فرهنگ مصادیق:بازی شطرنج چه حکمی دارد ؟
سوال
آیا بازی شطرنج از نظر دین مبین اسلام اشکال دارد یا خیر؟
البته توجه دارد که که معمولا روی شطرنج شرط بندی نمیشود و حتی میتوان ادعا کرد که گاهی از انجام قمار نیز جلوگیری میکند. اینک با تذکر این نکته که اکنون شطرنج در جهان به عنوان یک ورزش فکری شناخته شده و دائما در توسعه است، تقاضا دارم، که جواب قاطعی برای اینجانب بنویسید.
پاسخ
در میان علمای ما معروف است که بازی کردن با آلات قمار بطور کلی اگر چه بدون شرط بندی باشد حرام است و ممکن است فلسفه این موضوع آن باشد که سروکار داشتن با این آلات خواه و ناخواه انسان را به قمار میکشاند و مخصوصا دربارهٔ بازی شطرنج اخبار متعددی از امامان علیهم السلام به ما رسیده است که استعمال آلات این بازی به هر عنوان ممنوع است و عنوان ورزش فکری به این بازی دادن در حکم مزبور تاثیری نمیگذارد؛ زیرا ممکن است سایر انواع قمار را نیز تحت این عنوان و به این نام انجام داد؛ چون در خیلی از انواع قمار از جمله بازی با ورق، این فعالیت فکری وجود دارد ولی مفاسد آنها جای انکار ندارد.
خلاصه این که:
شطرنج یک نوع قمار است و از آغاز به همین عنوان اختراع گردیده، منتها قمارها دو نوعند، گاهی نیازمند به تفکر نیستند و تنها از تصادف در آنها استفاده میشود در حالی که در بعضی دیگر فکر لازم است که شطرنج یکی از آنهاست.
اسناد و مدارک اسلامی دربارهٔ حرمت بازی شطرنج، جای شک و تردید در حرمت آن باقی نمیگذارد، ولی عدهای از مردم هستند که تا از آن طرف دیوار (غرب) مطلبی نشنوند به دلشان نمینشیند، لذا اخیرا در نوشتههای یکی از فضلای معاصر، مطلبی در این باره دیدم که لازم دانستم در اینجا بیاورم شاید از شیوع این بازی که متاسفانه در گوشه و کنار این کشور به چشم میخورد و به عنوان این که بازی شطرنج نیروی فکری را افزایش میدهد ترویج میشود، جلوگیری گردد.
این مطلب از کارشناس معروف شطرنج جهان « شانتال شوده دوسیلان »
فرانسوی است که دربارهٔ وی گفته شده است: کسی جز شانتال نمیتواند عنوان قهرمانی شطرنج جهان را به دست آورد » و مطبوعات جهان مخصوصا مطبوعات ورزشی شوروی، قدرت او را ستوده و برتری او را بر سایر حریفان ستایش کردند.
اینک مطلب را از نوشته خود او بخوانید:
همین قدر کافی است برای اثبات این که شطرنج ورزشی است بسیار خسته کننده، که پس از انتهای حرکت چهلم، اگر نتیجه به دست نیامد بازی به تعویق میافتد چنان که در ریک یاویک اتفاق افتاد و حساب کردهاند جمع ترکیبات احتمالی در چهار حرکت اول ۳۱۸۹۷۶۵۸۴۰۰۰ و در ده حرکت اول ۱۶۹۵۱۸۸۲۹۱۰۰۵۴۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ میباشد.
وی سپس به قهرمانان شطرنج که ممکن است استعدادشان در هر مورد دیگر از حد متوسط پایین تر باشد اشاره کرده، میگوید: میخواستم همین را بگویم که خطر واقعی شطرنج است، زیرا پرداختن به شطرنج سایر منابع ذهنی را از کار میاندازد و دیگر فعالیتهای ذهنی بیهوده و پوچ میشود. شطرنج میتواند به مفهوم لغت، اختلال حواس ایجاد کند.... بعد شانتال نظر « لالخین » قهرمان نابغه را تکرار میکند که همیشه میگفت، برای برنده شدن باید از حریف خود متنفر شد... !
و این یک زیان غیر قابل انکار اخلافی به اضافه زیانهای دیگر است
باید توجه داشت که شطرنج یک نوع قمار است و اینجاست که میفهمیم چرا اسلام قمار را بطور کلی حتی در صورتی که برد و باخت هم در کار نباش تحریم کرده است؛ زیرا هیچ نوع قماری در واقع بدون برد و باخت نیست، چیزی که هست در مواردی که پول در میان نباشد این برد و باخت در فکر است، در وجود است و اخلاق !!!.
