فرهنگ مصادیق:ازدواج شغار چیست؟
ازدواج شغار چیست و چه منافاتی با دستورات دین مبین اسلام دارد؟( شِغار یا شُغار یا شَغار کدام درست است؟)
شغار به کسر شین از باب مفاعله است و ازدواج شغار این است که کسی خواهرش را به عقد زید درآورد و زید هم خواهرش را به عقد او درآورد و هیچکدام از آنان مهریه قرار ندهند . البته اختصاص به خواهر ندارد بلکه در باره هرکدام از خویشان میتوانستند این تصمیم را بگیرند .در این ازواج جاهلی زن مورد ستم قرار میگرفت چون مهریهای برای او قرار داده نمیشد . اسلام این نوع ازدواج را حرام کرد. ازپیامبراسلام صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمود: لا شغار فی الاسلام .
از جمله ازدواجهای مشتمل برشرط غیرصحیح و نادرست ازدواج شغار است:
(شغار بمعنی خالی بودن است و اینجا بمعنی ازدواج خالی از مهریه است ازدواج شغارآنستکهکسی زن تحت سرپرستی خود را بعقد نکاحکسی درآورد به شرط آنکه او نیز زن تحت سرپرستی خود را بعقد او درآورد و درمیان آنان هیچگونه مهریه وکابین وجود نداشته باشد. پیامبر صلی الله علیه و سلم از اینگونه ازدواج نهی فرموده است:" لا شغار فی الاسلام [در اسلام ازدواج زن در برابر ازدواج زن دیگر بدون مهریه درست نیست و از رسوم و عادات دوره جاهلیت است.]"بروایت ابن عمر وابن ماجه از طریق انس بن مالک. در”زوائد”گفته است: اسناد این حدیث صحیح و راویان آن مورد اعتماد هستند و شواهد صحیحی نیز برآن وجود دارد. و ترمذی هم از طریق عمران بن الحصین آن را روایتکرده وگفته: حسن صحیح است.۲-ابن عمرگفته است: پیامبر صلی الله علیه و سلم از نکاح شغارنهیکرده است و شغار آنستکه کسی بدیگریگوید: دخترت یا خواهرت را بعقد نکاح من دربیاوربشرط آنکه من نیز دختر یا خواهرم را بعقد تو درآورم و در میانشان مهریهای نباشد”. یعنی در واقع مهریه هریکی عقد نکاح آن دیگری باشد. بروایت ابن ماجه.رأی علماء درباره نکاح شغارجمهور علما بدین دو حدیث و روایت، استدلال کرده و میگویند نکاح شغار اصلا منعقد نمیشود و باطل است. ابوحنیفهگوید: نکاح صحیح است و برای هریک از دخترها و زنها “مهر المثل” بر شوهر او واجب میگردد. چون هر دو مرد چیزی را بنام مهریه نام بردهاند که صلاحیت مهریه واقع شدن را ندارد، چون قرار دادن زنی در برابرزن دیگرمال نیست تا مهریه واقع شود. فساد و تباهی دراین عقد به مهریه برمیگردد و فساد آن موجب فساد عقد نمیشود، همانگونه که زنی را بر شراب یا خوک و گراز عقد کند و شراب یا گراز را مهریه او قرار دهد که در اینصورت عقد فسخ نمیگردد و “مهر المثل” بر او واجب میشود. چرا از نکاح شغار نهی شده و دلیل آن چیست؟علما در علت نهی ازآن اختلاف دارند: بعضیگفتهاند: علت آن تعلیق و توقیف عقد است ومعلق بودن درعقد نکاح صحیح نیست، چون عقد باید قطبی باشد. و در این جا چنین نیست، زیرا میگوید: “ازدواج دخترم منعقد نمیشود تا اینکه ازدواج دخترت منعقد نشود“.برخیگفتهاند: علت فساد آن، مشارکت در جماع و بهرهگیری جنسی است و برخورداری از هریک ازآنها، مهریه دیگری قرار داده شده است و آن مالی نیستکه زن ازآن نفع ببرد وازاینراه نفعی عاید زن نمیشود، بلکه نفع و سود آن به ولی او برمیگردد،که مالک حق تمتع و برخورداری از زن خود شده است در برابر اینکه حق برخورداری از دختر یا خواهر خود را بدیگری داده است. بدیهی استکه در این عقد بهردو زن ظلم میشود و هیچکدام مهریهای نخواهند داشتکه ازآن سود ببرند. ابن القیمگفته استکه این بیان با زبان عربی سازگار است.
