فرهنگ مصادیق:جراحی،تشریح وپیوند

جراحی،تشریح وپیوند

جراحی زن حامله

۱۱۶۸. اگر زن حامله‌ای بر اثر حادثه تصادف و مانند آن بمیرد و فرزند او در شکمش زنده باشد، وظیفه چیست؟
ج. بیرون آوردن بچه واجب است؛ اگرچه به شکافتن شکم زن بیانجامد.

بچه مرده در رحم مادر

۱۱۶۹. اگر بچه در رحم مادر بمیرد و باقی ماندن او در شکم مادر خطرآفرین باشد چه باید کرد؟
ج. در صورت امکان باید با راهی که برای مادر راحت تر است بچه را از شکم او بیرون آورند، و اگر در آخر کار راه بیرون آوردن بچه در قطعه قطعه شدن او منحصر گردد، باید چنین کنند.

دیه تشریح مسلمان

۱۱۷۰. آیا تشریح بدن مسلمان موجب دیه است؟ در صورت اثبات دیه اگر یکی از ارگان‌های دولتی و یا آموزشی بدن مجهول الهویه‌ای را تشریح کرد، دیه آن را به چه کسی باید بپردازد؟
ج. بله، موجب دیه است و دیهٔ او را باید کسی بدهد که بالمباشره این تشریح را انجام داده است ـ هر کسی که باشد ـ و این دیه ربطی به ورثه ندارد و برای خود میّت در امور خیر مصرف می‌شود.

فروختن اعضای میّت

۱۱۷۱. آیا اولیای میّت، می‌توانند اعضای میّت را به بیماران نیازمند بفروشند؟
ج. جایز نیست، مگر این که بدنِ میّت کافر باشد یا نجات مسلمانی منحصر در آن باشد، و با اجازهٔ ورثه خرج خود میّت کردن موافق احتیاط است؛ هر چند در صورت جواز عمل و مصالحهٔ بر عوض، حکم دیه ندارد.

تشریح بدن مسلمان

۱۱۷۲. آیا تشریح بدن میّت مسلمان جایز است؟ و اگر پیشبرد علم پزشکی مبتنی بر آن باشد، چه حکمی دارد؟
ج. جایز نیست.

استفاده از اعضای کسی که فوت مغزی نموده

۱۱۷۳. آیا می‌توان اعضای شخصی را که دچار مرگ مغزی شده است (و از لحاظ پزشکی امیدی به زنده ماندن وی نیست، ولی برخی اعضا مثل قلب وی برای مدتی کار می‌کنند) به بیماری که محتاج است پیوند زد؟ (با توجه به این که در صورت صبر، ممکن است دیگر، قابل پیوند نباشند).
ج. چون در همان مدّتی که قلب کار می‌کند و مغز مرده است، امکان دارد دارویی اختراع یا کشف شود که مغز را به کار اندازد (این مطلب هر چند در خیلی از نفوس موجب یقین به عدم باشد، ولی در بعض نفوس و افراد، یقین به عدم نیست؛ زیرا پیدا شدن بعضی داروها که برای بعض امراض اختراع یا کشف می‌شود، آنی است) لذا با این احتمال، جایز نیست.

تشریح کسی که وصیت به تشریح نموده

۱۱۷۴. آیا تشریح مسلمانی که وصیت کرده بعد از وفاتش، وی را تشریح کنند، جایز است؟
ج. در صورت توقّف حیات مریض‌هایی بر این کار و عدم تمکّن از بدن کافر، با احتیاط در اجازه گرفتن از ورثه و اجازه گرفتن از حاکم شرع، بعید نیست جایز باشد.

تشریح جسد مجهول الاسلام

۱۱۷۵. اگر ندانیم جسدی که در اختیار ما است جسد یک مسلمان است یا کافر یا اهل کتاب، آیا مجازیم آن را تشریح نماییم؟
ج. اگر اماره‌ای (نشانهٔ معتبر) بر اسلام یا ذمّهٔ اسلام بعد از فحص و تحقیق، نباشد و توقّف امور هم بر تشریح آن باشد و اجازه گرفتن از حاکم شرع که بصیر در موضوعات و احکام است بشود، در موارد خاصّه اش، دور نیست جایز باشد.

حرمت تشریح جسد مسلمان

۱۱۷۶. آیا تفاوتی بین اهل تسنن و اهل تشیّع در عدم جواز تشریح جسد، وجود دارد؟

ج. در صورت حرمت، تفاوت بین آن دو در اقوی بودن موجبات تحریم در مورد اهل تشیّع است، مثل دوران امر بین دو حرام و اضطرار به یکی از دو حرام.

تشریح جسد اعدام شدگان

۱۱۷۷. آیا می‌توان جسد افراد به ظاهر مسلمان (مسلمان شناسنامه‌ای) را که به خاطر ارتداد، فساد اخلاقی، قاچاق مواد مخدر، مسایل سیاسی و... اعدام شده‌اند، تشریح نمود؟
ج. در ارتدادی که موجب کفر باشد و توبه اش قبول نشود مانعی ندارد، اما در بقیه نه.

استفاده از اعضای میّت برای پیوند با اجازهٔ ولیّ

۱۱۷۸. اگر شخصی در طول زندگی اش نظر مخالف یا موافقی در مورد پیوند اعضایش نداشت، آیا پس از مرگش می‌توان با اجازهٔ ولیّ وی چنین کاری را انجام داد؟
ج. در صورت ضرورت و توقّف حیات دیگران بر این اعمال و عدم امکان استفاده از بدن کافر، ظاهرا مانعی ندارد.

اجازهٔ ولی برای استفاده از اعضای میّت با عدم رضایت قبلی میّت

۱۱۷۹. اگر شخصی از پیوند اعضای خود به دیگران پس از مرگش ناراضی باشد، ولی پس از وفاتش ولیّ وی مایل به این کار باشد، آیا می‌توان چنین کاری را انجام داد؟
ج. به حسب ظاهر مانعی ندارد، با شرایط ذکر شده در جواب سؤال قبلی.

پیوند اعضا

۱۱۸۰. اگر میّت در زمان حیات اجازه دهد که اعضای بدن او را پس از مرگ جدا کرده و به بیماران نیازمند پیوند بزنند، این عمل جایز است؟
ج. در صورتی که راه نجات فردی مسلمان متوقف و منحصر به دادن عضو به او باشد و تهیه آن از غیر مسلمان هم ممکن نباشد، اشکالی ندارد.

وصیت میّت برای پیوند اعضا و عدم رضایت ولیّ

۱۱۸۱. اگر شخصی وصیت کند بعد از وفاتش، اعضایش را به دیگران پیوند زنند، اما ولیّ وی پس از مرگش از این کار ناراضی باشد، آیا این کار را بدون اجازهٔ ولی می‌توان انجام داد؟

ج. اگر مورد دیگری برای این کار نیست، احتیاطا با اذن حاکم شرع این کار را انجام بدهند.

وصیت میّت برای پیوند اعضا بعد از موت

۱۱۸۲. اگر شخصی وصیت کند بعد از وفاتش، اعضای قابل پیوندش را به بیماران پیوند زنند، آیا مجاز به این کار هستیم؟
ج. در صورت توقّف حیات بیمار بر این پیوند و عدم امکان استفاده از بدن کافر، احتیاطا از ولیّ متوفّی هم اجازه بگیرد.

استفاده از جسد مجهول الهویّه برای نجات جان مسلمان

۱۱۸۳. ۱) در مواردی که نجات جان بیمار مسلمانی، وابسته به پیوند یک یا چند عضو از شخص دیگری باشد، اگر جسد مجهول الهویه‌ای که اعضای قابل پیوندی داشت، در دسترس باشد آیا می‌توان این اعضا را به بیماری که محتاج است، پیوند زد؟
ج. اگر حفظ حیات بیمار متوقّف بر این پیوند باشد، و آن جسد هم احترامی نداشته باشد که مانع باشد (مثل این که محکوم به اسلام باشد چون نمی‌توان جسد میّت مسلمان را تقطیع نمود مگر با شروطی)،مانعی ندارد.
۲) در فرض فوق، اگر بعدا ولیّ متوفّیپیدا شود و از این کار ناراضی باشد، چه باید کرد؟
ج. ظاهرا به دیه یا ضمان قیمت تنزل پیدا می‌کند. و اگر آن پیوند با اذن مریض یا ولیّ مریض بوده، ظاهرا خود مریض ضامن است.

پیوند اعضای حیوانات

۱۱۸۴. اگر عضوی از اعضای حیوانات را به انسان پیوند بزنند، آیا اشکال دارد و حکم نجاست و طهارت آن عضو چگونه است؟
ج. در موقع ضرورت جایز است و اگر عرفا جزو بدن انسان محسوب شود، پاک است.

پانویس

منبع: سایت تنظیم و نشر آثار آیت الله بهجت - تاریخ برداشت: 94/10/29

بازگشت به تشریح بدن مسلمان