فرهنگ مصادیق:اسرار ستر عورت در نماز – استاد محمدجواد فاضل لنکرانی

اسرار ستر عورت در نماز – استاد محمدجواد فاضل لنکرانی

یکی از شرایطی که انسان نمازگزار باید رعایت کند، ستر عورت است. نوعاً این سؤال مطرح می‌شود که چرا نمازگزار در نماز باید ستر عورت داشته باشد و عورت خود را بپوشاند؟ نزد خدایی که آگاه به ظاهر و باطن انسان است چه فرقی می‌کند بنده نمازگزار او پوشیده باشد یا عریان؟ چه خصوصیت و اسراری در ستر عورت وجود دارد که به عنوان یکی از واجباتی که در نماز باید رعایت شود، مطرح گردیده است.
بزرگان ما در کتاب‌های اسرار الصّلاة خود در این مورد نکات بسیار ارزنده‌ای را بیان فرموده‌اند، مخصوصاً حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه نکات بسیار مهمی را ذکر فرموده که برخی نکات از فهم امثال ما خارج است و اختصاص به همان درک و حقیقت نورانی ایشان و امثال ایشان دارد. در مورد ستر عورت در نماز باید گفت پوشاندن عورت و مقابح بدن، مواضعی که نظر به آن مواضع قبیح است و عقلا هم از نگاه به آن اجتناب می‌کنند، نازل‌ترین و پائین‌ترین مرتبة ستر عورت است و به تعبیر امام رضوان الله علیه، این ستر عورتی است که نزد عامة مردم مطرح است. ایشان پنج مرتبه دیگر برای این سترعورت بیان می‌فرمایند؛
۱) ستر عورت نزد خاصّه.
۲) ستر عورت نزد خواص.
۳) ستر عورت نزد اهل ایمان.
۴) ستر عورت نزد اهل معرفت.
۵) ستر عورت نزد اهل ولایت.^[۱]
واضح است که هر پوششی لباس و ساتری خاص لازم دارد، ستر مواضع قبیحه ظاهر بدنِ با همین لباس‌های ظاهری یا حتی در مواردی که لباس نباشد با برگ درخت، و این گونه امور امکان‌پذیر است، انسان به راحتی می‌تواند این مواضع را مستور کند، اما مراتب بالاتر پوشش، لباس‌های دیگری را لازم دارد. نظیر لباس تقوا که اگر انسان بخواهد اعمال قبیحه و زشت خود را بپوشاند باید لباس تقوا داشته باشد یعنی کاری کند که از جسم او عمل قبیحی سر نزند، در مرتبه سوم اگر بخواهد قبایح و زشتی‌هایی را که در نفس انسان است بپوشاند باید با لباس عفاف و پاکی آن را مستور نماید. و در مرتبة چهارم اگر بخواهد زشتی‌ها و عیوب قلب را که در نفس و روح او هست بپوشاند باید از لباس طمأنینه استفاده کند. و مرتبه پنجم لباس شهود و لباس تمکین است که از جمله مفاهیمی است که درک آن برای ما بسیار مشکل است.
مقصود ما از اشارة به این مراتب آن است که نمازگزار بداند اگر در نماز باید نسبت به قبایح ظاهری خود پوشش و ساتری را انتخاب کند، اعمال او هم نیاز به ساتر دارد، قلب او و فکر او و درون او هم نیاز به ساتر دارد، ملکات زشت اخلاقی او هم نیاز به ساتر دارد، ما با گذر از قبایح ظاهری باید فکر خود را متمرکز در قبایح باطنی کنیم. مرحوم شهید ثانی رضوان الله تعالی علیه می‌فرمایند انسان باید تمام قبایح باطنی خود را در دل و قلب خود جمع کند و بداند تنها ساتر آن عبارت از خوف خدا و امید به رحمت خداست. خوف و رجاء را به عنوان یک ساتر برای ملکات زشت باطنی و اخلاق ناپسند خود قرار دهد، با این توضیحات معلوم شد چرا نمازگزار در حال نماز و در پیشگاه حضرت حق که آگاه به ظاهر و باطن است باید عورت خود را بپوشاند ولو در جایی باشد که هیچ کس او را نمی‌بیند و لذا تأکید شده حتی لباسی که برای نماز انتخاب می‌کند لباسی نباشد که او را مشغول به خود و متوجه به غیر خدا کند، لباس خاصی نباشد که موجب عجب و خودپسندی او شود.
به عبارت دیگر، هدف اساسی از پوشش بدن و عورت خود مستور گذاشتن ظاهری این اعضاء و جوارح است. این عمل مقدمه‌ای است برای توجه به لزوم پوشش سایر عیوب و زشتی‌ها. با این عمل انسان آگاه می‌شود بر اینکه در نفس و روح او عیبها و نواقص و آلودگی‌های فراوانی وجود دارد که باید به طریق خاص آنها را بپوشاند.
انسان از این شرط ستر باید پی ببرد به اینکه نیاز به ساتر واقعی دارد، نیاز به تهیه ساتر برای اعمال و اخلاق و ملکات ناپسندش دارد. و قرآن کریم می‌فرماید: « وَ لِباسُ التَّقوی ذلِکَ خَیرٌ » بهترین لباس، لباس تقواست.
خداوند ما را بهره‌مند از این لباس زیبای تقوا بنماید.