النصف الباقی... » ۹ هر کس که ازدواج کند نیمی از دین خویش را ایمنی بخشیده است و نیم دیگر ان را با تقوای الهی حفظ کند.
ترک حجاب
حجاب یکی از احکام اسلامی است که خداوند آن را بر زن واجب و باشدّت بر آن تأکید نمود. این حکم برای رعایت حال زن و حفظ کرامت او و نیز مهار و محدود نمودن فساد و حفظ جامعه از انتشار محرّمات است تا زن در جامعه مصونیت یابد و از خواهش ها و افزون طلبی های شیطانی مردانی که به مقتضای طبیعت و غریزه خویش به سوی او جذب می شوند، دور بماند.
گسترش فحشا
اگر عزوبت را سبب اصلی افزایش فحشا در برخی کشورهای اسلامی بدانیم گزاف نگفته ایم چه اینکه بسیاری از مجردان آنگاه که در می یابند نمی توانند از راه مشروع غریزه جنسی خود را ارضا کنند، به زنا پناه می برند، عملی حرام که اسلام بارها بر حرمت آن تأکید نموده است و خداوند در این باره می فرماید: «وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا» ۱۰ و به زنا نزدیک نشوید چرا که آن همواره زشت بوده و بد راهی است.
استمناء
زمانی که راه برای ازدواج مجردان بسته باشد، چشم بسته در بی راهه های فساد بی انجام افکنده می شوند، در میانشان رفتارهای زشتی پدید می آید که مورد نهی اسلام است. یکی ازاین عادات زشت که بسیاری از مجردان به منظور فرو نشاندن غریزه سرکش جنسی بدان مبتلا شده اند، عادت به استمناء است؛ عملی که گذشته از حرمت شرعی، بیماری های جسمی و افسردگی های روحی بسیاری را برای فرد به بار می آورد. در حدیثی از امیر مؤمنان علی (ع) آمده است: «الإستمناء بالید ذلک الوأد الخفیّ» استمناء با دست، زنده به گور کردن پنهان است.
شیوع همجنس گرایی در بین زنان
پیامد خطرناک دیگری که در پی تأخیر در ازدواج یا پرهیز از آن، گریبان کشورهای مختلف را گرفته گسترش مساحقه و همجنس بازی میان دختران است. بسیاری از آنان به امید رهایی از کابوس مجرد ماندن به این عملِ حرام و نکوهیده پناه می برند.قابل توجه است که این پدیده روز به روز افزایش می یابد و از همین رو ضرورت توجه کافی به آن را یاد آوری می کند، بویژه این که شارع مقدس به وضوح بر حرمت این عمل زشت تأکید کرده است.از پیامبر اکرم (ص) روایت شده که فرمودند: « سحاقُ النساء بینهنّ زنا» ۱۱ مساحقه زنان با یکدیگر، {نوعی} زنا است.
شیوع همجنس گرایی میان مردان
هم زمان با پیامدهایی که تا کنون بر شمردیم، باید پدیده شوم و سخت نکوهیده لواط را دیگر ره آورد پلید خودداری از ازدواج یا فراهم نبودن زمینه مناسب و آسان گیری در امر ازدواج دانست، لذا جوانان به همجنس خود بسنده کرده و در نهایت، عمل حرام لواط شیوع یافته است. دربارهٔ این عمل شنیع در روایات بسیاری هشدار داده شده است. رسول خدا (ص) می فرمایند: «هر کس با پسری جماع کند در روز قیامت جنب محشور می شود و آب دنیا نمی تواند او را پاک کند و خداوند بر او خشم می گیرد و او را لعن می کند و جهنم را برایش مهیا می نماید.۱۲
تشبّه به جنس مخالف
آنچه رسول خدا (ص) و حضرت علی (ع) دربارهٔ آخر الزمان خبر داده اند صورت واقع یافته است، از جمله که فرموده اند: «زنان به مردان و مردان به زنان شبیه می شوند» ۱۳ مخفی نماند که ظهور چنین حالاتی در میان برخی از مسلمانان بطور آشکار اعلام خطر نموده ضرورت شتاب در حل آن را یادآوری می کند؛ چرا که این معضل به زودری در همه کشورهای اسلامی به بحرانی مهار ناشدنی مبدل خواهد شد. از این رو برای محدود کردن این پدیده در جامعه، اسلام در نکوهش آن و یادآوری پیامدهای شوم از هیچ رهنمودی فروگذار نکرده است.رسول گرامی اسلام (ص) فرمودند: « لعن الله و أمّنت الملائکه علی رجل تأنّث و امرأه تذکّرت و رجل متحصّر و لا حصور بعد یحیی» ۱۴ خداوند لعنت فرمود مردی را که خود را به زنان و زنی که خود را به مردان شبیه کند و مردی را که مجرد بماند. فرشتگان نیز آمین گفتند و (بدانید که) پس از یحیی مجردی (ستوده) نیست.
گام هایی برای حل مشکل مجرّدی
روشن شد که مهم ترین دلیل ظهور بحران عزوبت و ناتوانی مسلمانان از حل آن، روی گردانی آنان از راه حل های بنیادینی است که اسلام ارائه نموده است.حقیقت امر این است که مسلمانان از قوانین اسلام روی برتافتند و در پی نظریه های غربی شتافتند، نظریاتی که بر دامنه این مشکل افزود و آن را پیچیده تر کرد و اینک که به خود آمده ایم، خویش را در چنین بحرانی گرفتار می یابیم. در عین حال، تنها راه رهایی از مشکل عزوبت و مشکلات دیگر، تن دادن به راه های اسلامی است که بطور مفصل در قرآن و سنت آمده است.
نقطه آغاز
اکنون این پرسش مهم و اساسی مطرح است که نقطه آغازین حل مشکل عزوبت جوانان کجاست و چگونه باید اقدام کرد در حالی که افراد ذی ربط و دلسوز برای از بین بردن این مشکل تلاش فراوانی کرده اند اما نتیجه ای به دست نیاورده اند. باید توجه داشت که حل این معضل، سخت و ناممکن نیست بلکه گره کار در این است که امت اسلامی چندان جدیتی در این باره به خرج نداده بلکه آن را نا کارآمد دانسته یا بدان باور ندارد.به یقین، سرآغاز حل همه مشکلات مسلمانان در بازگشت به آموزه های اسلام عزیز است، چه اینکه با بازگشت به اسلام و عمل به رهنمو دهای آن و پیروی عملی از مسلمانان پیشین، به یقین مشکل عزوبت از میان خواهد رفت و در کشورهای اسلامی هیچ کس از این مشکل در رنج نخواهد ماند.اینک آن دسته از تعالیم مهم اسلامی را که نقشی کلیدی در حل مشکل عزوبت دارند بیان می کنیم.
تعالیم اسلامی که نقش کلیدی در حل مشکل عزوبت دارند
فرهنگ ازدواج
شایسته است که در عصر کنونی، زنان و مردان مسلمان برای حاکم گرداندن فرهنگ ازدواج در جامعه تلاش کنند و به استحباب مؤکد آن در شریعت اسلامی توجه کرده و در راه گسترش آن بکوشند. این وظیفه از رهگذر تشویق به آن و تبیین ضرورت آن در محافل گوناگون و نیز از طریق تولیدات فرهنگی بویژه کتاب انجام شدنی است. یاری گرفتن از رسانه های جمعی صوتی و تصویری، برگزاری برنامه های آموزشی برای بیان آیات و روایاتی که بر استحباب ازدواج تأکید می کند، بیان فلسفه ازدواج و اشاره به داستان های جهت دهنده و آمارهای روشنگر، و بیان ره آوردهای بهداشت تن و روان ازدواج و عوارض منفی عدم ازدواج از بایسته های ترغیب جوانان به ازدواج است.طبیعی است که مروّجان فرهنگ ازدواج با سیل هولناکی از بهانه جویی های مردم بویژه مجردان روبرو خواهند شد، از جمله اینکه «توان ازدواج نداریم»، «ازدواج مسئولیت ما را دو چندان می کند»، نمی توان هم ازدواج کرد و هم تحصیل»، اما هیچ یک از این بهانه ها نمی تواند حکم اسلام به استحباب مؤکد ازدواج را تغییر دهد.در دوران رسول اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) نیز بسیاری از مسلمانان محنت های زیادی را تحمل می کردند اما به این امر مستحب مؤکد عمل می کردند و سختی های زندگی زناشویی را به جان می خریدند، امری که آن ها را از پیامدهای عزوبت می رهانید و به آسایش می رساند. در قرآن کریم می خوانیم: «وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ» ۱۵ و از نشانه های او این که از (نوع) خودتان همسرانی برای شما آفرید تا بدانها آرام گیرید و میانتان دوستی و رحمت نهاد. آری، در این (نعمت) برای مردمی که می اندیشند قطعا نشانه هایی است..
همسر صالح
در روایات اسلامی داشتن زن صالح از نشانه های خوشبختی مرد دانسته شده است و این خود از بزرگ ترین نعمت های الهی بلکه می توان گفت که پس از نعمت برخورداری از اسلام، پر فضیلت ترین نعمت است و روشن است که جوان مجرد از این سعادت و برکات آن محروم است.امام صادق (ع) می فرمایند: « ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ لَا يُحَاسَبُ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ عَلَيْهِنَّ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ وَ ثَوْبٌ يَلْبَسُهُ وَ زَوْجَةٌ صَالِحَةٌ تُعَاوِنُهُ وَ يُحْصِنُ بِهَا فَرْجَه». ۱۶ سه چیز است که خداوند هیچ مؤمنی را دربارهٔ آنها بازخواست نمی کند: غذایی که می خورد، لباسی که می پوشد و همسر صالحی که او را یاری می دهد و دامان او را (از آلوده شدن به حرام) نگاه می دارد.همسر دوستی، مشوّقی برای ازدواجدر روایات اسلامی، دوست داشتن همسر پدیده ای ارزشمند دانسته شده است تا مشوّقی برای ازدواج باشد. در اینجا به چند مورد از این روایات اشاره می کنیم:امام صادق (ع) فرمودند: «العبدُ کلّما إزدادَ للنّساء حُبّاً إزداد فی الایمان فضلاً». ۱۷ هر چه روح همسردوستی در بنده ای فزونی گیرد، برتری ایمانش فزونی می یابد.همچنین در حدیث دیگری فرمودند: «ما أظنّ رجلاً یزدادُ فی الایمان خیراً الّا أزدادَ حُبّاً للنساء». ۱۸ هر مردی که در ایمانش خیر و خوبی فزونی گیرد به یقین همسر دوستی اش افزایش می یابد.همینطور فرمودند: «أکثر الخیر فی النساء». ۱۹ بیشترین خیر و برکت در زنان است.
نهی از عزوبت
روایات بسیاری، عزوبت و تجرد را نکوهش و از آن نهی نموده اند و ما در اینجا به یک نمونه از روایتی از پیامبر اسلام (ص) اشاره می کنیم که ایشان فرمودند: «خیارُ امّتی المتأهّلون و شرارُ امّتی العُزّاب». ۲۰ بهترینان امت من متأهلان و بدترینان امتم مجردانند.
مشارکت خیّران
از دیگر راه کارهای حل مشکل تجرد در میان جوانان این است که بازرگانان و انسان های خیّر را تشویق و ترغیب نمود تا در طرح های کلان ازدواج مشارکت نمایند و امر ازدواج را برای هزاران دختر و پسر جوان تسهیل کنند و زمینه تشکیل یک خانواده سالم را برای آنان فراهم سازند.فقیهان و محدّثان از ضرورت این اصل غافل نبوده و در کتاب های خویش بخش هایی را به مسائلی چون استحباب پا در میانی و تلاش برای ازدواج دیگران و ضرورت پرهیز از تلاش برای ایجاد جدایی میان زن و شوهر و تباه کردن رابطه آن دو اختصاص داده اند.اکنون به چند روایت وارد شده در این باره خواهیم پرداخت:پیامبر گرامی اسلام فرمودند: « مَنْ عَمِلَ فِي تَزْوِيجِ حَلَالٍ حَتَّى يَجْمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمَا زَوَّجَهُ اللَّهُ مِنَ الْحُورِ الْعِينِ وَ كَانَ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ خَطَاهَا وَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا عِبَادَةُ سَنَة».۲۱ هر کس برای به هم رسیدن زن و مردی به حلال (و تسهیل در ازدواجشان) بکوشد و (در نتیجه) خداوند متعال آن دو را به هم برساند، خداوند از حوریان بهشت به وی تزویج هواهد کرد و برای هر گامی که برداشته و هر کلمه ای که گفته(ثواب) عبادت یک سال به او خواهد داد.امیر مؤمنان علی (ع) نیز می فرماید: «أ أَفْضَلُ الشَّفَاعَاتِ أَنْ تَشْفَعَ بَيْنَ اثْنَيْنِ فِي نِكَاحٍ حَتَّى يَجْمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمَا». ۲۲ پر فضیلت ترین میانجی گری ها آن است که کسی در ازدواجی میان دو تن وساطت کند و (در نتیجه) خداوند آن دو را به هم برساند. از امام سجاد (ع) نیز روایت شده است: «مَن زوّج عزباً تَوَّجه الله بتاجِ المُلک». ۲۳ هر کس مجردی را همسر دهد، خداوند تاج پادشاهی بر سر او می نهد.
ازدواج به هنگام
یکی از امور مهمی که اسلام برای حل مشکل عزوبت مطرح کرده، تشویق شدید به ازدواج زود هنگام است که در نتیجه از ابعاد این معضل می کاهد. در تاریخ می خوانیم که رسول خدا (ص) دختر ارجمند خویش فاطمه (س) را در نه سالگی به همسری امیر مؤمنان (ع) در آورد. بی تردید حضرتش این کار را نه به خاطر ملالت از دختر که برای آموزش مسلمانان انجام داد و از سوی خدای متعال بدان مأمور بود.
مهریه اندک
کم بودن مهریه مهم ترین عاملی است که ازدواج دختران مجرد را تسهیل می کند و از دیگر سو اسلام از تعیین مهریه سنگین نهی فرموده است. در احادیث نیز با اشاره به این مطلب آمده است که خوشبختی زند در اندک بودن مهریه او و شومی او در بسیار بودن آن است.امیر المؤمنین علی (ع) نیز فرمودند: « لَا تُغَالُوا فِي مُهُورِ النِّسَاءِ فَتَكُونَ عَدَاوَة». ۲۴ در (مقدار) مهریه زنان، از حد تجاوز نکنید که باعث دشمنی می شود.رسول اکرم (ص) فرمودند: « أَفْضَلُ نِسَاءِ أُمَّتِي أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْرا». ۲۵
فهرست منابع
۱- سوره روم، آیه ۲۱
2- مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص ۱۵۲
3- سوره انبیاء، آیه ۹۲
4- سوره حجرات، آیه ۱۰
5- سوره اعراف، آیه ۱۵۷
6- کافی، ج ۵، ص ۳۷۷
7- سوره مائده، آیه ۴
8- مستدرک الوسائل، ج ۱۷، ص ۱۱۱
9- جامع الأخبار، ص ۱۰۱
10- سوره اسرا، آیه ۳۲
۱۱- مستدرک الوسائل، ج ۱۸، ص ۸۵
۱۲- کافی، ج ۵، ص ۵۴۴
۱۳- بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۳
۱۴- مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص ۱۵۶
۱۵- سوره روم، آیه ۲۱
16- خصال، ج ۱، ص ۸۰
17- من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۴
18- وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۲۱
19- من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۵
20- جامع الاخبار، ص ۱۰۲
21- بحار الانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۲۱
22- تهذیب الاحکام، ج ۷، ص ۴۰۵
23- عوالی اللآلی، ج ۳، ص ۳۰۳
24- مکارم الاخلاق، ص ۲۳۷
25- من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۵
