فرهنگ مصادیق:احکام دروغ گفتن در حال روزه

احکام دروغ گفتن در حال روزه

مقدمه

در نوشتار قبل مبطلات روزه (کارهایی که سبب می‌شود روزه باطل شود) را در بخش احکام جامع روزه مطرح کردیم. در این قسمت به این سوال پاسخ می‌دهیم که :
آیا هر دروغی روزه را باطل می‌کند؟

جواب:
طبق نظر فقها هر دروغی روزه را باطل نمی‌کند آنچه سبب باطل شدن روزه است،دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین (علیهم السلام) است. البته باید دانست که دروغ‌هایی هم که باعث باطل شدن روزه نمی‌شوند گفتنشان در اصل حرام است، و اجر روزه را می‌کاهند. بنابراین هر دروغی حرام است و جایز نیست گفته شود و باید توبه کرد؛ و اگر این دروغ بر خدا و پیامبران و معصومین (علیهم السلام) باشد، گناهی افزون تر است و دارای احکامی است که در ادامه مطرح خواهد شد.

رساله توضیح المسائل
دروغ بستن به خدا و پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم
مسأله ۱۵۹۶ اگر روزه دار به گفتن یا به نوشتن یا به اشاره و مانند اینها به خدا و پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم و جانشینان آن حضرت عمداً نسبت دروغ بدهد اگر چه فوراً بگوید دروغ گفتم یا توبه کند، روزه او باطل استو احتیاط واجب آن است که حضرت زهرا سلام اللّه علیها و سایر پیغمبران و جانشینان آنان هم در این حکم فرقی ندارند .

مسأله ۱۵۹۷ اگر بخواهد خبری را که نمی‌داند راست است یا دروغ نقل کند بنا بر احتیاط واجب باید از کسی که آن خبر را گفته، یا از کتابی که آن خبر در آن نوشته شده نقل نماید لکن اگر خودش هم خبر بدهد روزه اش باطل نمی‌شود.
این مسأله در رساله آیت اللّه بهجت نیست
مسأله ۱۵۹۸ اگر چیزی را به اعتقاد این که راست است از قول خدا یا پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه اش باطل نمی‌شود.
این مسأله در رساله آیت اللّه بهجت نیست
مسأله ۱۵۹۹ اگر بداند دروغ بستن به خدا و پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم روزه را باطل می‌کند و چیزی را که می‌داند دروغ است به آنان نسبت دهد و بعداً بفهمد آن چه را که گفته راست بوده، روزه اش صحیح است .

این مسأله در رساله آیت اللّه بهجت نیست

مسأله ۱۶۰۰ اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خدا و پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم و جانشینان پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم نسبت دهد روزه اش باطل می‌شودولی اگر از قول کسی که آن دروغ را ساخته نقل کند اشکال ندارد.

این مسأله در رساله آیت اللّه بهجت نیست

مسأله ۱۶۰۱ اگر از روزه دار بپرسند که آیا پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم چنین مطلبی فرموده‌اند؟ و او جایی که در جواب باید بگوید نه، عمداً بگوید بلی، یا جایی که باید بگوید بلی عمداً بگوید نه، روزه اش باطل می‌شود .

این مسأله در رساله آیت اللّه بهجت نیست

مسأله ۱۶۰۲ اگر از قول خدا یا پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم حرف راستی را بگوید بعد بگوید دروغ گفتم یا در شب دروغی را به آنان نسبت دهد و فردای آن روز که روزه می‌باشد بگوید آن چه دیشب گفتم راست است، روزه اش باطل می‌شود .

مسأله اختصاصی
(مکارم:) مسأله ۱۳۵۹ اگر در نقل احکام شرعیه عمداً دروغ گوید، مثلًا واجبی را غیر واجب و حرامی را حلال ذکر کند، اگر منظورش نسبت دادن آن حکم، به خدا یا پیغمبرصلی اللّه علیه و آله و سلم باشد روزه اش اشکال دارد و اگر قصدش نسبت دادن فتوا به مجتهد است کار حرامی کرده، اما روزه اش باطل نمی‌شود و کسی که بدون اطلاع، حکم مشکوکی را نقل می‌کند نیز همین حکم را دارد.
[کفاره دروغ بستن روزه دار به خدا و پیغمبر صلی الله وعلیه و آله ]

مسأله ۱۶۶۶ اگر روزه دار دروغی را به خدا و پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و سلم نسبت دهد کفاره جمع که تفصیل آن در مسأله پیش گفته شد بنا بر احتیاط بر او واجب می‌شود .

دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین (علیهم السلام)،

مطابق نظر آیت الله خامنه‌ای
دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین (علیهم السلام) بنابر احتیاط، موجب باطل شدن روزه می‌شود، هر چند بعداً توبه کند و بگوید که دروغ بسته است.
دروغ بستن بر فاطمه زهرا (سلام الله علیها) ۱۴۵. آیا دروغ بستن بر فاطمه زهرا (سلام الله علیها) روزه را باطل می‌کند؟
ج) بله، بنا بر احتیاط واجب مبطل روزه است.

نسبت دادن حدیث کسا به حضرت زهرا (سلام الله علیها)
۱۴۶. آیا حدیث شریف کساء را که از حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) نقل شده، حدیث معتبری می‌‏دانید؟ آیا نسبت دادن آن در حالت روزه به حضرت زهرای مرضیه (سلام الله علیها) جایز است؟
ج) اگر نسبت دادن آن به‌صورت حکایت و نقل از کتاب‌هایی باشد که آن را نقل کرده‌‏اند، اشکال ندارد.

خواندن دعا در ماه رمضان با شک در صحت آن

۱۴۷. دعاهایی مخصوص ماه رمضان به‌صورت دعای روز اول و روز دوم تا آخر ماه وارد شده است، قرائت آن‌ها در صورت شک در صحّت‏‌شان چه حکمی دارد؟
ج) به هر حال اگر قرائت آن‌ها به قصد رجاء ورود و مطلوبیت باشد، اشکال ندارد.

منبع : استفتائات رهبری
مطابق نظر آیت الله سیستانی مطابق نظر آیت الله سیستانی
دروغ بستن به خدا و پیغمبر(صلی الله علیه وآله) و ائمه (علیهم السلام) :
مسأله ۱۵۷۵ ـ اگر روزه‌دار به گفتن یا به نوشتن یا به اشاره و مانند اینها به خدا و پیغمبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام عمداً نسبتی را بدهد که دروغ است ـ اگرچه فوراً بگوید دروغ گفتم یا توبه کند ـ روزه او ـ بنا بر احتیاط لازم ـ باطل است، و همچنین است ـ بنا بر احتیاط مستحب ـ دروغ بستن به حضرت زهرا سلام الله علیها و سایر پیغمبران و جانشینان آنان.
مسأله ۱۵۷۶ ـ اگر بخواهد خبری را که دلیلی بر حجیت او ندارد و نمی‌داند راست است یا دروغ نقل کند ـ بنا بر احتیاط واجب ـ باید به نحو نقل بگوید، و آن را به پیامبر و ائمه علیهم السلام مستقیماً نسبت ندهد.
مسأله ۱۵۷۷ ـ اگر چیزی را به اعتقاد اینکه راست است از قول خدا یا پیغمبر نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه‌اش باطل نمی‌شود.
مسأله ۱۵۷۸ ـ اگر چیزی را که می‌داند دروغ است، به خدا و پیغمبر نسبت دهد و بعداً بفهمد آنچه را که گفته راست بوده، اگر می‌دانسته که این کار روزه را باطل می‌کند، باید ـ بنا بر احتیاط لازم ـ روزه را تمام کند و قضای آن را هم بجا آورد.
مسأله ۱۵۷۹ ـ اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خدا و پیغمبر و ائمه علیهم السلام نسبت دهد ـ بنا بر احتیاط لازم ـ روزه‌اش باطل می‌شود، ولی اگر از قول کسی که آن دروغ را ساخته نقل کند اشکال ندارد.
مسأله ۱۵۸۰ ـ اگر از روزه‌دار بپرسند که آیا پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین مطلبی فرموده‌اند و او جایی که در جواب باید بگوید نه عمداً بگوید بلی، یا جایی که باید بگوید بلی عمداً بگوید نه، روزه‌اش ـ بنا بر احتیاط لازم ـ باطل می‌شود.
مسأله ۱۵۸۱ ـ اگر از قول خدا یا پیغمبر حرف راستی را بگوید بعد بگوید دروغ گفتم، یا در شب به دروغ به آنان نسبتی بدهد و فردای آن که روزه می‌باشد بگوید آنچه دیشب گفتم راست است ـ بنا بر احتیاط ـ روزه‌اش باطل می‌شود، مگر آنکه مقصودش بیان حال خبرش باشد. منبع: رساله توضیح المسایل معظم له.
طبق نظر آیت الله مکارم شیرازی
دروغ بستن با گفتار نوشتار یا اشاره
مساله ۱۳۵۴ـ هرگاه روزه دار دروغی به خدا و پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله) و جانشینان معصوم او(علیهم السلام) نسبت دهد خواه با گفتن باشد، یا نوشتن، یا اشاره و مانند آن، بنابراحتیاط واجب روزه اش باطل می‌شود، هر چند بلافاصله توبه کند. دروغ بستن به سایر انبیا و فاطمه زهرا(علیها السلام) نیز همین حکم را دارد.
وظیفه کسی که از راست یا دروغ بودن روایتی خبر ندارد
مساله ۱۳۵۵ـ هرگاه بخواهد خبری را نقل کند که از راست یا دروغ بودن آن اطّلاعی ندارد، باید از کسی که آن خبر را گفته، یا از کتابی که در آن نوشته شده نقل نماید، مثلاً بگوید: فلان راوی چنین می‌گوید و یا در فلان کتاب چنان نوشته شده است که پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود…
اگر چیزی را به اعتقاد این که راست است به خدا یا پیغمبر(ص) نسبت دهد
مساله ۱۳۵۶ـ اگر چیزی را به اعتقاد این که راست است از قول خدا یا پیغمبر(صلی الله علیه وآله)نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده روزه اش صحیح است، ولی بعکس اگر چیزی را دروغ می‌دانست و به خدا و پیغمبر نسبت داد و بعداً معلوم شد صحیح بوده، روزه اش اشکال دارد.
اگر چیزی را به اعتقاد این که دروغ است به خدا یا پیغمبر(ص) نسبت دهد
مساله ۱۳۵۶ـ اگر چیزی را به اعتقاد این که راست است از قول خدا یا پیغمبر(صلی الله علیه وآله)نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده روزه اش صحیح است، ولی بعکس اگر چیزی را دروغ می‌دانست و به خدا و پیغمبر نسبت داد و بعداً معلوم شد صحیح بوده، روزه اش اشکال دارد.
نسبت دادن دروغی که دیگری ساخته به خدا و پیغمبر(ص)
مساله ۱۳۵۷ـ اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خدا و پیغمبر نسبت دهد روزه اش اشکال دارد
دروغ بستن به پیامبر(ص) در جواب سوال
مساله ۱۳۵۸ـ اگر از شخص روزه دار سوال کنند که آیا پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله) چنین مطلبی را فرموده، و او عمداً بگوید: آری، در حالی که پیغمبر(صلی الله علیه وآله) نگفته باشد، یا بگوید: نه، درحالی که پیغمبر(صلی الله علیه وآله) گفته باشد، روزه اش اشکال دارد.
حکم کسی که در نقل احکام شرعی عمداً دروغ گفته
مساله ۱۳۵۹ـ اگر در نقل احکام شرعیّه عمداً دروغ گوید، مثلاً واجبی را غیر واجب و حرامی را حلال ذکر کند، اگر منظورش نسبت دادن آن حکم به خدا یا پیغمبر(صلی الله علیه وآله)باشد، روزه اش اشکال دارد و اگر قصدش نسبت دادن فتوا به مجتهد است کار حرامی کرده، امّا روزه اش باطل نمی‌شود و کسی که بدون اطّلاع، حکم مشکوکی را نقل می‌کند، نیز همین حکم را دارد. رساله توضیح المسایل آیت الله مکارم شیرازی.
خواندن حدیث شریف کساء در حالت روزه پرسش : آیا حدیث شریف کساء، که منقول از عوالم العلوم شیخ عبداللّه بحرانی است، معتبر است؟ اگر در حال روزه بخوانیم برای روزه اشکال دارد؟
پاسخ : حدیث مزبور از احادیث مشهوره است، البتّه اجمال آن بطور متواتر در کتب شیعه و اهل سنّت نقل شده است؛ ولی مفصّل و مشهور آن تنها در بعضی از کتب شیعه آمده است و مرحوم «شیخ عبداللّه بحرانی» در کتاب «عوالم» آن را با سند خود، از جابر بن عبدالله انصاری، از حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) نقل کرده است؛ و چون بعضی از رجال این سند در میان بزرگان مورد گفتگو است بهتر این است که به قصد رجاءخوانده شود، و در این صورت روزه باطل نمی‌شود. استفتائات آیت الله مکارم شیرازی.
طبق نظر حضرت آیت الله صافی گلپایگانی
دروغ‌بستن به خدا و پیغمبر صلی الله علیه وآله
مسأله ۱۶۰۵. اگر روزه دار به گفتن یا به نوشتن یا به اشاره و مانند این‌ها به خدا و پیغمبران و ائمه علیهم السلام عمداً نسبت دروغ بدهد، اگر چه فوراً بگوید دروغ گفتم یا توبه کند روزه او باطل است؛ و بنابر احتیاط واجب نسبت دروغ به حضرت زهراء علیهاالسلام و به جانشینان پیغمبران گذشته هم همین حکم را دارد.
مسأله ۱۶۰۶. اگر بخواهد خبری را که نمی‌داند راست است یا دروغ نقل کند، بنابر احتیاط واجب باید از کسی که آن خبر را گفته، یا از کتابی که آن خبر در آن نوشته شده نقل نماید.
مسأله ۱۶۰۷. اگر چیزی را به اعتقاد این که راست است از قول خدا یا پیغمبر نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه اش باطل نمی‌شود.
مسأله ۱۶۰۸. اگر بداند دروغ‌بستن به خدا و پیغمبر روزه را باطل می‌کند و چیزی را که می‌داند دروغ است به آنان نسبت دهد، و بعداً بفهمد آنچه را که گفته راست بوده، روزه اش باطل است، و در ماه رمضان باید تا مغرب از آنچه روزه را باطل می‌کند خودداری کند، ولی کفاره بر او واجب نمی‌شود.
مسأله ۱۶۰۹. اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خدا و پیغمبر صلی الله علیه و آله و جانشینان پیغمبر نسبت دهد، روزه اش باطل می‌شود؛ ولی اگر از قول کسی که آن دروغ را ساخته نقل کند، اشکال ندارد.
مسأله ۱۶۱۰. اگر از روزه دار بپرسند که آیا پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین مطلبی فرموده‌اند و او جایی که در جواب باید بگوید نه، عمداً بگوید بلی، یا جایی که باید بگوید بلی عمداً بگوید نه، روزه اش باطل می‌شود.
مسأله ۱۶۱۱. اگر از قول خدا یا پیغمبر صلی الله علیه و آله حرف راستی را بگوید، بعد بگوید دروغ گفتم، یا در شب دروغی را به آنان نسبت دهد و فردای آن، که روزه می‌باشد بگوید آنچه دیشب گفتم راست است، روزه اش باطل می‌شود. رساله توضیح المسایل آیت الله صافی گلپایگانی.

پانویس

منبع: سایت هدانا -تاریخ برداشت : ۹۵/۷/۲۴

بازگشت به دروغ بستن بر پیامبران