فرهنگ مصادیق:اجوبه الاستفتائات - نماز قضا
س ۵۲۴: من تا سن هفده سالگی با مسأله احتلام و غسل و مانند آن آشنا نبودم و از کسی هم دربارهٔ آنها چیزی نشنیده بودم و خودم هم معنای جنابت و وجوب غسل را نمیفهمیدم، لذا نماز و روزهام تا این سن اشکال دارد، امیدوارم وظیفه مرا بیان فرمایید.
ج: همه نمازهایی را که در حال جنابت خواندهاید، باید قضا کنید، ولی روزهای را که در حال جنابت بدون علم به اصل جنابت گرفتهاید، صحیح و مجزی است و قضا ندارد.
س ۵۲۵: متأسفانه من در گذشته بر اثر نادانی و ضعف اراده مبتلا به عمل شنیع استمناء بودم، لذا گاهی نماز نمیخواندم که مدت دقیق آن را به یاد ندارم. نماز نخواندن من بهصورت مستمر نبوده، بلکه مربوط به زمانی است که جنب بودم و غسل نکردهام که گمان میکنم حدود شش ماه باشد. تصمیم گرفتهام نمازهایم در این مدت را قضا کنم، آیا قضای آنها واجب است یا خیر؟
ج: هر مقدار از نمازهای روزانهای را که میدانید انجام ندادهاید و یا در حال جنابت خواندهاید، قضای آن بر شما واجب است.
س ۵۲۶: شخصی که نمیداند نماز قضا برذمّهاش هست یا خیر، اگر نماز مستحبی یا نافله بخواند، بر فرض که نماز قضا داشته باشد، آیا به عنوان نماز قضای او محسوب میشود؟
ج: نوافل و نمازهای مستحب به جای نماز قضا محسوب نمیشوند، و اگر نماز قضا بر عهده او باشد، واجب است که آن را به نیت نماز قضا بخواند.
س ۵۲۷: من حدود شش ماه است که به سن تکلیف رسیدهام. چند هفته قبل از رسیدن به آن سن فکر میکردم تنها علامت بلوغ، تمام کردن پانزده سال هجری قمری است. ولی اکنون کتابی راجع به علامتهای بلوغ پسران خواندم که در آن علامتهای دیگری برای بلوغ ذکر شده که در من وجود دارند، ولی زمان پیدایش آنها را نمیدانم. آیا در حال حاضر قضای نماز و روزه بر عهده من هست یا خیر؟ با توجه به این که من گاهی نماز میخواندم و ماه رمضان سال گذشته را بهطور کامل روزه گرفتهام، وظیفه من در اینباره چیست؟
ج: قضای همه نمازها و روزههایی که یقین به فوت آنها پس از رسیدن به سنّ بلوغ و تکلیف شرعی دارید، واجب است.
س ۵۲۸: اگر شخصی در ماه مبارک رمضان سه بار غسل جنابت کند، مثلاً در روزهای بیستم، بیست و پنجم و بیست و هفتم غسل نماید، و بعد یقین کند که یکی از آن غسلها باطل بوده است، نماز و روزه او چه حکمی دارد؟
ج: روزهاش صحیح است، ولی بنا بر احتیاط، قضای نمازها بهطوری که یقین به فراغت ذمّه پیدا کند، واجب است.
س ۵۲۹: شخصی بر اثر جهل به حکم شرعی، مدتی ترتیب را در غسل رعایت نکرده است، نماز و روزه او چه حکمی دارد؟
ج: اگر غسل را به نحوی انجام داده که شرعاً باطل است، قضای نمازهایی که در این حالت با حدث اکبر خوانده، واجب است. ولی روزهاش، اگر در آن هنگام اعتقاد به صحّت غسل خود داشته، محکوم به صحّت است.
س ۵۳۰: کسی که قصد دارد نماز قضای یک سال را بخواند، چگونه باید آن را انجام دهد؟
ج: میتواند با یکی از نمازها شروع کند و به ترتیبی که نمازهای پنجگانه یومیه را میخواند، آن را ادامه دهد.
س ۵۳۱: شخصی مدت زیادی نماز قضا بر عهده دارد، آیا میتواند آنها را به ترتیب زیر بجا آورد؟
۱ـ مثلاً بیست بار نماز صبح بخواند.
۲ـ هر یک از نماز ظهر و عصر را بیست بار بخواند.
۳ـ هر یک از نماز مغرب و عشا را بیست بار بخواند و تا یک سال به همین صورت ادامه دهد.
ج: قضای نمازها به ترتیب مذکور اشکال ندارد.
س ۵۳۲: شخصی از ناحیه سر مجروح شده و قسمتی از مغز وی آسیب دیده که بر اثر آن دست و پای چپ و زبانش فلج گشته است. همچنین نماز را فراموش کرده و قادر به یادگیری آن نیست، ولی میتواند اجزای نماز را با خواندن از کتاب و یا شنیدن از نوار، تشخیص دهد. در حال حاضر وی در رابطه با نماز دو مشکل دارد، یکی این که قدرت تطهیر محل بول و وضو گرفتن را ندارد، دوم این که در قرائت نماز مشکل دارد. تکلیف او چیست؟ همچنین نسبت به نمازهایی که تقریباً به مدت شش ماه از او فوت شده است، چه حکمی دارد؟
ج: اگر بتواند هرچند با کمک دیگران، وضو بگیرد، یا تیمم نماید، واجب است که نماز را به هر نحوی که میتواند بخواند، اگرچه با شنیدن از نوار یا خواندن از روی نوشته و مانند آن باشد. و در مورد طهارت بدن، اگر قدرت بر تطهیر آن هرچند به کمک دیگران ندارد، با همان بدن نجس نماز بخواند، و نمازش صحیح است. قضای نمازهای گذشتهای هم که از وی فوت شده، واجب است، مگر نمازهایی که بر اثر بیهوشی که در تمام وقت نماز ادامه داشته، از او فوت شده باشد.
س ۵۳۳: در دوران جوانی نمازهای ظهر و عصر من بیشتر از نمازهای مغرب و عشا و صبح قضا شدهاند که پشت سر هم بودن و تعداد و ترتیب آنها را نمیدانم. آیا در این مورد باید نماز دورهای خوانده شود؟ و نماز دورهای چیست؟ امیدواریم توضیح فرمایید.
ج: در نماز قضا مراعات ترتیب ـ غیر از ظهر و عصر و مغرب و عشاء از یک روز ـ واجب نیست و خواندن مقداری که یقین به قضا شدن آن دارید کافی است و دوره کردن به معنای تکرار نماز برای احراز ترتیب بر شما واجب نیست.
س ۵۳۴: گاهی پس از ازدواج مایعی از من خارج میشد که اعتقاد به نجس بودن آن داشتم.
لذا به نیت غسل جنابت غسل کرده و نمازم را بدون وضو میخواندم. در رسالههای عملیه این مایع، مذی نامیده شده است. اکنون نمیدانم نمازهایی را که بدون وضو و بیآنکه جنب باشم با غسل جنابت خواندهام، چه حکمی دارد؟
ج: قضای همه نمازهایی که بعد از خروج آن مایع، بدون وضو و با غسل جنابت خواندهاید، واجب است.
س ۵۳۵: کافری پس از مدتی اسلام آورده است، آیا قضای نماز و روزههائیکه انجام نداده، واجب است؟
ج: واجب نیست.
س ۵۳۶: بعضی از افراد بر اثر تبلیغات گمراه کننده کمونیستها چندین سال نماز و واجبات خود را ترک کردهاند، ولی بعد از پیام تاریخی امام راحل به سران شوروی سابق پی به اشتباه خود بردند و به سوی خداوند توبه نمودهاند، آنها در حال حاضر قادر به قضای همه آن نمازها و روزهها نیستند، وظیفه آنها چیست؟
ج: بر آنان واجب است که نمازها و روزههای فوت شده را به هر مقدار که قدرت دارند، قضا و هر مقداری که قادر نیستند وصیت نمایند.
س ۵۳۷: شخصی فوت کرده و قضای روزه ماه مبارک رمضان و نماز بر عهده اوست و فرزند ذکوری هم ندارد. مقداری مال به جا گذاشته که برای قضای یکی از نماز و روزه کفایت میکند. در این صورت قضای نماز مقدم است یا روزه؟
ج: ترجیحی بین نماز و روزه نیست و بر ورثه واجب نیست که ما ترک وی را صرف قضای نماز و روزه او نمایند، مگر آنکه در اینباره وصیت کرده باشد، که در این صورت باید به وصیت او در اجیر گرفتن از ثلث ترکه برای قضای نماز و روزهاش به هر مقدار که کفایت میکند، عمل کنند.
س ۵۳۸: من در اکثر اوقات نماز خود را خوانده و در صورت فوت شدن نماز، آن را قضا کردهام، این نمازهای فوت شده هم مواردی بوده که یا من خواب ماندهام و یا بدن و لباسم نجس بوده و در تطهیر آنها کوتاهی کردهام. مقدار نمازهای قضا شده یومیه، آیات و قصر را که بر عهده من است، چگونه محاسبه نمایم؟
ج: قضای نمازهایی که یقین به فوت شدن آنها دارید، کافی است، و از این مقدار هر کدام را که یقین دارید نماز قصر یا آیات بوده، باید بر وفق یقین خود آنها را بجا آورید، و بقیه را به عنوان قضای نمازهای یومیه بخوانید و چیزی بیشتر از این مقدار بر شما واجب نیست.
نماز قضا استفتائات جدید
س: آیا نماز و روزه قضای میت مرد حتماً باید توسط مرد بجا آورده شود یا اینکه زن هم میتواند آن را به جا آورد؟
ج: زن میتواند نماز و روزه میت را ـ خواه مرد باشد یا زن ـ انجام دهد.
س: در نماز استیجاری اگر مثلاً شش ماه فقط نماز صبح و شش ماه نماز ظهر و عصر و شش ماه نماز مغرب و عشا خوانده شود صحیح است یا باید به ترتیب روزانه باشد؟
ج) مانع ندارد مگر آن که در اجاره ترتیب خاصی شرط شده باشد.
س: در صورتی که فرد توانایی بجا آوردن قضای روزه و نمازهای فوت شده خود را نداشته باشد (نه از لحاظ مالی و نه جسمی) تکیف او چیست؟
ج) در مورد قضای نماز اگر امید به خوب شدن ندارد، واجب است به هر کیفیتی که میتواند آن را انجام دهد و در هر صورت اگر انجام نداد باید وصیّت کند تا پس از مرگ او بر طبق وظیفه عمل شود. ولی در صورت امید به خوب شدن، احتیاط آن است که تأخیر بیندازد و در زمان خوب شدن آن را انجام دهد، ولی در مورد قضای روزه اگر به هیچ وجه تا آخر عمر نتواند، باید وصیّت کند که از مال خودش برای قضای آنها اجیر بگیرند، بلکه اگر مال نداشته باشد ولی احتمال بدهد کسی بدون آن که چیزی بگیرد آنها را انجام میدهد، باز هم واجب است وصیّت نماید.
س: آیا نماز قضا را میتوان نشسته خواند؟
ج) با تمکن از ایستادن، صحیح نیست.
س: اگر بخواهم احتیاطاً نمازهای گذشتهام را دوباره بخوانم باید به چه نیتی بخوانم؟
ج) به نیّت قضای احتیاطی.
س: اگر مسافر نمازش قضا بشود و به شهر خود برسد باید نمازش را شکسته بخواند یا کامل؟
ج) اگر تا آخر وقت در مسافرت بوده و در سفر نمازش قضا شده، باید بطور شکسته قضا کند.
س: مادر بنده مدت دو سال است که به بیماری زونا مبتلا شده و ایستادن برایش بسیار مشکل است. آیا میتواند نمازهای قضای خود را نشسته بخواند؟
ج) اگر امید به خوب شدن ندارد، میتواند نشسته بخواند وگرنه احتیاط آن است که تأخیر بیندازد و در زمان خوب شدن آن را انجام دهد.
س: اگر شخصی نداند که نماز وی در بیرون از حدّ ترخص قضا شده یا در داخل آن، قضای آن را باید شکسته بجا آورد یا کامل؟
ج) در مفروض سؤال برای تحصیل یقین به فراغ ذمّه، باید بین قضای قصر و قضای اتمام جمع کند.
س: فردی که به علت بیماری نمیتواند از بیرون آمدن باد معده، موقع نماز جلوگیری کند و هر چه معالجه کرده است نتیجه نبخشیده است و احساس میکند با توجه به مشکلات زندگیش اگر بخواهد منتظر بهبودی بنشیند، نمیتواند نمازهای قضایش را بهجا آورد، چنانچه نمازها را قضا کرد و بعداً بیماریاش رفع شد آیا باید دوباره نمازها را قضا کند؟ در صورتی که مشقّت داشته باشد چهطور؟
ج) در فرض مرقوم که امیدی به بهبودی نداشته، نماز قضاهایی که خوانده، صحیح بوده و نیاز به اعاده ندارد.
س: اخیراً در بعضی کتابهای ادعیه دربارهٔ کسانی که فراموش کردهاند که چهقدر نماز قضا دارند دستورالعملی را بیان کرده و میگویند دلیل آن روایت است و کیفیت بدین صورت است که در روز معیّنی روزه گرفته میشود و شب بعد از افطار آن روز، پنجاه رکعت (دو رکعتی) نماز خوانده شود و بعد از خواندن این نمازها هرچه نماز قضا بر گردن او بوده همه برداشته میشود. آیا چنین دستورالعملی معتبر است و میتواند به آنچه در این نوع کتب دعا آوردهاند، اعتماد نمود؟
ج) انجام عمل مذکور موجب رفع تکلیف و برداشت ذمّه نسبت به نمازهایی که بر گردن دارند نمیشود و واجب است افراد مذکور به مقداری که یقین دارند، نمازهای قضا را بهجا آورند.
