فرهنگ مصادیق:استفتائات شرعی - نماز قضاء

استفتائات شرعی - نماز قضاء

سؤال ۱: اگر نماز صبح قضا شود آیا قبل از بجا آوردن نماز ظهر، حتما باید ابتدا نماز صبح خوانده شود، یا بعد هم می‌شود خواند؟
جواب: بهتر آن است که قضای نماز صبح، قبل از نماز ظهر همان روز خوانده شود و بعضی از فقها آن را واجب می‌دانند.
سؤال ۲: اگر انسان در تعیین نماز قضا شده دچار تردید شود و نداند آن که قضا شده نماز صبح است یا ظهر تکلیف چیست؟
جواب: اگر یقین به قضای یکی از این دو نماز دارد باید یک نماز دو رکعتی و یک نماز چهار رکعتی بجای آورد تا یقین به انجام تکلیف پیدا کند.
سؤال ۳: تعدادی نماز قضا داشته‌ام از سال ۷۹ تا سال ۸۰ نمازهای قضایم را که بیشتر آنها نماز صبح بوده است را خوانده‌ام. آیا یک سال قضا کردن کافی است یا باید بیشتر بخوانم؟
جواب: اگر یقین ندارید بیش از یک سال نماز صبح از شما قضا شده است، همین مقدار که خوانده‌اید کافی است هر چند احتیاط مستحب آن است که به مقداری بخوانید که تعیین به برائت ذمه پیدا کنید.
سؤال ۴: آیا نماز قضا وقت معینی دارد؟
جواب: نماز قضا وقت معینی ندارد هر وقت حال شما برای خواندن نماز قضا مساعد بود آن را به جا آورید.
سؤال ۵: آیا در قضای نمازها رعایت ترتیب لازم است؟
جواب: اگر ترتیب در قضای نمازها را می‌دانید به نظر بعضی مراجع احتیاط واجب رعایت ترتیب در قضای نمازهای یومیه است. و اگر ترتیب قضا شدن نماز را نمی‌دانید می‌توانید از نماز صبح شروع نموده به تدریج بقیه را نیز بجای آورید.
سؤال ۶: در مورد قضای نماز و روزه که نمی‌داند متعلق به چه روزی است یا چه ماهی، نظر مقام معظم رهبری و آیت الله لنکرانی را می‌خواستم جویا شوم متشکرم.
جواب: آن مقداری از نماز و روزه هائی که یقین دارد بجا نیاورده است قضا نماید و به نظر مقام معظم رهبری رعایت ترتیب در نماز قضا لازم نیست مگر بین نماز ظهر و عصر یا نماز مغرب و عشا از یک روز یعنی اگر قضای نماز ظهر و عصر را می‌خواهد بجا آورد اول نماز ظهر و سپس نماز عصر را بخواند و کفاره روزه‌های قضا شده را نیز بپردازد و به نظر آیت الله لنکرانی احتیاط واجب، برای کسی که ترتیب قضا شدن نمازهای خود را می‌داند رعایت ترتیب در قضاء نمازهای یومیه است. و اگر ترتیب قضا شدن آن را نمی‌داند رعایت ترتیب بین نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء از هر روز را بنماید.
سؤال ۷: کسی که چند سال نماز قضا باید بجا آورد اگر نتواند آنها را به جای آورد و فقط نماز یومیه خود را بخواند چه حکمی دارد؟
جواب: لازم است به تدریج نمازهای قضای خود را به جا آورد مثلا با هر نماز یک نماز قضائی هم بخواند یا آخر شب یک شبانه روز نماز قضائی بخواند. و اگر موفق به انجام آن در تمام عمر نشود لازم است وصیت کند تا ورثه برایش انجام دهند.

سؤال ۸: کسی که یک ماه نماز قضا دارد آیا می‌تواند ابتدا تمام نماز قضای صبح ۳۰ روز و بعد نماز ظهر و بعد نماز عصر و بعد مغرب و عشاء را بخواند؟
جواب: خواندن نماز قضا به نحو مذکور به نظر بسیاری از فقها اشکالی ندارد. البته چنانچه مرجع تقلید خود را تعیین فرمائید نظر ایشان نیز بیان خواهد شد.
سؤال ۹: آیا نماز قضای مسافر شکسته است؟ اگر به وطن خود رسید چطور؟
جواب: نمازی که در سفر به صورت شکسته قضا شده است به همان صورت باید بجا آورده شود هر چند در وطن آن را بجای آورند و نماز قضای تمام را به صورت کامل باید خواند اگر چه بخواهیم در سفر بخوانیم.
سؤال ۱۰: در ادای نماز قضا چه قسمتهائی از نماز و اقامه را می‌توان نخواند و نماز را خلاصه کرد؟
جواب: می‌توانید اقامه را نخوانید و ذکرهای مستحبی و قنوت را نگوئید و به مقدار واجب اکتفا نمائید.

سؤال ۱۱: آیا اگر انسان نمازهای خود را نخواند و فقط نماز جمعه را بخواند هیچ تأثیری در ثواب آن دارد؟
جواب: ثواب نماز جمعه را می‌برد اما قضای بقیه نمازها بر عهده او باقی می‌ماند و انسان مسلمان باید خود را در مقابل نعمتهای بی شمار خداوند متعال مدیون بداند و به اجرای دستورات الهی اقدام نماید که از جمله آن نماز است و با این کار مراتب شکرگزاری خود را به درگاه ایزد منان اعلام نماید.
سؤال ۱۲: در کتاب گنجهای معنوی برای رفع نماز قضا آمده که اگر کسی نداند چقدر نماز قضا دارد باید شب دوشنبه پنجاه رکعت نماز بخواند با حمد و سوره و روزه بگیرد روز دوشنبه را و ظهر دوشنبه نیز پنجاه رکعت با حمد و سوره بخواند بعد از فراغت صد مرتبه استغفار کند، مطابق با صد سال نماز قضا است. اما در رساله مراجع مطلبی راجع به نماز قضای فراموش شده پیدا نکردم، لطفا درست بودن یا نبودن این مطلب را برایم بنویسید و همین طور منبع آن را و راهی جلوی پایم بگذارید. البته قابل ذکر است که خوابی که دراین باره دیده شده حاکی از این است که من نماز قضائی ندارم؟
جواب: مطلبی که در کتاب مذکور آمده است برای جبران نماز قضا صحیح نیست بلکه باید هر مقدار از نماز و روزه که یقین دارید قضا شده است بجا آورید و قضای موارد مشکوک واجب نیست. مسائل مربوط به قضای نماز را در رساله با عنوان نماز قضا ملاحظه فرمائید. (ر.ک: مجمع المسائل آیه الله گلپایگانی، ج ۱، ص ۲۲۴، س 13)
سؤال ۱۳: آیا اگر پدر و مادر نماز نمی‌خوانند ما می‌توانیم هر وعده‌ای برای آنها بخوانیم ولی پدر هیچ مشکلی از جهت توانائی ندارد ولی مادر مریض است؟
جواب: تا شخص زنده است دیگری نمی‌تواند نماز قضای او را به جا آورد و بر خودش واجب است که آنها را انجام دهد و می‌دانید که نماز در هیچ حالت از انسان ساقط نمی‌شود و مریض به هر نحو می‌تواند باید نمازهای خود را بخواند. بلی بعد از مرگ پدر و مادر فرزند می‌تواند قضای نماز او را انجام دهد.
سؤال ۱۴: آیا هر نماز قضائی را باید درجای خود مثلا صبح را در صبح و... بجا آورد؟
جواب: بجا آوردن قضای نماز صبح در صبح و ظهر در ظهر لازم نیست بلکه در هر زمان می‌توان نمازهای قضا را بجا آورد.
سؤال ۱۵: من دختری هستم که از دوازده سالگی نمازم را خوانده و روزه ام را گرفته‌ام درخصوص سالهائی که باید تکلیفم را انجام می‌دادم توضیحات لازم را مبذول فرمائید؟
جواب: قضای نمازهائی که پس از تمام شدن نه سال قمری نخوانده‌اید قضا نمائید و روزها را هم اگر بر اثر ضعف و ناتوانی نگرفته‌اید قضا کنید و برای هر روز آن ۷۵۰ گرم طعام (گندم، آرد، برنج و...) به فقیر بپردازید و اگر قدرت بر انجام آن داشته‌اید و بر اثر بی توجهی روزه نگرفته‌اید علاوه بر قضا برای هر روز ۶۰ مد طعام (۷۵۰ گرم گندم و...) به فقیر بپردازید. روزه‌های قضا در ایام عادت ماهانه که تا رمضان دیگر نگرفته‌اید علاوه بر قضا کفاره یک مد طعام هم دارد. نمازها و روزه‌های قضا را می‌توانید به تدریج به جا آورید و خود را در زحمت نیاندازید.
سؤال ۱۶: من دختری ۲۵ ساله هستم، اینجانب از کلاس دوم راهنمایی به بعد عادت ماهیانه شدم و کسی مرا راهنمائی نکرد که من غسل حیض انجام دهم و سایر تکالیفم را انجام بدهم تا اینکه در سال اول دبیرستان خودم متوجه شدم و من ۷ روز در ماه عادت می‌شوم حال سؤال من این است که من که نماز و روزه ام را که بدون غسل انجام داده‌ام چطور می‌شود حتی همانطور که عادت ماهانه بودم به مسجد نیز رفتم این چطور می‌شود، گناهش چیست؟ و راهش چیست که بر اثر ندانستن بود که حدود ۵ یا ۶ سال می‌شود که من بدون غسل نماز خوانده و روزه گرفته‌ام تکلیف من چیست؟ و قضاء و کفاره من چقدر است؟
جواب: نمازهای ایام عادت قضا ندارد لکن نمازهای دیگری را که بدون غسل حیض خوانده‌اید باید قضا نمائید بنابراین محاسبه کنید از زمانی که عادت ماهانه شروع شده تا وقتی که متوجه مسئله شرعی شده‌اید برای هر ماه باید ۲۳ روز نماز قضا بخوانید و نسبت به قضای روزه‌ها نظر مراجع معظم مختلف است به نظر مرجع تقلید خود مراجعه نمائید.
سؤال ۱۷: شخصی که مدت ۲ یا ۳ روز بیهوش بوده آیا نمازهائی را که در این مدت نخوانده قضا لازم است یا خیر؟
جواب: اگر تمام وقت بی هوش بوده و به دست خودش بیهوش نشده قضا ندارد.
سؤال ۱۸: شخصی به علت سستی و کاهلی در دوران جوانیش نماز نمی‌خوانده ولی اکنون پشیمان شده و می‌خواهد همه را قضا کند؛ آیا می‌تواند این که هر چه زودتر و سریعتر نمازهای قضا را به جا آورد، نمازها را نشسته بخواند؟
جواب: کافی نیست و باید ایستاده نماز بخواند.@#@
سؤال ۱۹: عدول از نماز قضائی به نماز قضائی دیگر، در حال نماز چگونه است؟
جواب: عدول از لاحق به سابق مانع ندارد، مثل عدول از نماز عصر به ظهر.
سؤال ۲۰: آیا قضاء نماز صبح و مغرب و عشاء را می‌توان آهسته خواند؟
جواب: باید بلند خوانده شود.
نماز قضای پدر و مادر سؤال ۱: پدری که بدون وصیت فوت کرده فرزندش نمی‌داند او نماز قضا دارد یا خیر یک فرزندش می‌خواهد پیش نماز مسجد را اجیر کند ۲ ماه نماز قضا بخواند، آیا مردم می‌توانند به امام جماعت در این نماز اقتدا کنند؟
جواب: اگر امام جماعت نماز قضای یقینی فردی را بخواند می‌شود به او در آن نماز اقتدا کرد اما اگر احتیاطا می‌خواند نمی‌شود اقتدا کرد.
سؤال ۲: اگر پدر شیعه بود اما کلا نه نماز می‌خواند و نه روزه، آیا بعد از فوت کردنشان باز هم فرزند بزرگ وظیفه دارد نماز و روزه‌های پدر را انجام دهد یا نه؟ لطفا نظرات حضرات آیات خامنه‌ای، تبریزی، لنکرانی را بیان فرمائید؟
جواب: آیت الله خامنه‌ای: بنابر احتیاط در این صورت هم قضای آنها بر پسر بزرگ واجب است.
آیت الله لنکرانی: اگر پدر و مادر از روی نافرمانی هم نماز خود را ترک کرده باشند بنابر احتیاط واجب قضای آن بر پسر بزرگ واجب است.
آیت الله تبریزی: اگر پدر از روی نافرمانی نماز را ترک کرده باشد بنابر احتیاط بر پسر بزرگش تا مقداری که حرجی نباشد واجب است که بعد از مرگش بجا آورد یا برای او اجیر بگیرد.
سؤال ۳: اگر کسی نداند که دقیقا چه میزان پدر و مادر او نماز و روزة قضائی دارند، چه باید بکند؟
جواب: هر مقدار یقین دارید نماز و روزه برعهده پدر و مادر است، ادا نمائید. البته سایر ورثه هم می‌توانند در این امر به شما کمک کنند توجه داشته باشید که قضاء نماز و روزه پدر به عهده پسر بزرگتر است و بنابر احتیاط واجب قضاء نماز و روزه مادر نیز به عهده اوست در خصوص مسئله نیز می‌توانید نظر مرجع تقلید خود را جویا شوید.
سؤال ۴: در رابطه با مسئله پسر بزرگتر؛ پدرم فرزندی بزرگتر از بنده داشته (فرزند ذکور) ولی در زمان حیات پدرم این فرزند از دنیا رفته است در این خصوص آیا اینجانب پسر بزرگتر محسوب می‌گردم یا خیر؟
جواب: پسر بزرگتر در زمان فوت پدر موضوع حکم ارشد ذکور است و بنابراین شامل شما می‌گردد.
سؤال ۵: آیا نماز و روزه ای را که پدر و مادر اشتباه انجام می‌دهند، بعد از فوت پدر و مادر، قضایشان بر پسر بزرگ واجب است یا نه؟ (مقلد آیت الله لنکرانی)
جواب: اگر پدر و مادر قادر بر تصحیح اشتباه خود نباشند یا نماز خود را صحیح می‌دانند قضای آن برعهده پسر بزرگ واجب نیست.
سؤال ۶: اگر پسر بزرگ قبل از اینکه نماز و روزه‌های قضای پدر را به جا آورد، از دنیا برود، حکم آن در مورد فرزند بعدی (دختر یا پسر) چگونه است؟
جواب: فرزندان بعدی وظیفه‌ای ندارند.
سؤال ۷: اگر کسی یک دختر بچه بیشتر نداشته باشد، آیا نماز پدر و مادر بر همان دختر واجب است یا نه؟
جواب: برخی از فقهاء می‌فرمایند نماز و روزه قضائی پدر و مادر بنابر احتیاط بر عهده اکبر اولاد ذکور است نه دختران. و گروهی دیگر می‌گویند اگر پسر نباشد برعهده اکبر ذکور از اولیاء میت میت و با نبود آنها برعهده اناث است. به نظر مرجع تقلید خود در این مورد مراجعه فرمائید.

پانویس

منبع: مرکز مطالعات و پاسخگوئی به شبهات - تاریخ برداشت:95/03/31

بازگشت به نماز قضا