فرهنگ مصادیق:انصاف در معاملات
آیه
وَ أَوْفُوا اَلْکَیْلَ إِذا کِلْتُمْ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ اَلْمُسْتَقِیمِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِیلاً[۱]
ترجمه
و هنگامی که پیمانه میکنید، حق پیمانه را ادا نمایید، و با ترازوی درست وزن کنید! این برای شما بهتر، و عاقبتش نیکوتر است.
توضیح
تجارت در اسلام، احکام، آداب و شروطی دارد که رعایت آن سبب پاکی مال و افزایش روزی میگردد. پیشوایان بزرگ اسلام همواره بازاریان را با این احکام و آداب آشنا ساخته و آنان را به رعایت آن توصیه میکردند.
یکی از احکام تجارت، رعایت انصاف در انجام معامله و پرهیز از گران فروشی یا فریب دیگران است. آیات ابتدایی سوره ی مطففین در کنار آیات متعدد دیگری از قرآن، به این مطلب اشاره دارد. توجه به این آیات هر وجدان خفتهای را بیدار خواهد ساخت. متأسفانه این گناهان رواج زیادی در اجتماع داشته و آثار مخرب و زیان بار فرهنگی و اقتصادی آن نادیده گرفته شده است. با نگاهی به سرگذشت قوم شعیب ، درمی یابیم که مهمترین عامل انحطاط و فروپاشی اخلاقی این قوم، گران فروشی و عدم رعایت انصاف در معامله است. بنابراین، جامعه ی اسامی نیز باید از این واقعه ی تلخ تاریخی عبرت گرفته و در برابر این آفت بزرگ اقتصادی هوشیار باشند.
آیه فوق به حقیقتی مهم و تأثیرگذار در این زمینه اشاره و بیان میکند که انجام نیکوی معامله و رعایت آداب و احکام آن، برای فرد و اجتماع سودمندتر است؛ زیرا اعتماد را به بازار سرمایه و تجارت بازگردانده و موجب رونق خرید و فروش شده و زمینه بهتری برای استقرار عدالت اقتصادی ایجاد میکند.
حدیث
امام علی: «یا مَعشرَ التُّجّارِ...و جانِبوا الکَذِبَ، و تَجافَوا عنِ الظُّلْمِ، و أنْصِفوا المظلومِینَ، ای گروه تاجران!.. از دروغ گفتن دوری کنید؛ از ستم کردن فاصله بگیرید؛ و با مظلومان به انصاف و عدالت رفتار کنید.»[۲]
شعر
هیچ میزانی درین بازار چون انصاف نیست
گوهر خود را نمیسنجی به این میزان چرا
