فرهنگ مصادیق:احادیث امر به معروف و نهی از منکر- آوینی
حدیث (۱) امام علی علیه السلام :
و َما أعمالُ البِرِّ کُلُّها وَ الجِهادُ فی سَبیلِ اللّهِ عِندَ الامرِ بِالمَعرُوفِ و َالنَّهیِ عَنِ المُنکَرِ إِلاّ کَنَفثَهٍ فی بَحرٍ لُجِّیٍّ؛
همه کارهای خوب و جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر چون قطرهای است در دریای عمیق.
نهج البلاغه(صبحی صالح) ص ۵۴۲، ح 374
حدیث (۲) امام علی علیه السلام :
إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ لَا یُقَرِّبَانِ مِنْ أَجَلٍ وَ لَا یَنْقُصَانِ مِنْ رِزْقٍ لَکِنْ یُضَاعِفَانِ الثَّوَابَ وَ یُعْظِمَانِ الْأَجْرَ وَ أَفْضَلُ مِنْهُمَا کَلِمَهُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِر
امر به معروف و نهی از منکر نه اجلی را نزدیک میکنند و نه از روزی کم مینمایند، بلکه ثواب را دو چندان و پاداش را بزرگ میسازند و برتر از امر به معروف و نهی از منکر سخن عادلانهای است نزد حاکمی ستمگر.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7637
حدیث (۳) رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:
إِذَا لَمْ یَأْمُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ لَمْ یَنْهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ وَ لَمْ یَتَّبِعُوا الْأَخْیَارَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی سَلَّطَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ شِرَارَهُمْ فَیَدْعُوا خِیَارُهُمْ فَلَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ.
هرگاه (مردم) امر به معروف و نهی از منکر نکنند، و از نیکان خاندان من پیروی ننمایند، خداوند بدانشان را بر آنان مسلّط گرداند و نیکانشان دعا کنند امّا دعایشان مستجاب نشود.
کافی(ط - الاسلامیه) ج ۲، ص ۳۷۴ {شبیه این حدیث در امالی(صدوق) ص 308}
حدیث (۴) رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
لا یَأمُرُ بِالمَعروفِ و َلا یَنهی عَنِ المُنکَرِ إلاّ مَن کانَ فیهِ ثَلاثُ خِصالٍ : رَفیقٌ بِما یَأمُرُ بِهِ رَفیقٌ فیما یَنهی عَنهُ، عَدلٌ فیما یَأمُرُ بِهِ عَدلٌ فیما یَنهی عَنهُ، عالِمٌ بِما یَأمُرُ بِهِ عالِمٌ بِما یَنهی عَنهُ؛
امر به معروف و نهی از منکر نکند مگر کسی که سه خصلت در او باشد: در امر و نهی خود مدارا کند، در امر و نهی خود میانه روی نماید و به آنچه امر و نهی میکند، دانا باشد.
بحارالأنوار(ط-بیروت) ج ۹۷، ص ۸۷، ح ۶۴ {شبیه این حدیث دعائم الاسلام ج ۱، ص ۳۶۸ }
حدیث (۵) امام علی علیه السلام :
مَن أمَرَ بِالمَعروفِ شَدَّ ظَهرُ المُؤمِنِ وَ مَن نَهی عَنِ المُنکَرِ أَرغَمَ أَنفَ المُنافِقِ وَ أَمِنَ کَیدَهُ؛
هر کس امر به معروف کند به مؤمن نیرو میبخشد و هر کس نهی از منکر نماید بینی منافق را به خاک مالیده و از مکر او در امان میماند.
کافی(ط-الاسلامیه) ج۲، ص۵۱، ح1
حدیث (۶) رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
لا یَزالُ النّاسُ بِخَیرٍ ما أمَروا بِالمَعروفِ و َنَهَوا عَنِ المُنکَرِ و َتَعاوَنوا عَلَی البِرِّ وَ التَّقوی فَإذا لَم یَفعَلوا ذلِکَ نُزِعَت مِنهُمُ البَرَکاتُ، وَ سُلِّطَ بَعضُهُم عَلی بَعضٍ و َلَم یَکُن لَهُم ناصِرٌ فِی الأرضِ وَ لا فِی السَّماءِ؛
تا زمانی که مردم امر به معروف و نهی از منکر نمایند و در کارهای نیک و تقوا به یاری یکدیگر بشتابند در خیر و سعادت خواهند بود، اما اگر چنین نکنند، برکتها از آنان گرفته شود و گروهی بر گروه دیگر سلطه پیدا کنند و نه در زمین یاوری دارند و نه در آسمان.
تهذیب الاحکام(تحقیق خرسان) ج۶، ص۱۸۱، ح ۲۲ {شبیه این حدیث در بحارالانوار(ط-بیروت) ج ۹۷، ص 94
حدیث (۷) امام باقر علیه السلام :
أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَی شُعَیْبٍ النَّبِیِّ (صلی الله علیه) أَنِّی مُعَذِّبٌ مِنْ قَوْمِکَ مِائَهَ أَلْفٍ أَرْبَعِینَ أَلْفاً مِنْ شِرَارِهِمْ وَ سِتِّینَ أَلْفاً مِنْ خِیَارِهِمْ فَقَالَ (علیه السلام) یَا رَبِّ هَؤُلَاءِ الْأَشْرَارُ فَمَا بَالُ الْأَخْیَارِ فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِ دَاهَنُوا أَهْلَ الْمَعَاصِی وَ لَمْ یَغْضَبُوا لِغَضَبِی
خدای تعالی به شعیب پیامبر وحی فرمود که: من صد هزار نفر از قوم تو را عذاب خواهم کرد: چهل هزار نفر بدکار را، شصت هزار نفر از نیکانشان را. شعیب عرض کرد: پروردگارا! بدکاران سزاوارند اما نیکان چرا؟ خدای عز و جل به او وحی فرمود که: آنان با گنهکاران راه آمدند و به خاطر خشم من به خشم نیامدند.
کافی(ط - الاسلامیه) ج ۵، ص ۵۶، ح ۱
حدیث (۸) رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
مَن رَأی مِنکُم مُنکَرا فَلیُغَیِّرهُ بِیَدِهِ، فَإن لَم یَستَطِع فَبِلِسانِهِ، فَإن لَم یَستَطِع فَبِقَلبِهِ و َذلِکَ أضعَفُ الإیمانِ؛
هر کس از شما منکری ببیند باید با دست و اگر نتوانست با زبان و اگر نتوانست با قلبش آن را تغییر دهد، که پائینترین درجه ایمان همین (تغییر قلبی) است.
نهج الفصاحه ص ۷۶۸، ح3010
حدیث (۹) امام باقر علیه السلام :
إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ سَبِیلُ الْأَنْبِیَاءِ وَ مِنْهَاجُ الصُّلَحَاءِ فَرِیضَهٌ عَظِیمَهٌ بِهَا تُقَامُ الْفَرَائِضُ وَ تَأْمَنُ الْمَذَاهِبُ وَ تَحِلُّ الْمَکَاسِبُ وَ تُرَدُّ الْمَظَالِمُ وَ تُعْمَرُ الْأَرْضُ وَ یُنْتَصَفُ مِنَ الْأَعْدَاءِ وَ یَسْتَقِیمُ الْأَمْرُ
امر به معروف و نهی از منکر راه و روش پیامبران و شیوه صالحان است و فریضه بزرگی است که دیگر فرایض به واسطه آن بر پا میشود، راهها امن میگردد و درآمدها حلال میشود و حقوق پایمال شده به صاحبانش برمی گردد، زمین آباد میشود و (بدون ظلم) حق از دشمنان گرفته میشود و کارها سامان میپذیرد.
کافی(ط-الاسلامیه) ج۵، ص۵۶، ح1
حدیث (۱۰) رسول الله صلی الله علیه و آله :
مَنْ أَمَرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَی عَنِ الْمُنْکَرِ فَهُوَ خَلِیفَهُ اللَّهِ فِی الْأَرْضِ وَ خَلِیفَهُ رَسُولِه
هر کس امر بمعروف و نهی از منکر نماید، جانشین خدا در زمین و جانشین رسول اوست.
مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج ۱۲، ص ۱۷۹، ح 13817
حدیث (۱۱) امام علی علیه السلام:
مَن تَرَکَ إنکارَ الْمُنکَرٍ بِقَلبِهِ و یَدِهِ و لِسانِهِ فَهُوَ مَیِّتٌ بَینَ الْأحیاءِ؛
کسی که منکَر را با قلب و دست و زبانش انکار نکند، مردهای است میان زندگان.
تهذیب الأحکام(تحقیق خرسان) ج ۶، ص ۱۸۱، ح 374
حدیث (۱۲) امام علی علیه السلام:
وَ اعلَموا أنَّ الأمرَ بِالمَعروفِ وَ النَّهیَ عن المُنکَر لَم یُقَرّبا اجَلاً وَ لَم یَقطَعا رَزقاً
بدانید که امر به معروف و نهی از منکر نه مرگ کسی را نزدیک کرده و نه روزی کسی را قطع
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۵، ص ۵۷، ح 6
حدیث (۱۳) امام علی علیه السلام:
الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ أَفْضَلُ أَعْمَالِ الْخَلْق
بهترین کار مردم امر به معروف میباشد
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۱، ح 7632
حدیث (۱۴) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
خیر النّاس أقرؤهم و أفقههم فی دین اللَّه و أتقاهم للَّه و آمرهم بالمعروف و أنهاهم عن المنکر و َ أَوْصَلُهُمْ لِلرَّحِم.
بهترین مردم کسانی هستند که قرآن بهتر خوانند و در کار دین داناتر باشند و از خدا بیشتر ترسند و به نیکی بیشتر امر کنند و از بدی بیشتر جلوگیری کنند و با خویشاوندان بیشتر نزدیک شوند.
نهج الفصاحه ص ۴۶۸، ح 1499
حدیث (۱۵) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم :
أَلا اُخْبِرُکُمْ عَنْ اَقْوامٍ لَیْسُوا بِأَنْبِیاء وَ لا شُهدَاء تَغْبِطُـهُمْ النّاسُ یَـوْمَ الْقِـیامَهِ... یَأْمُرُونَهُمْ بِما یُحِّبُ اللّه ُ وَ یَنْهَوْنَهُمْ عَمّا یَکْرَهُ اللّه ُ
گروهی هستند که نه پیامبرند و نه شهید ولی مردم به مقامی که خداوند به خاطر امر به معروف و نهی از منکر به آنان عطا فرموده غبطه میخورند.
مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج ۱۲، ص 182
حدیث (۱۶) حضرت امام محمد باقر علیه السلام :
إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ فَرِیضَهٌ عَظِیمَهٌ بِهَا تُقَامُ الْفَرَائِضُ... وَ تَأْمَنُ الْمَذَاهِبُ وَ تَحِلُّ الْمَکَاسِبُ وَ تُرَدُّ الْمَظَالِمُ وَ تُعْمَرُ الْأَرْض
امر به معروف و نهی از منکر دو واجب بزرگ الهی میباشند که سایر واجبات با آنها بر پا میمانند و بوسیله این دو راهها امن و کسب و کار مردم حـلال میشود. با این دو واجب است که داد ستمدیدگان ستانده میشود و زمین آباد میگردد.
وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۱۹، ح 21132
حدیث (۱۷) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
وَ الْجِهَادُ عَلی أَرْبَعِ شُعَب ٍ : عَلَی الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ، وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَر ِ، وَ الصِّدْقِ فِی الْمَوَاطِنِ، وَ شَنَآنِ الْفَاسِقِین
جهاد بر چهار قسم است: ۱ ـ امر به معروف ۲ ـ نهی از منکر ۳ ـ راستی در هنگامه شکیبائی ۴ ـ دوری از گناهکار.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۵۱ {شبیه این حدیث در کتاب سلیم بن قیس الهلالی ج ۲، ص 615 }
حدیث (۱۸) امام صادق علیه السلام:
حَسْبُ الْمُؤْمِنِ غَیْراً إِذَا رَأَی مُنْکَراً أَنْ یَعْلَمَ اللَّهُ مِنْ قَلْبِهِ أَنَّهُ لَهُ کَارِه
در غیرتمندبودن مؤمن همین بس که هرگاه کار زشت و ناپسندی مشاهده کرد خدای متعال از قلبش در مورد ناخوش داشتن آن منکر آگاه باشد.
هدایه الائمه ج ۵، ص 574
حدیث (۱۹) امام علی علیه السلام:
کُنْ بِالْمَعْرُوفِ آمِراً وَ عَنِ المـُنْکَرِ ناهِیاً وَ لِمَنْ قَطَعَکَ واصِلاً وَ لِمَنْ حَرمَکَ مُعْطِیاً
بهترین مردم کسانی هستند که قرآن بهتر خوانند و در کار دین داناتر باشند و از خدا بیشتر ترسند و به نیکی بیشتر امر کنند و از بدی بیشتر جلوگیری کنند و با خویشاوندان بیشتر نزدیک شوند.
شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم ج ۴، ص 610
حدیث (۲۰) امام علی علیه السلام:
و من وصیه له (ع) للحسن و الحسین (ع) لما ضربه ابن ملجم لعنه الله:
أُوصِیکُمَا بِتَقْوَی اللَّه... الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَر
در وصیّت به فرزندان بزرگوارشان امام حسن و امام حسین علیهما السلام فرمودند:
شما را بـه تقــوای الهی... و امر به معروف و نهی از منکر سفارش میکنم.
نهج البلاغه(صبحی صالح) ص ۴۲۱ و ۴۲۲، نامه 47
حدیث (۲۱) امام علی علیه السلام :
أَصْلِحِ الْمُسِیءَ بِحُسْنِ فِعَالِکَ وَ دُلَّ عَلَی الْخَیْرِ بِجَمِیلِ مَقَالِک
آدم بدکار را به وسیله کارِنیک خود اصـلاح کن، و با سخن زیبایت دیگران را به کار خیر رهنمون باش.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۵۵، ح 5371
حدیث (۲۲) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ (ص) أَنْ نَلْقَی أَهْلَ الْمَعَاصِی بِوُجُوهٍ مُکْفَهِرَّه
رسـول خـدا صلی الله علیه و آله به ما امـر فرمـودند کـه با گنهکاران با چهرهای درهم کشیده برخورد کنیم.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۵، ص ۵۹، ح 10
حدیث (۲۳) امام صادق علیه السلام:
إِنَّمَا یَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَی عَنِ الْمُنْکَرِ مَنْ کَانَتْ فِیهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ عَامِلٌ بِمَا یَأْمُرُ بِهِ تَارِکٌ لِمَا یَنْهَی عَنْهُ عَادِلٌ فِیمَا یَأْمُرُ عَادِلٌ فِیمَا یَنْهَی رَفِیقٌ فِیمَا یَأْمُرُ رَفِیقٌ فِیمَا یَنْهَی
کسی میتوانـد امر به معروف و نهی از منکر کند که دارای سه صفت باشد: ۱ ـ به آنچه امر میکند عمل کند و از آنچه نهی میکند اجتناب نماید. ۲ ـ در امر کردن و نهی نمودن میانه روی را پیشه خود کند. ۳ ـ از روی دلسوزی و مهربـانی و با مـدارا امـر و نهی کند.
وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۵۰، ح 21210
حدیث (۲۴) امام سجاد سلام الله علیه:
إِنَّ الْمُنَافِقَ یَنْهَی وَ لَا یَنْتَهِی وَ یَأْمُرُ بِمَا لَا یَأْتِی
همانا منافق از کار زشت نهی میکند، امـا خـود از آن اجتناب نمیکند و به کار خوب سفارش میکند، اما خـود انجـام نمی دهـد.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۳۹۶ {شبیه این حدیث در تحف العقول ص ۲۸۰ و امالی(صدوق) ص ۴۹۴، ح 12}
حدیث (۲۵) امام علی علیه السلام:
لَعَنَ اللّهُ اَلاْمِرینَ بِالْمَعْرُوفِ التّارِکینَ لَهُ وَ النـّاهینَ عَنْ المُنْـکْرِ الْعـامِلینَ بِـه
به کسانی که مردم را به کارهای نیک امر میکنند و خود آن را انجام نمیدهند و کسانی که مردم را از کارهای زشت باز میدارند اما خود مرتکب آن میشوند مورد لعن و نفرین هستند.
منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه(خوئی) ج ۱۰، ص 183
حدیث (۲۶) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
مَنْ لَمْ یَعْرِفْ بِقَلْبِهِ مَعْرُوفاً وَ لَمْ یُنْکِرْ مُنْکَراً قُلِبَ فَجُعِلَ أَعْلَاهُ أَسْفَلَهُ وَ أَسْفَلُهُ أَعْلَاه
آن که کارهای خوب را به دل، نیک نشمارد و کارهای زشت را به دل، ناپسند نشمرد، چنان واژگونه گردد بالای او پایین، و پایین او بالا میگردد(یعنی تشخیص خوب و بد را از دست میدهد).
نهج البلاغه(صبحی صالح) ص ۵۴۲، ح 375
حدیث (۲۷) امام علی علیه السلام:
ائْتَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ أْمُرُوا بِهِ وَ تَنَاهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ وَ انْهَوْا عَنْ
پذیرای معـروف باشید و به آن نـیز دسـتور بدهید و بپذیرید نهی از منکر را و خود نیز از آن نهی کنید.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7636
حدیث (۲۸) امام علی علیه السلام:
إِذَا رَأَی أَحَدُکُمُ الْمُنْکَرَ وَ لَمْ یَسْتَطِعْ أَنْ یُنْکِرَهُ بِیَدِهِ وَ لِسَانِهِ وَ أَنْکَرَهُ بِقَلْبِهِ وَ عَلِمَ اللَّهُ صِدْقَ ذَلِکَ مِنْهُ فَقَدْ أَنْکَرَه
هرگاه یکی از شما کارزشت و ناپسندی را مشاهده کرد وتوان آنکه با دست و زبان از آن جلوگیری کند ندارد اما با دل خود آن را انکار کند و خداوند از نیّت صادقانه او آگاه باشد، آن کار ناپسند را به حقیقت انکار کرده است.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7649
حدیث (۲۹) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
جَاءَ رَجُلٌ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (ص) فَقَالَ إِنَّ أُمِّی لَا تَدْفَعُ یَدَ لَامِسٍ فَقَالَ فَاحْبِسْهَا قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ فَامْنَعْ مَنْ یَدْخُلُ عَلَیْهَا قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ قَیِّدْهَا فَإِنَّکَ لَا تَبَرُّهَا بِشَیْءٍ أَفْضَلَ مِنْ أَنْ تَمْنَعَهَا مِنْ مَحَارِمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.
شخصی نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد و گفت مادرم مرتکب گناه میشود. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
او را ببند که بهترین نیـکی در حـق او منـع او از گـنـاه اسـت.
وسایل الشیعه ج ۲۸، ص ۱۵۰، ح 34442
حدیث (۳۰) امام علی علیه السلام:
وَ انْهَوْا غَیْرَکُمْ عَنِ الْمُنکَرِ وَ تَناهَوْا عَنْهُ فـَإِنَّمـا أُمِـرتُمْ بِالنَّهیِ بَعـْدَ التـَّناهِی
دیگران را از منکر باز دارید و خود نیز از آن دوری کنید زیرا شما مأمور شدهاید که اوّل خودتان منکر را ترک کنید بعد نهی از منکر نمائید.
منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه(خوئی) ج ۷، ص 250
حدیث (۳۱) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
الدَّالُّ عَلَی الْخَیْرِ کَفَاعِلِه
کسی که دیگران را به کار نیک راهنمائی کند گـویـا خـود آن را انـجـام داده اسـت.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۴، ص ۲۷، ح ۴ - من لایحضره الفقیه ج ۲، ص ۵۵، ح 1682
حدیث (۳۲) امام علی علیه السلام :
اُؤْمُر بِالْمَعْرُوفِ تَکُنْ مِنْ اَهْلِهِ
امر به معروف کن تا از اهل معروف شوی.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7635
حدیث (۳۳) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
مَنْ أَمَرَ بِمَعْرُوفٍ أَوْ نَهَی عَنْ مُنْکَرٍ أَوْ دَلَّ عَلَی خَیْرٍ أَوْ أَشَارَ بِهِ فَهُوَ شَرِیک
هرکس دیگری را به کار نیکی امر کند یا او را از کار زشتی باز دارد یا اینکه او را به خیری راهنمائی نماید و یا اشاره به امر خیری داشته باشد در آن کارنیک شریک خواهد بود.
خصال ص ۱۳۸، ح ۱۵۶ - وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۲۴، ح 21147
حدیث (۳۴) امام علی علیه السلام :
مَنْ کَانَ فِیهِ ثَلَاثٌ سَلِمَتْ لَهُ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهُ یَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَأْتَمِرُ بِهِ وَ یَنْهَی عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یَنْتَهِی عَنْهُ وَ یُحَافِظُ عَلَی حُدُودِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَلا
کسی که سـه چیز در او باشد، دنیـا و آخرتش سـالم می مـاند: ۱. امر به معروف کند و خود نیز پذیرای آن باشد. ۲. نهی از منکر کند وخود نیز پذیرا باشد. ۳. حدود الهی را نگهداری کند
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7645
حدیث (۳۵) امام علی علیه السلام :
مَنْ اَمَرَ بَالْمَعْرُوفِ شَّد ظُهُورَ الْمُؤْمِنینَ
کسی که امـر به معـروف کـند پشتِ مؤمنان را محکم کرده است.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7643
حدیث (۳۶) امام محمد باقر علیه السلام:
الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیُ عَنِ الْمُنْکَرِ خَلْقَانِ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ فَمَنْ نَصَرَهُمَا أَعَزَّهُ اللَّهُ وَ مَنْ خَذَلَهُمَا خَذَلَهُ اللَّهُ.
امر به معـروف و نهی از منـکر، دو مخلوق از مخلوقان خداوند میباشد، هرکس آن دو را یاری کند، خداوند او را عزیز و آقا گرداند و هر کس آن دو را خوار نماید، خداوند او را خوار و ذلیل گرداند.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۵، ص ۵۹، ح 11
حدیث (۳۷) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ مَا أَنْفَقَ النَّاسُ مِنْ نَفَقَهٍ أَحَبَّ مِنْ قَوْلِ الْخَیْر
قسم به کسی که جانم به دست اوست مردم چیزی بهتر از حرف خیر انفاق نمیکنند
محاسن ص ۱۵، ح ۴۱ - وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۲۳، ح ۲۱۱۴۱ - بحارالانوار(ط-بیروت) ج ۶۸، ص ۳۱۱، ح 8
حدیث (۳۸) امام علی علیه السلام :
مَنْ نَهَی عَنِ الْمُنْکَرِ أَرْغَمَ أُنُوفَ الْفَاسِقِین
کسی کـه نـهی از منـکر کـند بینی فاسقان و گنهکاران را به خاک مالیده است (و آنها را خوار و خفیف گردانده است)
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7644
حدیث (۳۹) امام صادق علیه السلام :
فِی قَوْلِهِ تَعَالَی فَلَمَّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِهِ أَنْجَیْنَا الَّذِینَ یَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ (سوره مبارکه اعراف آیه ۱۶۵) قَالَ کَانُوا ثَلَاثَهَ أَصْنَافٍ صِنْفٌ ائْتَمَرُوا وَ أَمَرُوا فَنَجَوْا وَ صِنْفٌ ائْتَمَرُوا وَ لَمْ یَأْمُرُوا فَمُسِخُوا ذَرّاً وَ صِنْفٌ لَمْ یَأْتَمِرُوا وَ لَمْ یَأْمُرُوا فَهَلَکُوا.
در مورد نجات یافتگان در این آیه شریفه میفرمایند: آنها کسانی بودند که از کارهای نیک پیروی میکردند و مردم را نیز به آن امر مینمودند.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۸، ص ۱۵۸، ح 151
حدیث (۴۰) امام رضا علیه السلام :
کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) یَقُولُ إِذَا أُمَّتِی تَوَاکَلَتِ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ فَلْیَأْذَنُوا بِوِقَاعٍ مِنَ اللَّهِ تَعَالَی.
رسول خدا صلی الله علیه و آله همواره میفرمودند: هرگاه امّت من از انجام امر به معروف و نهی از منکر سرپیچی کنند و آن را به یکدیگر واگذار نمایند، گویا با خـداوند اعـلان جنگ دادهاند.
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۵، ص ۵۹، ح 13
حدیث (۴۱) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَیُبْغِضُ الْمُؤْمِنَ الضَّعِیفَ الَّذِی لَا دِینَ لَهُ فَقِیلَ لَهُ وَ مَا الْمُؤْمِنُ الَّذِی لَا دِینَ لَهُ قَالَ الَّذِی لَا یَنْهَی عَنِ الْمُنْکَرِ.
قسم به کسی که جانم به دست اوست مردم چیزی بهتر از حرف خیر انفاق نمیکنند
کافی(ط-الاسلامیه) ج ۵، ص ۵۹، ح ۱۵ - محاسن ص ۱۹۶، ح 21
حدیث (۴۲) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
لَتَأْمُرُنَّ بِاَلْمَعْرُوفِ وَ لَتَنهُنَّ عَنِ المُنکَرِ أَوْ لَیَعُـمَّنـَّـکُمْ عـَذابُ اللّه
امر به معروف کنید و از کارهای زشـت نهی کنید و گرنه عـذاب خدا همه شـما را فراخواهد گرفت.
وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۳۵، ح 21173
حدیث (۴۳) امام علی علیه السلام:
الْعَامِلُ بِالظُّلْمِ وَ الرَّاضِی بِهِ وَ الْمُعِینُ عَلَیْهِ شُرَکَاءُ ثَلَاثَه
کسی که ظلم میکند و کسی که راضی به ظلم کردن باشد و کسی که کمک به ظالم میکند هر سه شرکاء ظلم محسوب میشوند.
وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۴۰، ح 21182
حدیث (۴۴) امام علی علیه السلام:
وَ مِنْهُمْ تَارِکٌ لِإِنْکَارِ الْمُنْکَرِ بِقَلْبِهِ وَ لِسَانِهِ وَ یَدِهِ فَذَلِکَ مَیِّتُ الْأَحْیَاء
گروهی از مردم مبارزه با منکر را با دل و زبان و دست ترک میکنند (در برابر خلافکار هیچ گونه عکس العملی نشان نمیدهند) پس اینها در حقیقت مردگانی زنده نما هستند.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۳۳۲، ح 7651
حدیث (۴۵) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
إِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ الْمُؤْمِنَ الضَّعِیفَ الَّذِی لَا زَبْرَ لَهُ وَ قَالَ هُوَ الَّذِی لَا یَنْهَی عَنِ الْمُنْکَر
همانا خداوند از مومن ضعیفی که عقل ندارد بیزار است.(کسی که نهی از منکر نمیکند)
وسایل الشیعه ج ۱۶، ص ۱۲۵، ح 21149
حدیث (۴۶) امام صادق علیه السلام :
إِذَا رَأَی الْمُنْکَرَ فَلَمْ یُنْکِرْهُ وَ هُوَ یَقْدِرُ عَلَیْهِ فَقَدْ أَحَبَّ أَنْ یُعْصَی اللَّهُ وَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ یُعْصَی اللَّهُ فَقَدْ بَارَزَ اللَّهَ بِالْعَدَاوَه
کسی کـه توانـائی نـهی از منـکر را داشـته باشـد و نهی از منـکر نکـند، دوست دارد که خـداوند اطـاعت نشـود، و کسی که نافرمانی خـدا را دوست داشته باشد، آشکارا بـا خـداوند دشمنی کرده است.
مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج ۱۲، ص ۱۷۷، ح 13812
حدیث (۴۷) حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم:
... بِئْسَ الْقَوْمُ قَوْمٌ لَا یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ لَا یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکر...
بد مـردمی هســتـند کسـانی کـه امر به معروف ونهی از منکر نمیکنند.
نوادر(راوندی) ص ۲۶ - بحارالانوار(ط-بیروت) ج ۲۲، ص ۳۱۱، ح 12
حدیث (۴۸) امام علی علیه السلام :
و من وصیه له ع للحسن و الحسین ع لما ضربه ابن ملجم لعنه الله
لَا تَتْرُکُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ فَیُوَلَّی عَلَیْکُمْ أَشْرَارُکُمْ ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا یُسْتَجَابُ لَکُمْ.
وصیتی از آن حضرت ( ع ) به حسن و حسین علیهما السلام هنگامی که ابن ملجم ( لعنه الله ) او را ضربت زد.
امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید زیرا در این صورت افراد نادرست برشما مسلط میگردند آنگاه دعا میکنید و دعایتان مستجاب نمیشود.
نهج البلاغه(صبحی صالح) ص ۴۲۱ و ۴۲۲، نامه 47
