فرهنگ مصادیق:تواضع - پرسمان
سوال
میخواستم بپرسم که متواضع و فروتن بودن یعنی چه و اینکه آیا فرق است بین متواضع بودن در برابر خدا و انسان؟
با سلام
۱-معنای تواضع و فروتنی:برای معنا کردن تواضع از قاعده (تعرف الاشیاء باضدادها) استفاده میکنیم یعنی برای شناخت تواضع به سراغ ضد آن میرویم که تکبر باشد، تکبر یعنی اینکه خود را از دیگران برتر بدانی همانطور که شیطان به همین دلیل در مقابل انسان سجده نکرد و گفت:(...أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ...) [۱]، من از او بهترم من را از آتش خلق کردی و او را از گل، و چه زیبا خداوند متعال در آیه بعد پاسخ او را می دهد که:(...فَمَا يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيهَا...)تو چه چیزی (از خودت) داری که تکبر می ورزی خلاصه اگر ثروتت یا مقامت یا سوادت یا ... تو را فریب داد و فکر کردی از دیگران برتری یعنی تکبر ورزیدی و اگر فهمیدی که همه اینها نعمت های الهی است اولا شکر آن را بجا می آوری و ثانیا خود را از کسی برتر نمیبینی چون چیزی از خودت نداری که به آن بنازی و مانند آن عارف سالک سلیمان نبی(ص) خواهی گفت:(هَذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّي ) [۲]،یعنی نعمت هایم از جانب خداست.
۲- البته بین تواضع در برابر خداوند متعال و تواضع دربرابر دیگر انسان ها تفاوت وجود دارد .تواضع در برابر خداوند متعال به معنای عمل به دستورات الهی است، همان که عرفای واصل کامل، هرگاه از آنها سوال میشد:چگونه به عرفان برسیم ؟میگفتند: انجام واجبات وترک محرمات . اما معنای تواضع در برابر مردم:امام رضا (ع) می فرمایند: تواضع آن است که با مردم چنان رفتار کنی که دوست داری با تو رفتار شود. البته تواضع علاماتی دارد که پیامبر اکرم(ص) آن را اینگونه توصیف میکنند:۱-در هر مجلسی وارد شدی جای خاصی را برای خود در نظر نگیری (که مثلا من باید بالای مجلس بنشینم).۲-به هرفردی (هرچنداو کوچکتر وفقیرتر و کم سوادتر از تو باشد)برخورد کردی اول سلام کنی.۳- جدال را ترک کنی هرچند برحق باشی.۴- دوست نداشته باشی تو را به باتقوا بودن بستایند(هرچند انسان باتقوایی باشی)[۳]
