فرهنگ مصادیق:اسراف و تبذیر از دیدگاه قرآن و حدیث
نویسنده :حسین وریدی
به راهنمایی: مهدی صانعی
کلید واژه : اسلام / تهران / اسراف / تبذیر / قرآن
وقتی می گوئیم موحد هستیم و ادعای مسلمانی میکنیم، باید در روشهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، تبلیغی، اداری، فردی و ... مومن و موحد بوده و به اسلام عمل کنیم. باید سعی نمود نه تنها در شعار، بلکه در عمل با معیارها و ارزشهای اسلامی حرکت کنیم و جامعه را براساس این معیارها عادت داده و بسازیم. این موضوع باید مورد توجه مسئولین کشور هم قرار بگیرد که با تبلیغات گسترده و حساب شده خود، آحاد مردم را از طریق رسانههای گروهی با معیارهای صحیح اقتصادی آشنا نمایند. اقتصاد اسلامی، باایمان، اخلاق، عقیده و عمل آمیخته است و موضوع اقتصاد از، اسلام، توحید، ایمان به خدا، اخلاق و تقوی جدا نبوده و در بطن ارزشهای اسلامی نهفته است .
اگر در کشور یا جامعهای حالت تعادل بهم بخورد، حالت افراط یا تفریط جای آنرا خواهد گرفت، اعتدال در زندگی یک امر عرفی بوده و به عرف عقلای عالم وابسته است، یعنی تعیین این موضوع در شان پیامبر (ص) امامان (ع) و یا فقیه نبوده و یک مسئله عرفی است . حضرت امام صادق (ع) میفرمایند : هرکس به مقدار کمی از معاش و زندگی، قانع و راضی باشد، خداوند تبارک و تعالی به مقدار کم عمل او نیز راضی خواهد شد. اسلام، اسراف را عامل تبعیض، وابستگی، فساد اجتماعی و اقتصادی گرفتاری و فقر افراد میداند و جامعه رااز شر این آفت اجتماعی و اقتصادی برحذر میدارد. راه جلوگیری از اسراف آگاه نمودن مردم با فرهنگ اسلامی و بهتر و صحیح تر عرضه کردن اجناس و محصولات است . و تااین مسئله از شعار به عمل درنیاید و همه آحاد مردم خود را موظف به رعایت آن ندانند و تسلیم اوامر الهی نباشند، بعید بنظر میرسد که جامعه روی آسایش را بخود ببیند و افراد از حالت اضطراب و تشویش رهایی یافته و به آرامش واقعی برسند. جامعه زمانی میتواند دراین مسیر گام بردارد که بتواند با سختگیری برخود، به هدفهای والاتری کمک نموده وبا ادای واجبات مالی و انفاق جلو تکاثر را بگیرد و به لباس تقوی آراسته گردد.
حال که بااسراف و تبذیر و ریشهها و انگیزههای آن و آثار سوء مترقب برآن و نیز خطرمسرفین تاحدی آشنا شده و عوارض ناگوار دیگر آنرا یادآور شدیم، در خاتمه برای جلوگیری و علاج این انحراف راههای متعددی راکه از طرف صاحبنظران پیشنهاد شده است به اجمال ذکر میکنیم و امیدواریم با الطاف و عنایت الهی و تصمیم مجدانه و برنامه ریزیها و طرحهای حساب شده مفید مسئولین و دست در کاران کشور اسلامی، بتوانیم قدمی مثبت در جهت اسراف زدائی برداریم و آن راهها عبارتند از :
۱- از بین بردن عوامل مولد اسراف، مانند کنز و تکاثر و خوی و خصلتهای غلط حاکم بر جامعه.
۲- توجه کافی به زیانهای اقتصادی، اخلاقی، فردی و اجتماعی و نیز کیفرهای اخروی آن از طریق آموزشهای صحیح از رسانههای گروهی و جایگزین کردن فرهنگ اصیل اسلامی بجای فرهنگ منحط غرب که آثار زیانبار آنرا در جامعه میبینیم.
۳- فاصله گرفتن از مسرفین و محدود کردن رفت و آمد و مصاحبت با آنان بمنظور پرهیز از اسراف و عواقب سوء آن و هم چشمی و رقابت نکردن باآنها.
۴- توجه داشتن به نقش ثروت و رسالت انسان در مکتب اسلام.
۵ -انتخاب و معرفی الگوهای همیشه زنده و درخشنده مکتب و نصب العین قرار دادن زندگی را در مردانی چون حضرت علی (ع)، ابوذر و ... و پاک زنانی چون حضرت فاطمه (ص) و حضرت زینب (س) و آشنا شدن با تربیت صحیح اسلامی و عمل به نسخههای شفابخش اسلام که همه ابعاد زندگی را در برگرفته و از کوچکترین و ظریفترین نکات فروگذار نکرده است . بنابراین مادامی که از حرف و شعار به عمل نرسیده باشیم نه تنها دردها به درمان و نابسامانیها به سامان نخواهد رسید، بلکه افزایش یافته و گرفتاریها و معضلات روزافزون خواهد شد و بنا به فرموده قرآن : هرگاه بگوئید و بدنبالش عمل نباشد، گناهی بزرگ و موجب سخط خداوند خواهد بود.
