فرهنگ مصادیق:جلسه خواستگاری شرایط و گفتگوها
ازدواج یکی از مهمترین حوادث زندگی است و نقش بسیار مهمی در همه ابعاد زندگی انسان دارد بنابراین موفقیت در امر ازدواج باعث موفقیت در جنبههای دیگر زندگی نیز میشود و ناکامی و یا شکست در ازدواج موجب مشکلات جدی در سایر مسائل مربوط به زندگی میگردد.
برای یک ازدواج موفق لازم است که طرفین آگاهی و شناخت خوبی نسبت به یکدیگر بیابند و یکی از راههای آشنایی بیشتر دختر و پسر، صحبتهای آن دو در خواستگاری است که اگر در این گفتگوی کوتاه اما با ارزش مسائل و نکات ضروری و با اهمیت مطرح گردد میتوان از آن بهرههای خوبی برد. مجلس خواستگاری و آداب آن از اساسیترین مراحل ازدواج است که معمولا پس از انتخاب فرد مورد نظر صورت میگیرد. در اهمیت این موضوع باید گفت که اگر جوانان عزیز در چگونگی و آداب خواستگاری دقت لازم را نداشته باشند، چه بسا به دلیل عدم رعایت یک مسأله بسیار کوچک، موفق به انتخاب مناسب خود نشوند و با وجود این که فرد مورد نظر خود را یافتهاند و تمام شرایط یک همسر ایده آل را در آن مجسم دیدهاند؛ به دلیل روشها یا رفتارهای نادرست در جلسه خواستگاری، آن فرد را از دست بدهند و یا به عکس، فردی نامناسب و ناشایست که خود را فردی مناسب جلوه داده، در نظر دختر یا پسر جوان خوب قلمداد شود و ازدواج نامناسبی صورت گیرد که به دنبال آن مشکلات متعددی برای آنها و خانواده شان به وجود آید. بنابراین وجود دغدغه برای اطلاع از چند و چون این مذاکره کوتاه اما حساس، بجا و پسندیده است.
اولین قدم منطقی و ضروری در این مسیر، در نظر گرفتن ملاکها و معیارهای همسر مناسب است تا بتوان زندگی موفق و شیرینی را ساخت. قدم بعدی اقدام برای شناسایی ملاکها و اطلاع یافتن از وجود آنها در فرد مورد نظر است، که با استفاده از شیوههای زیر امکان پذیر است:
۱- تحقیق و بررسی از خانواده و چگونگی روابط خانوادگی و فامیلی؛ چون هر فردی تحت تأثیر محیط خانواده به دنیا آمده و رشد کرده است و از آن فضای فرهنگی و اجتماعی تأثیرپذیر بوده و هست؛
۲- تحقیق و شناسایی دوستان و نزدیکان و رفقای صمیمی در محل زندگی و سکونت، محل درس و محل کار؛
۳- گفتگوی مستقیم (ولی تحت نظارت خانوادههای دو طرف) با یکدیگر و اطلاع یافتن از نقطه نظرات همدیگر دربارهٔ مسائل مختلف و آنچه در آینده میتواند در زندگی مشترک تان تأثیرگذار باشد و کسب اطلاع از میزان اهتمام وی نسبت به ملاکها و معیارهای همسر مناسب، که در شکل رسمی، همان جلسه خواستگاری است؛
۴- حضور در مراکز مشاوره. چند سالی است که مراکزی جهت ارائه انواع مشاوره قبل و بعد از ازدواج بوجود آمده است. جوانانی که قصد ازدواج دارند با حضور در یکی از این مراکز، به کمک مصاحبه و گفتگو در حضور متخصص یا پرکردن پرسشنامههایی خاص، از میزان ملاکها در یکدیگر آگاه میشوند.
ویژگیهای رفتاری و ظاهری فرد در اولین ملاقات رسمی، از اهمیت بسزایی در طرز تلقی دیگران از شخصیت فرد دارد؛ بویژه آنجا که جلسه خواستگاری در چارچوب اصول دینی و عرفی، بدون سابقه ارتباط قبلی برگزار گردد.
این نکات شما را به موفقیت در جلسه خواستگاری، نزدیک تر خواهد نمود:
۱. به خداوند توکل نمایید؛
۲. وضودار بودن، تجربه آرامشی معنوی را به شما هدیه خواهد داد؛
۳. گفت و گو پس از انجام خواستگاری رسمی از طرف خانوادها و تحقیق و آگاهی از بعضی شرایط که در مرحله تفحص به دست میآید، انجام گیرد نه در ابتدای آشنایی؛ به عبارت دیگر، در واپسین مراحل تحقیق و قبل از مراسم عقد باید گفت و گو تحقق یابد؛
۴. گفت و گو باید خونسردانه و با آمادگی قبلی و در فضایی آرام و بدون خوف و فشار از طرف دیگران صورت گیرد؛
۵. نگاه مثبت همراه با دقت داشته باشید؛
۶. شیک، تمیز و معطر باشید. زمانی که به خواستگاری میروید، زیباترین لباسهایتان را به تن کنید و پوششی شیک و مناسب داشته باشید. اولین دیدارها همیشه در اذهان باقی میمانند. عدهای با لباسهای نامناسب و نه چندان تمیز به خواستگاری میروند و تصورشان این است که این شخص باید وضعیت زندگی مرا بداند در صورتی که این وضعیت خاطره خوشی به جا نمیگذارد؛
۷. اگر در تحقیقات خود قبل از مراسم خواستگاری به علایق دخترخانم در مورد رنگ، عطر یا گل پی بردهاید، او را با آنها مجذوب کنید. البته افراط نکنید تا شخصیتی وابسته از خود نشان ندهید؛
۸. خودتان باشید. در هنگام صحبت کردن با فرد مورد نظر در اولین جلسه بنا را بر صداقت و یکرنگی بگذارید و متعهد شوید که آنچه می گوئید کاملاً از سر صدق و صفا باشد و به این تعهد خود نیز پای بند شوید. سعی کنید مجسمه نباشید و تا حدی راحت بنشینید. صداقت در رفتار و گفتار، اضطراب شما را به شدت کاهش خواهد داد.
۹. متین باشید. در تمام طول مراسم خواستگاری متانت و وقار باید از ناحیه هر دو خانواده مراعات شود و رفتارهای نامناسب و جلف، ذهنیتهای بدی را رقم میزنند. جلف بازی، شما را بانشاط، سرزنده و اجتماعی نشان نمیدهد!
۱۰. چشم چرانی ممنوع. اجازه ندهید احساس کند چشمانتان مانند یک شکارچی، او را خیره وار وارسی میکند. گاهی (فقط گاهی) که احساس میکنید به شما نگاه میکند به او نگاه کنید تا احساس کند برای زیبائی او ارزش قائلید؛
۱۱. حد و مرز خود را حفظ کنید. چه از لحاظ شرعی و چه از لـحاظ اجـتـماعی نباید تا زمانی که با همسر آینده خود محرم نشدهاید او را لمس نمایید. سعی نکنید دست او را بگیرید و یا چسبیده به او بنشینید؛
۱۲. فاصله مجاز را رعایت کنید. نه آنقدر از یکدیگر دور بنشینید که مجبور باشید بلند صحبت کنید و نه آنقدر نزدیک که جسور به نظر برسید. فاصله مناسب، ارتباط عاطفی را قوی تر خواهد نمود؛
۱۳. جهت نشستن مهم است. کاملا روبروی هم نباشید. کمی متمایل باشید طوری که وقتی خواستید یکدیگر را ببینید مجبور باشید کمی سرتان را برگردانید؛ البته نه آنقدر که از دایره دید بیرون باشید و چهره یکدیگر را کامل نبینید. خوب است اگر صندلیها فاصله یا جهت مناسبی ندارد، آنها را تنظیم کنید.
۱۴. خوب بشنوید و زیبا بگویید. هنگام صحبت کردن فرد مورد نظرتان، سراپا گوش باشید، دقت لازم را به عمل آورید تا مطالب گفته شده را بهتر بتوانید به خاطر بسپارید و گاهی با بیان عباراتی چون «بله»، «عجب»، «چه جالب» و ... متناسب با صحبتهای او، نشان دهید که به حرفهایش دقت دارید. هنگامی که خودتان صحبت میکنید نیز سعی کنید سنجیده حرف بزنید. از این شاخه به آن شاخه نپرید و روده درازی را کنار بگذارید؛
۱۵. ساده آغاز کنید. بهتر است به عنوان اولین سؤال از فرد مقابل بخواهید خودش را کامل معرفی کند؛ به عبارت دیگر از او بخواهید خلاصهای از گذشته زندگیش برای شما بگوید. خوب است بدانید او بر نکاتی تکیه خواهد کرد که برایش مهم است. خودتان نیز متقابلاً خلاصهای از سرگذشت خود را مطرح نمایید. سرگذشت و بیوگرافی شامل این موارد میشود: معرفی کامل نام و نام خانوادگی، شغل، سن، شغل پدر و مادر، میزان تحصیلات هر یک از آنها، وضعیت شغلی و تحصیلی و سنی دیگر افراد خانواده، و این که شما در چه خانوادهای و با چه شرایطی بزرگ شدید و مسائل خاص زندگی شما در گذشته چگونه بوده است. دروغ نگویید اما لازم نیست هرچیزی را هم بگویید؛
۱۶. فقط روی مفاهیم کلی بحث نشود و به نمودها، مصادیق و مثالهای عینی آن توجه شود. سعی کنید با مثالهایی، طرف مقابل را در موقعیتهای عینی و واقعی قرار دهید؛
۱۷. از آنجا که هر کس مطابق با ذهنیت و تصورات به سؤالات جواب میدهد و چه بسا ممکن است برداشت دیگران از یک مفهوم، با برداشت شما مغایرت داشته باشد و عدم توجه به این نکته، در آینده مشکلاتی را برای شما ایجاد نماید و حمل بر نداشتن صداقت شود لذا بهتر است در چنین مواردی قبل از طرح سوال مورد نظر، ابتدا از طرف مقابلتان، در مورد این گونه مفاهیم توضیح خواسته و سپس سؤال اصلی را مطرح کنید؛
۱۸. دقت داشته باشید که اصل جوابها و کیفیت آنها، نشان دهنده نوع شخصیت و دیدگاههای طرف مقابل شما و نیز نشان دهنده میزان رشد فکری و عقلی اوست؛ لذا جوابها را کنار یکدیگر قرار دهید تا به یک جمع بندی مناسبی برسید؛
۱۹. اگر در موردی شک دارید که طرف مقابل صداقت داشته است یا خیر، موضوع را در قالب دیگری بپرسید و جوابها را کنار یکدیگر قرار دهید؛
۲۰. جوگیر نشوید. وعدهها و قولهایی که با امکانات شما نمیخواند و امکان برآورده شدنش نیست ندهید. بگویید همیشه برای بهتر شدن زندگی مادی و معنویتان، تلاش خواهید کرد ولی قولهای نابه جا ندهید؛
۲۱. دربارهٔ زنان دیگر صحبت نکنید: چه لزومی دارد دائم از خواهر، مادر یا زن دیگری نقل قول کنید؟!
۲۲. از آسمان نیفتادهاید، پس فخر فروشی نکنید. چه به آنچه دارید و چه به آنچه لاف آن را میزنید. حواستان باشد که خواستگاری در درجه اول، احترام و اکرام به جنس مؤنث است؛
۲۳. گفتگو را ملایم و مثبت نگاهدارید؛ برخی اوقات مردان بدون فکر کردن و حتی بدون اینکه بدانند چه کار میکنند، صحـبت را به موضوعاتی سـنگین و منفی میکشانند. هیچ دلیل مفید و سازندهای بـرای اینـکار وجود نداشته و تنها باعث از بین بردن لطف گفتگو و کاهش اشتیاق طرف مقابل خواهد شد. باور کنید این کاری رومانتیک نیست! صحبت از تحقیقات ناسا و حوادث پس از انتخابات، شما را فردی آگاه و روشنفکر نشان نمیدهد!
۲۴. در مورد مسائل جنسی صحبت نکنید. زنان از شنیدن صـحبـتهای جنسی متنفرند. برخی از مردان این کار را انجام میدهند ولی شما قرار نـیـست بـه ایـن عـمـل مـبـادرت ورزیـد؛ چون میخواهید متفاوت باشید. زنها به دنبال قهرمان جنسی نیستند. آرام و با کلاس باشید. اگر در ملاقات آغازین با شریک آینده زندگی خود مسائل جنسی را پیش بکشید در حقیقت به احساس راحتی و آرامش او حمله خواهید کرد؛
۲۵. شکّاک نباشید. هر یک از طرفین خواستگاری این حق را دارد که در مورد گذشته طرف دیگر، مطالبی را جویا شود هرچند متّه به خشخاش گذاشتن و دقت وسواس گونه و شکاکانه را نهی میکنیم؛
۲۶. هر حرفی را نزنید. هرچند دروغ گفتن جایز نیست اما هر راستی را نیز لازم نیست بگویید. اشتباهی که بعضی از دختران و پسران در جلسه خواستگاری مرتکب میشوند این است که همه گذشته خود را (که بعضا همراه با رفتارها، صفات یا ارتباطات غلطی بوده است که اکنون از آنها پشیمانند) به بهانه صداقت یا جلب اعتماد طرف مقابل، مطرح میکنند حال آنکه این عمل در بسیاری موارد اثر عکس دارد که نتیجه منفی آن در همان زمان (با از بین بردن تمایل فرد به این ازدواج) یا در زندگی مشترک (به شکل سوءظن، مشاجرههای فراوان و طلاق)، دامنگیر طرفین خواهد شد؛
۲۷. صبور باشید. از او نخواهید همانجا به شما پاسخ گوید یا اصرار نکنید در همان جلسه تاریخ عقد و عروسی مشخص شود. او این گونه احساس خواهد کرد به نظر او اهمیت نمیدهید؛
۲۸. به زمان جلسه دقت کنید. اجازه ندهید آنقدر طولانی و خسته کننده باشد که تاثیرش را از دست بدهید یا ملا ل آور گردد؛
۲۹. شاید همه آنچه باید، در یک جلسه خواستگاری نتوان مطرح کرد، هیچ اشکالی ندارد تعداد جلسات خواستگاری را اضافه نمایید، مشروط به این که حسن نیت داشته باشید. این مطلب را با او درمیان بگذارید و تصمیم را به عهده بزرگترها بگذارید؛
اما موضوعات قابل طرح در گفت و گوی جلسه خواستگاری، مختلف است؛ زیرا افراد عقیدهها، آرمانها، هدفها و خواستههای گوناگون دارند؛ در نتیجه آنچه که در زندگی برای شما اهمیت ویژهای دارد و شما برای آن جایگاه و نقش عمدهای در نظر گرفتهاید (مانند سبک زندگی، توقعات شما از همسر آینده تان و ...) را باید حتما مطرح کنید تا نظر طرف مقابلتان را نیز در رابطه آن بدانید. البته بعضی از مسائل و موضوعات عمومی است و ضرورت دارد جوانان قبل از ازدواج برای آگاهی یافتن از ویژگیهای جسمانی، روانی، اخلاقی یکدیگر مطرح کنند و دربارهٔ آنها به گفت و گو بنشینند. ناگفته پیداست، این گونه جلسات حتماً باید تحت اشراف خانوادههای دو طرف صورت گیرد؛ زیرا مذاکره مستقیم و بدون اطلاع خانواده دختر و پسر مطلوب عرف و در اکثر موارد مورد پسند شرع و عقل نیست و به جای این که زوج جوان را به حقیقت برساند، مایه انحراف و مشکلات دیگر میشود. بنابراین در این گونه جلسات میتوان دربارهٔ مسائل زیر گفت و گو کرد:
۱. خط مشی کلی زندگی آینده: مراد تبیین مبنای زندگی آینده است. برای مثال جوان متدین میخواهد زندگی اش بر اساس قوانین اسلام بنا شود. در این جا باید از میزان پای بندی افراد به ارزشهای دینی و اخلاقی سؤال شود؛
۲. اهداف زندگی: یعنی هدفهایی که هر کدام قصد دارند در زندگی آینده شان دنبال کنند: هدفها و آرمانهای علمی و تحصیلی، اجتماعی، شغلی و ...، برای مثال تا چه اندازه به ادامه تحصیل علاقه مند است و مشکلات تحصیل را تحمل میکند؟ جایگاه اجتماعی را دارای چه اهمیتی میداند؟ از نظر اقتصادی و مالی به چه سطحی میاندیشد و حداقل و حداکثر چقدر است؟
۳. چگونگی رابطه با خانواده و بستگان: برای مثال به چه اندازه به رفت و آمد با اقوام و خویشان و نیز دوستان اهمیت میدهد؟ و بر آن اصرار میورزد؟ به آداب و رسوم فرهنگی و اجتماعی رفتار با بستگان چقدر پایبند است؟
۴. خواستها و انتظارهای دو طرف از یکدیگر
۵. شیوه تربیت فرزندان: مسؤولیت تربیت با چه کسی است و چگونه باید آن را آموخت؟
۶. نقصهای جسمانی و بیماریهای مزمن احتمالی یکدیگر
منابعی که اطلاعات وسیع تری را در اختیارتان قرار میدهد:
۱- جوانان و انتخاب همسر، علی اکبر مظاهری، انتشارات پارسایان؛
۲- انتخاب همسر، آیت الله ابراهیم امینی، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی؛
۳- تشکیل خانواده از سری آموزههای خانواده، جمعی از مؤلفان، انجمن اولیاء مربیان؛
دوست خوبم، یگانه راهی که ما را به موفقیتهای بینهایت مادی و معنوی میرساند، زندگی در چارچوب آموزههای دین و در پرتو فرامین عقل پاک است.
