فرهنگ مصادیق:آیه قتال – ویکی فقه
محتویات
مقدمه
آیه اذن جهاد با مشرکان، اهل کتاب و ستمگران را آیه قتال گویند.
آیات اذن جهاد
در قرآن کریم آیات زیادی دربارهٔ جهاد و مبارزه و قتال وجود دارد که از آن میان سه آیه مربوط به اذن و اجازه جهاد است . و هر یک از این سه آیه اشاره به جهادی خاص دارد:
آیه قتال با مشرکان
منظور از آیه قتال با مشرکان
به آیه ۵ سوره توبه آیه قتال با مشرکان میگویند: " فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ [۱]؛وقتی ماههای حرام پایان گرفت، مشرکان را هر جا یافتید به قتل برسانید، و آنها را اسیر سازید؛ و محاصره کنید؛ و در هر کمین گاه، بر سر راه آنها بنشینید. هرگاه توبه کنند، و نماز را بر پا دارند، و زکات را بپردازند، آنها را رها سازید؛ زیرا خداوند آمرزنده و مهربان است ".
چهار ماه مهلت به مشرکان
پس از الغای پیمان بین مشرکان و مسلمانان، قرآن کریم به پیامبر (ص) دستور میدهد که به مشرکان چهار ماه مهلت بدهید، اگر اسلام را نپذیرفتند با آنان مبارزه و جهاد کنید تا اسلام آورند.
آیه قتال با اهل کتاب
منظور از آیه قتال با اهل کتاب
به آیه ۲۹ سوره توبه " آیه قتال " و یا " آیه سیف " میگویند که دستور جهاد بر ضد اهل کتاب است: "قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ [۲]؛با کسانی از اهل کتاب که نه به خدا، و نه به روز جزا ایمان دارند، و نه آن چه را خدا و رسولش تحریم کرده حرام میشمرند، و نه آیین حق را میپذیرند، پیکار کنید تا زمانی که با خضوع و تسلیم، جزیه را به دست خود بپردازند ".
مهلت جزیه به یهود
اسلام برای اهل کتاب یک سلسله احکام حد وسط میان " مسلمین " و " مشرکین " قائل شده است؛ زیرا اهل کتاب از نظر پیروی از یک دین آسمانی شباهتی با مسلمانان دارند؛ ولی از یک نظر نیز شبیه به مشرکان هستند؛ به همین دلیل اجازه کشتن آنها را نمیدهد؛ و در صورتی اجازه کنار آمدن با اهل کتاب را میدهد که آنها حاضر شوند با مسلمانان زندگی مسالمت آمیز داشته باشند و جزیه و مالیات سرانه را بپردازند.
آیه قتال با ظالمان
ج- آیه قتال با ظالمان و ستمگران ؛
منظور از آیه قتال با ظالمان
به آیه ۳۹ سوره حج آیه قتال - با ظالمان و ستمگران - میگویند : " أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ [۳]؛ به کسانی که جنگ بر آنان تحمیل گردیده، اجازه جهاد داده شده است؛ چرا که مورد ستم قرار گرفتهاند، و خدا بر یاری آنها توانا است ".
شأن نزول آیه قتال با ظالمان
در بعضی از روایات آمده است هنگامی که مسلمانان در مکه بودند مشرکان پیوسته آنها را آزار میدادند، و آنها خدمت پیامبر (ص) میآمدند و تقاضای اذن جهاد میکردند؛ ولی پیامبر(ص) میفرمود صبر کنید، تا این که پس از هجرت، آیه فوق نازل شد. و این نخستین آیهای است که دربارهٔ جهاد نازل شده است .
مستندات مقاله
طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج۹، ص۲۴۶-۲۵۲.
طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج۹، ۱۵۵-۱۵۶.
طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج۱۴، ص۳۸۴.
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیرنمونه، ج۷، ص۳۵۸-۳۵۰.
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیرنمونه، ج۷، ص۲۹۱-۲۹۵.
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیرنمونه، ج۱۴، ص۱۱۳-۱۱۴.
