فرهنگ مصادیق:احکام تحمل شهادت – فتاوای آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
سؤال ۱۲۹۷ : اگر کسی شاهد حادثه ای بوده و از او درخواست تحمل و اداء شهادت نشده است، و قاضی در محکمه به دلیل شهادت برخلاف، حکم خلاف بدهد، آیا بر این شاهد واجب است بیاید و شهادت بدهد ؟ و در این مسأله آیا بین املاک و نفوس و اعراض فرق وجود دارد ؟ در بین قتل و جرح چطور ؟
جواب : در موارد مهمه که لایرضی الشارع بوقوعها مثل اعراض و نفوس باید برود و شهادت بدهد .
سؤال ۱۲۹۸ : شخصی در مورد یک عطیه شاهد بوده است و در محضر حاکم شرع گواهی می دهد . مدعا علیه اعتراض می کند که این شخص هنگام عطیه نابالغ بوده است و حداقل ۴ سال و حداکثر ۷ سال سن داشته است لذا اکنون که بالغ است شهادتش مسموع نیست . آیا برای ادای شهادت در شرع مقدس باید شاهد هنگام شهود سن خاصی داشته باشد تا هنگام ادای شهادت شهادتش مسموع باشد ؟
جواب : شرایطی که در شاهد معتبر است در حین اداء معتبر است نه در وقت تحمل قضیه .
محتویات
رجوع از شهادت
سؤال ۱۲۹۹ : اگر زنی در محمکه به نفع شوهر خود و علیه شخصی شهادت داده باشد، بعد از مدتی با شوهر خود اختلاف شدید پیدا کرده و از شهادتش به نفع شوهر برگردد و بگوید دروغ بوده، آیا از نظر شرعی برگشت زن از شهادتش بعد از اختلاف با شوهرش قابل قبول است و شهادت اولیه او را باطل می کند ؟
جواب : اگر شهود از شهادت خود برگشتند اگر عین باقی باشد باید خود عین را برگردانیم،و الا حکم می شود به ضمان شهود و عدم نقض حکم، طبق اخبار باب ۱۱ و ۱۴ شهادات، وسائل ج ۱۸ ص 239 .
سؤال ۱۳۰۰ : در عقد بیع چنانچه تنها دلیل اثبات وقوع عقد و پرداخت ثمن شهادت شهود باشد و سپس احدی از شهود از شهادت خود رجوع نموده و اعلام دارد که شهادت کذب داده است حکم شرعی قضیه از جهت اثبات وقوع و نیز پرداخت ثمن چیست ؟
جواب : شهادت یک شاهد به همراه قسم مثبت دعوی می باشد .
شهادت علیه پدر
سؤال ۱۳۰۱ : آیا شهادت فرزند علیه پدر نافذ است ؟
جواب : شهادت فرزند علیه پدر ظاهراً نافذ است بشرط اینکه به نفع فرزند نباشد .
شهادت کسی که واقعه را ندیده
سؤال ۱۳۰۲ : اگر شخصی مورد تجاوز وضرب و جرح قرار گیرد و خسارات و صدمات مختلف بدنی یا مادی و معنوی متحمل شود و هیچ شاهدی جریان جنایت را مشاهده نکرده باشد و مظلوم متعدی را شناسائی کند، آیا مظلوم می تواند افرادی را معرفی کند که واقعه را ندیده اند امّا کاملاً به اظهارات مظلوم ایمان و اعتماد دارند و حاضرند در این باره شهادت دهند ؟
جواب : در فرض سؤال افراد معرفی شده از طرف مجروح یا مظلوم نمی توانند شهادت دهند ولو آنکه برای آنان از گفته او اعتماد یا حتی یقین حاصل شود .
شک در عدالت شاهد
سؤال ۱۳۰۳ : اگر شاهدی که در محکمه شهادت داده به علت واهمه از شخصی که شهادت بر ضد او بوده یا به دلایل رعایت مصالح و جوانب زندگی خصوصی آدرس غیر واقعی اعلام کند،آیا این موضوع موجب سقوط شهادت و عدالت شاهد مذکور می شود و ثابت می کند شهادتش کذب بوده است ؟
جواب : صرف آنکه جهت مصلحتی آدرس خلاف داده موجب سقوط شهادت و عدالت نمی شود، ولی چنانچه حاکم شرع شک در عدالت او داشته باشد، باید فحص نماید، و در حال شک نمی تواند به شهادت او حکم نماید .
شهادت دادن اهل سنت
سؤال ۱۳۰۴ : حکم شهادت دادن در موارد ذیل را بیان فرمائید :
الف ) شهادت اهل سنت علیه شیعه ( چنانچه خواهان سنی مذهب و خوانده شیعه باشد ) در دعاوی مالی یا کیفری .
ب ) شهادت اهل سنت علیه اهل سنت ( چنانچه خواهان و خوانده هر دو سنی باشند ) در دعاوی مالی یا کیفری .
ج ) شهادت اهل سنت چنانچه خواهان و خوانده هر دو شیعه باشند لیکن شهودشان سنی باشد در دعاوی مالی یا کیفری .
د ) شهادت اهل سنت بنفع شیعه ( چنانچه خواهان دعوی شیعه و خوانده دعوی سنی مذهب باشد ) .
هـ ) شهادت اهل کتاب در دعاوی له یا علیه مسلمانان .
جواب : الف : در شاهد عدالت شرط است و غیر شیعی عادل نیست .
ب : می توان اهل سنت را به آنچه در مذهب خودشان جایز است ملزم کرد، لذا شهادت سنی درحق سنی در صورتی که بر علیه او باشد قبول می شود .
ج : قبول نمی شود .
د : از باب الزام قبول می شود در صورتی که عادل در مذهب خودشان باشد .
هـ : شهادت اهل کتاب در خصوص وصیّت در صورتی که شخص دیگری نباشد قبول می شود، و احتمال می رود اگر یهودی مثلا با مسلمان نزاع داشته باشد شهادت یهودی بر له مسلمان از باب تعمیم قاعده الزام قبول شود، طبق صحیحه محمد بن مسلم، تهذیب ج ۹ ص 322.
