فرهنگ مصادیق:آیا مسلمانان میتوانند از کفار کمک بگیرند و از ابزارهای آنان استفاده کنند؟
دشمن شناسی ضرورتی غیر قابل انکار است که هیچ موجودی نمیتواند بدان بی اعتنایی کند. و بی توجهی به این مساله میتواند حیات هر موجودی را به خطر بیندازد. انسان نیز باید به این مساله توجه کند و دریابد که حتی در بین انسانها نیز عدهای با او دشمنی دارند و رفتار نامناسب سبب میشود، در مقابل دشمنان آسیب پذیر شود. از همین رو، خدای متعال هشدار میدهد که مرزها را فراموش نکرده و تفاوت بین خودی و غیر خودی را از نظر دور نکنیم:
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ[بقره/۱۱۸] ای کسانی که ایمان آوردهاید! محرم اسراری از غیر خود، انتخاب نکنید! آنها از هر گونه شرّ و فسادی در باره شما، کوتاهی نمیکنند. آنها دوست دارند شما در رنج و زحمت باشید. (نشانههای) دشمنی از دهان (و کلام) شان آشکار شده و آنچه در دلهایشان پنهان میدارند، از آن بیشتر است.»
البته این مطلب به معنای ترک هر گونه مراوده و ارتباط با غیر مسلمانان نیست که خدای متعال صریحا بیان نموده که اگر غیر مسلمانانی، رفتار خصمانه نداشته باشند، شایسته نیکی و عدالت ورزی هستند:
«لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ[ممتحنه/۸] خدا شما را از نیکی کردن و رعایت عدالت نسبت به کسانی که در راه دین با شما پیکار نکردند و از خانه و دیارتان بیرون نراندند نهی نمیکند چرا که خداوند عدالت پیشگان را دوست دارد.»
بنابراین نهی قرآن از کفار، پرهیز دادن از دشمن و توجه دادن به آسیبهایی است که بی مبالاتی در رفتار با دشمن آن را ایجاد میکند. و این مساله هیچ ارتباطی به استفادههای مفید از غیر همکیشان ندارد.
از همین رو معصومین فرمودهاند که حکمت را اگر چه از مشرکین فرا بگیریم.[۱] و در صدر اسلام نیز میبینیم که اسرای جنگ بدر، در قبال آموزش دادن خواندن و نوشتن به مسلمانان آزاد میگردند.
و استفاده از طبیبان غیر مسلمان نیز امری شایع در بین مسلمانان بوده است و حتی در سوالی که از ائمه (ع) برای دعا کردن در حق طبیب مسیحی پرسیده شده است، امام آن را بی اشکال دانستهاند.[۲]
پس بهره بردن از دست آوردهای مفید غیر مسلمانان، هیچ اشکالی ندارد. حتی در صورت نیاز میتوان از ابزارهای دشمن نیز علیه خود آنها استفاده کرد.
