فرهنگ مصادیق:جدال-ویکی فقه

جدال-ویکی فقه

درگیریهای لفظی و قسم خوردن را جِدال می‌گویند و از جدال به معنای اول در باب صوم و اعتکاف و در معنای دوم در باب حج سخن رفته است.

تعریف جدال

جدال دارای دو معنا می‌باشد. یکی به معنای درگیری در مقام گفت وگو ( مِراء) و دیگری گفتن «بَلیٰ واللّٰه» یا «لا وَاللّٰه» برای اثبات یا نفی مطلبی.

جدال دارای ثواب و گناه

جدال یا به قصد احقاق حق و ردّ باطل انجام می‌گیرد، یا به قصد اظهار فضل و چیرگی بر طرف مقابل. قسم اوّل، پسندیده، بلکه از برترین طاعات است .، ولی نوع دوم حرام است - -

تقسیم جدال به لحاظ حکم تکلیفی

برخی، جدال را به لحاظ حکم تکلیفی به پنج قسم تقسیم کرده‌اند:
۱. جدال واجب، و آن جدالی است که به قصد احقاق حق و از بین بردن باطل صورت می‌گیرد و دفع منکر و اقامه واجب متوقف بر آن است.
۲. جدال مستحب، که به قصد یاد شده در جدال واجب انجام می‌شود و برپایی عمل مستحب و جلوگیری مکروه منوط به آن است.
۳. جدال مباح، که با غرض اظهار حق- بدون آنکه برای جدال کننده یا دیگری نفعی دینی متصور باشد و توأم با رفتار قبیح نیز نباشد- انجام می‌گیرد، مانند نقد سخن کسی به جهت غلط ادا کردن آن از نظر ادبی.
۴. جدال مکروه، که همچون جدال مباح، فاقد نفعی دینی است؛ لیکن احتمال می‌رود بحث به ارتکاب رفتاری قبیح کشیده شود.
۵. جدال حرام، که با غرض به زانو درآوردن طرف و رسوا کردن او و اظهار چیرگی و مانند آن انجام می‌گیرد، یا آنکه مستلزم ترک واجبی می‌گردد؛ بلکه هر بگو مگویی که فاقد غرض صحیح و اظهار حق می‌باشد.

-

جدال و اعتکاف

جدال از محرمات اعتکاف شمرده شده است.
برخی گفته‌اند: با اینکه جدال مطلقا حرام است، لیکن شمردن آن از محرمات اعتکاف، از جهت تشدید حرمت آن در حال اعتکاف است؛ .
چنان که حرمت و کراهت جدال در حال روزه شدت می‌یابد

جدال در معنای قسم

واژه جدال به مفهوم قسم در قرآن کریم به کار رفته است .و از آن در باب حج سخن گفته‌اند.

جدال و احرام

جدال از محرمات احرام است .

تحقق جدال

در تحقق جدال، قسم خوردن به نام جلاله «اللّٰه» به شکل یاد شده در شناسه کفایت می‌کند؛ لیکن در چند امر اختلاف است که عبارتند از:
۱. کلمه «لا» و «بلیٰ» در تحقق جدال معتبر است یا نه؟
۲. قسم خوردن، باید تنها با لفظ «اللّٰه» باشد یا با مرادف آن در هر زبانی مانند لفظ «خدا» کفایت می‌کند؟
۳. قسم باید تنها با نام جلاله باشد یا سایر اسماء الهی، مانند رحمان، رحیم و خالق آسمانها و زمین نیز کافی است؟
۴. قسم باید با گفتن «لا واللّٰه» و «بلیٰ واللّٰه» هر دو باشد یا گفتن یکی از آن دو نیز کفایت می‌کند؟
۵. قسم باید در حال خصومت و دعوا باشد یا بدون خصومت نیز حرام است؟
جدال در حال ضرورت جهت اثبات حقّی یا ابطال باطلی جایز است، لیکن سقوط یا عدم سقوط کفاره در این صورت اختلافی است - - .

کفاره جدال

کفاره یک بار جدال به دروغ در حال احرام بنابر مشهور، یک گوسفند؛ دو بار، یک گاو؛ و سه بار، یک شتر؛ و سه بار جدال راست، یک گوسفند است و کمتر از آن کفّاره ندارد؛ لیکن بنابر قول برخی استغفار و توبه از آن واجب است.

پانویس

منبع: ویکی فقه

بازگشت به جدال و مراء