فرهنگ مصادیق:امان-ویکی فقه
محتویات
معنی امان
امان (ذِمام) به قرارداد ویژه میان مسلمان و کافر حربی گفته میشود. از آن در باب جهاد بحث شده است، لیکن بعضی احکام آن در بابهای حدود و قصاص نیز آمده است.
مفهوم امان دادن
امان دادن، تأمین جانی، مالی یا ناموسی- بر حسب قرارداد- از سوی مسلمان به کافر حربی (اهل حرب) است[۱].
به درخواست کننده امان، «مستأمن» گویند.
مشروعیت و ارکان امان
امان، مشروع و جایز است و ارکان آن عبارت است از:
۱. قرارداد (عقد)
۲. امان دهنده (عاقد)
۳. امان گیرنده (معقود له)
قرارداد یا عقد در امان
نحوه بستن عقد امان
عقد امان از ایجاب از سوی مسلمان- و قبول از سوی کافر- تشکیل میشود.
در ایجاب و قبول، هر لفظ یا فعلی که بیانگر امان باشد، کفایت میکند[۲] [۳]
شرط صحت عقد امان
به تصریح برخی، صحت عقد امان به وجود مصلحت و به تصریح برخی دیگر، به نداشتن مفسده مشروط است؛ بنابراین عقد امان با هر کس که موجب ضرر به مسلمانان گردد، مانند جاسوس صحیح نیست[۴].
زمان بستن عقد امان
وقت امان پیش از اسارت است؛ هر چند در آستانه پیروزی سپاه اسلام باشد. البته امام علیه السلام میتواند بعد از اسارت نیز امان دهد[۵].
اقرار مسلمان به امان
اگر مسلمانی اقرار کند که به کافری امان داده است، چنانچه اقرار او در وقتی باشد که امان دادن در آن وقت جایز است، پذیرفته و گرنه، رد میشود[۶].
وجوب وفای به عقد امان
با تحقق صحیح امان، وفای به آن بر امان دهنده و دیگر مسلمانان واجب است[۷].
امان دهنده یا عاقد
شروط امان دهنده یا عاقد
هر مسلمانی که عاقل، بالغ و مختار باشد، میتواند تا ده نفر از کافران را امان دهد، لیکن در این که آیا میتواند به مردم یک روستا یا قلعهای هر چند کوچک امان دهد یا نه، اختلاف است.
امان دادن عمومی حتی به مردم یک شهر و مانند آن، تنها در صلاحیت امام است. امام و نیز مأذون از طرف ایشان میتواند به هر تعداد از کفار حربی که بخواهد، امان دهد[۸].
امان گیرنده یا معقود له
شروط امان گیرنده یا معقود له
هر کافری که جهاد با او واجب است (کافر حربی)، عقد امان با او صحیح میباشد[۹].
اگر کافر حربی به گمان این که به او امان داده شده است، وارد قلمرو اسلامی گردد، به سرزمین خود بازگردانده میشود[۱۰].
